Atos dos Apóstolos, 17

1. diodeusanteV de thn amfipolin kai apollwnian hlqon eiV qessalonikhn opou hn h sunagwgh twn ioudaiwn

1. cum autem perambulassent Amphipolim et Apolloniam venerunt Thessalonicam ubi erat synagoga Judæorum

2. kata de to eiwqoV tw paulw eishlqen proV autouV kai epi sabbata tria dielegeto autoiV apo twn grafwn

2. secundum consuetudinem autem Paulus introivit ad eos et per sabbata tria disserebat eis de scripturis

3. dianoigwn kai paratiqemenoV oti ton criston edei paqein kai anasthnai ek nekrwn kai oti outoV estin o cristoV ihsouV on egw kataggellw umin

3. adaperiens et insinuans quia Christum oportuit pati et resurgere a mortuis et quia hic est Christus Jesus quem ego adnuntio vobis

4. kai tineV ex autwn epeisqhsan kai proseklhrwqhsan tw paulw kai tw sila twn te sebomenwn ellhnwn polu plhqoV gunaikwn te twn prwtwn ouk oligai

4. et quidam ex eis crediderunt et adiuncti sunt Paulo et Silæ et de colentibus gentilibusque multitudo magna et mulieres nobiles non paucæ

5. zhlwsanteV de oi apeiqounteV ioudaioi kai proslabomenoi twn agoraiwn tinaV andraV ponhrouV kai oclopoihsanteV eqoruboun thn polin epistanteV te th oikia iasonoV ezhtoun autouV agagein eiV ton dhmon

5. zelantes autem Judæi adsumentesque de vulgo viros quosdam malos et turba facta concitaverunt civitatem et adsistentes domui Jasonis quærebant eos producere in populum

6. mh euronteV de autouV esuron ton iasona kai tinaV adelfouV epi touV politarcaV bownteV oti oi thn oikoumenhn anastatwsanteV outoi kai enqade pareisin

6. et cum non invenissent eos trahebant Jasonem et quosdam fratres ad principes civitatis clamantes quoniam hii qui orbem concitant et huc venerunt

7. ouV upodedektai iaswn kai outoi panteV apenanti twn dogmatwn kaisaroV prattousin basilea legonteV eteron einai ihsoun

7. quos suscepit Jason et hii omnes contra decreta Cæsaris faciunt regem alium dicentes esse Jesum

8. etaraxan de ton oclon kai touV politarcaV akouontaV tauta

8. concitaverunt autem plebem et principes civitatis audientes hæc

9. kai labonteV to ikanon para tou iasonoV kai twn loipwn apelusan autouV

9. et accepto satis ab Jasone et a ceteris dimiserunt eos

10. oi de adelfoi euqewV dia thV nuktoV exepemyan ton te paulon kai ton silan eiV beroian oitineV paragenomenoi eiV thn sunagwghn twn ioudaiwn aphesan

10. fratres vero confestim per noctem dimiserunt Paulum et Silam in Berœam qui cum advenissent in synagogam Judæorum introjerunt

11. outoi de hsan eugenesteroi twn en qessalonikh oitineV edexanto ton logon meta pashV proqumiaV to kaq hmeran anakrinonteV taV grafaV ei ecoi tauta outwV

11. hii autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicæ qui susceperunt verbum cum omni aviditate cotidie scrutantes scripturas si hæc ita se haberent

12. polloi men oun ex autwn episteusan kai twn ellhnidwn gunaikwn twn euschmonwn kai andrwn ouk oligoi

12. et multi quidem crediderunt ex eis et gentilium mulierum honestarum et viri non pauci

13. wV de egnwsan oi apo thV qessalonikhV ioudaioi oti kai en th beroia kathggelh upo tou paulou o logoV tou qeou hlqon kakei saleuonteV touV oclouV

13. cum autem cognovissent in Thessalonica Judæi quia et Berœæ prædicatum est a Paulo verbum Dei venerunt et illuc commoventes et turbantes multitudinem

14. euqewV de tote ton paulon exapesteilan oi adelfoi poreuesqai wV epi thn qalassan upemenon de o te silaV kai o timoqeoV ekei

14. statimque tunc Paulum dimiserunt fratres ut iret usque ad mare Silas autem et Timotheus remanserunt ibi

15. oi de kaqistwnteV ton paulon hgagon auton ewV aqhnwn kai labonteV entolhn proV ton silan kai timoqeon ina wV tacista elqwsin proV auton exhesan

15. qui autem deducebant Paulum perduxerunt usque Athenas et accepto mandato ab eo ad Silam et Timotheum ut quam celeriter venirent ad illum profecti sunt

16. en de taiV aqhnaiV ekdecomenou autouV tou paulou parwxuneto to pneuma autou en autw qewrounti kateidwlon ousan thn polin

16. Paulus autem cum Athenis eos expectaret incitabatur spiritus ejus in ipso videns idolatriæ deditam civitatem

17. dielegeto men oun en th sunagwgh toiV ioudaioiV kai toiV sebomenoiV kai en th agora kata pasan hmeran proV touV paratugcanontaV

17. disputabat igitur in synagoga cum Judæis et colentibus et in foro per omnes dies ad eos qui aderant

18. tineV de twn epikoureiwn kai twn stwikwn filosofwn suneballon autw kai tineV elegon ti an qeloi o spermologoV outoV legein oi de xenwn daimoniwn dokei kataggeleuV einai oti ton ihsoun kai thn anastasin autoiV euhggelizeto

18. quidam autem epicurei et stoici philosophi disserebant cum eo et quidam dicebant quid vult seminiverbius hic dicere alii vero novorum dæmoniorum videtur adnuntiator esse quia Jesum et resurrectionem adnuntiabat eis

19. epilabomenoi te autou epi ton areion pagon hgagon legonteV dunameqa gnwnai tiV h kainh auth h upo sou laloumenh didach

19. et adprehensum eum ad Ariopagum duxerunt dicentes possumus scire quæ est hæc nova quæ a te dicitur doctrina

20. xenizonta gar tina eisfereiV eiV taV akoaV hmwn boulomeqa oun gnwnai ti an qeloi tauta einai

20. nova enim quædam infers auribus nostris volumus ergo scire quidnam velint hæc esse

21. aqhnaioi de panteV kai oi epidhmounteV xenoi eiV ouden eteron eukairoun h legein ti kai akouein kainoteron

21. Athenienses autem omnes et advenæ hospites ad nihil aliud vacabant nisi aut dicere aut audire aliquid novi

22. staqeiV de o pauloV en mesw tou areiou pagou efh andreV aqhnaioi kata panta wV deisidaimonesterouV umaV qewrw

22. stans autem Paulus in medio Ariopagi ait viri athenienses per omnia quasi superstitiosiores vos video

23. diercomenoV gar kai anaqewrwn ta sebasmata umwn euron kai bwmon en w epegegrapto agnwstw qew on oun agnoounteV eusebeite touton egw kataggellw umin

23. præteriens enim et videns simulacra vestra inveni et aram in qua scriptum erat ignoto deo quod ergo ignorantes colitis hoc ego adnuntio vobis

24. o qeoV o poihsaV ton kosmon kai panta ta en autw outoV ouranou kai ghV kurioV uparcwn ouk en ceiropoihtoiV naoiV katoikei

24. Deus qui fecit mundum et omnia quæ in eo sunt hic cæli et terræ cum sit Dominus non in manufactis templis inhabitat

25. oude upo ceirwn anqrwpwn qerapeuetai prosdeomenoV tinoV autoV didouV pasin zwhn kai pnohn kata panta

25. nec manibus humanis colitur indigens aliquo cum ipse det omnibus vitam et inspirationem et omnia

26. epoihsen te ex enoV aimatoV pan eqnoV anqrwpwn katoikein epi pan to proswpon thV ghV orisaV protetagmenouV kairouV kai taV oroqesiaV thV katoikiaV autwn

26. fecitque ex uno omne genus hominum inhabitare super universam faciem terræ definiens statuta tempora et terminos habitationis eorum

27. zhtein ton kurion ei ara ge yhlafhseian auton kai euroien kaitoige ou makran apo enoV ekastou hmwn uparconta

27. quærere Deum si forte adtractent eum aut inveniant quamvis non longe sit ab unoquoque nostrum

28. en autw gar zwmen kai kinoumeqa kai esmen wV kai tineV twn kaq umaV poihtwn eirhkasin tou gar kai genoV esmen

28. in ipso enim vivimus et movemur et sumus sicut et quidam vestrum pœtarum dixerunt ipsius enim et genus sumus

29. genoV oun uparconteV tou qeou ouk ofeilomen nomizein crusw h argurw h liqw caragmati tecnhV kai enqumhsewV anqrwpou to qeion einai omoion

29. genus ergo cum simus Dei non debemus æstimare auro aut argento aut lapidi sculpturæ artis et cogitationis hominis divinum esse simile

30. touV men oun cronouV thV agnoiaV uperidwn o qeoV ta nun paraggellei toiV anqrwpoiV pasin pantacou metanoein

30. et tempora quidem hujus ignorantiæ despiciens Deus nunc adnuntiat hominibus ut omnes ubique pænitentiam agant

31. dioti esthsen hmeran en h mellei krinein thn oikoumenhn en dikaiosunh en andri w wrisen pistin parascwn pasin anasthsaV auton ek nekrwn

31. eo quod statuit diem in qua judicaturus est orbem in æquitate in viro in quo statuit fidem præbens omnibus suscitans eum a mortuis

32. akousanteV de anastasin nekrwn oi men ecleuazon oi de eipon akousomeqa sou palin peri toutou

32. cum audissent autem resurrectionem mortuorum quidam quidem inridebant quidam vero dixerunt audiemus te de hoc iterum

33. kai outwV o pauloV exhlqen ek mesou autwn

33. sic Paulus exivit de medio eorum

34. tineV de andreV kollhqenteV autw episteusan en oiV kai dionusioV o areopagithV kai gunh onomati damariV kai eteroi sun autoiV

34. quidam vero viri adherentes ei crediderunt in quibus et Dionisius Ariopagita et mulier nomine Damaris et alii cum eis