I Macabeus, 13
1. kai hkousen simwn oti sunhgagen trufwn dunamin pollhn tou elqein eiV ghn iouda kai ektriyai authn
1. Supo Simón que había juntado Trifón un ejército numeroso para ir a devastar el país de Judá.
2. kai eiden ton laon oti entromoV estin kai ekfoboV kai anebh eiV ierousalhm kai hqroisen ton laon
2. Viendo al pueblo espantado y medroso, subió a Jerusalén, reunió al pueblo
3. kai parekalesen autouV kai eipen autoiV autoi oidate osa egw kai oi adelfoi mou kai o oikoV tou patroV mou epoihsamen peri twn nomwn kai twn agiwn kai touV polemouV kai taV stenocwriaV aV eidomen
3. y le exhortó diciendo: «Vosotros sabéis todo lo que hemos hecho mis hermanos, la casa de mi padre y yo por la Ley y el Lugar Santo, y las guerras y tribulaciones que hemos sufrido.
4. toutou carin apwlonto oi adelfoi mou panteV carin tou israhl kai kateleifqhn egw monoV
4. Por esta causa, por Israel, han muerto mis hermanos todos y he quedado yo solo.
5. kai nun mh moi genoito feisasqai mou thV yuchV en panti kairw qliyewV ou gar eimi kreisswn twn adelfwn mou
5. Lejos de mí ahora mirar por salvar mi vida en cualquier tiempo de angustia, que no soy yo mejor que mis hermanos;
6. plhn ekdikhsw peri tou eqnouV mou kai peri twn agiwn kai peri twn gunaikwn kai teknwn umwn oti sunhcqhsan panta ta eqnh ektriyai hmaV ecqraV carin
6. sino que vengaré a mi nación, al Lugar Santo y a vuestras mujeres e hijos, puesto que, impulsados por el odio, se han unido todos los gentiles para aniquilarnos.»
7. kai anezwpurhsen to pneuma tou laou ama tou akousai twn logwn toutwn
7. Al oír estas palabras, se enardecieron los ánimos del pueblo
8. kai apekriqhsan fwnh megalh legonteV su ei hmwn hgoumenoV anti ioudou kai iwnaqou tou adelfou sou
8. y respondieron en alta voz diciendo: «Tú eres nuestro guía en lugar de Judas y de tu hermano Jonatán;
9. polemhson ton polemon hmwn kai panta osa an eiphV hmin poihsomen
9. toma la dirección de nuestra guerra y haremos cuanto nos mandes».
10. kai sunhgagen pantaV touV andraV touV polemistaV kai etacunen tou telesai ta teich ierousalhm kai wcurwsen authn kukloqen
10. Reunió entonces Simón a todos los hombres aptos para la guerra y se dio prisa en acabar las murallas de Jerusalén hasta que la fortificó en todo su contorno.
11. kai apesteilen iwnaqan ton tou ayalwmou kai met' autou dunamin ikanhn eiV iopphn kai exebalen touV ontaV en auth kai emeinen ekei en auth
11. Envió a Jonatán, hijo de Absalón, a Joppe con un importante destacamento, el cual expulsó a los que en la ciudad estaban y se estableció en ella.
12. kai aphren trufwn apo ptolemaidoV meta dunamewV pollhV elqein eiV ghn iouda kai iwnaqan met' autou en fulakh
12. Partió Trifón de Tolemaida con un ejercito numeroso para entrar en el país de Judá llevando consigo prisionero a Jonatán.
13. simwn de parenebalen en adidoiV kata proswpon tou pediou
13. Simón puso su campamento en Jadidá, frente a la llanura.
14. kai epegnw trufwn oti anesth simwn anti iwnaqou tou adelfou autou kai oti sunaptein autw mellei polemon kai apesteilen proV auton presbeiV legwn
14. Al enterarse Trifón de que Simón había sucedido en el mando a su hermano Jonatán y que estaba preparado para entrar con él en batalla, le envió mensajeros diciéndole:
15. peri arguriou ou wfeilen iwnaqan o adelfoV sou eiV to basilikon di' aV eicen creiaV sunecomen auton
15. «Tenemos detenido a tu hermano Jonatán por las deudas contraídas con el tesoro real en el desempeño de su cargo.
16. kai nun aposteilon arguriou talanta ekaton kai duo twn uiwn autou omhra opwV mh afeqeiV apostathsh af' hmwn kai afhsomen auton
16. Envíanos, pues, cien talentos de plata y a dos de sus hijos como rehenes, no sea que una vez libre se rebele contra nosotros. Entonces le soltaremos.»
17. kai egnw simwn oti dolw lalousin proV auton kai pempei tou labein to argurion kai ta paidaria mhpote ecqran arh megalhn proV ton laon
17. Simón, aunque se dio cuenta de que le hablaban con falsedad, envió a buscar el dinero y los niños para no provocar contra sí una gran enemistad del pueblo que diría:
18. legonteV oti ouk apesteila autw to argurion kai ta paidaria apwleto
18. «Porque no envié yo el dinero y los niños, ha muerto Jonatán.»
19. kai apesteilen ta paidaria kai ta ekaton talanta kai dieyeusato kai ouk afhken ton iwnaqan
19. Envió, pues, los niños y los cien talentos, pero Trifón faltó a su palabra y no soltó a Jonatán.
20. kai meta tauta hlqen trufwn tou embateusai eiV thn cwran kai ektriyai authn kai ekuklwsan odon thn eiV adwra kai simwn kai h parembolh autou antiparhgen autw eiV panta topon ou an eporeueto
20. Después de esto, se puso Trifón en marcha para invadir la región y devastarla. Dio un rodeo por el camino de Adorá, mientras Simón y su ejército obstaculizaban su marcha dondequiera que iba.
21. oi de ek thV akraV apestellon proV trufwna presbeutaV kataspeudontaV auton tou elqein proV autouV dia thV erhmou kai aposteilai autoiV trofaV
21. Los de la Ciudadela enviaron a Trifón legados dándole prisa a que viniese donde ellos a través del desierto y les enviase víveres.
22. kai htoimasen trufwn pasan thn ippon autou elqein kai en th nukti ekeinh hn ciwn pollh sfodra kai ouk hlqen dia thn ciona kai aphren kai hlqen eiV thn galaaditin
22. Preparó Trifón toda su caballería para ir, pero aquella noche cayó tal cantidad de nieve que le impidió acudir allá. Partió de allí y se fue a la región de Galaad.
23. wV de hggisen thV baskama apekteinen ton iwnaqan kai etafh ekei
23. Cuando se encontraba cerca de Bascamá, hizo matar a Jonatán, que fue enterrado allí.
24. kai epestreyen trufwn kai aphlqen eiV thn ghn autou
24. Luego dio Trifón la vuelta y se marchó a su país.
25. kai apesteilen simwn kai elaben ta osta iwnaqou tou adelfou autou kai eqayen auton en mwdein polei twn paterwn autou
25. Envió Simón a recoger los huesos de su hermano Jonatán y le dio sepultura en Modín, ciudad de sus padres.
26. kai ekoyanto auton paV israhl kopeton megan kai epenqhsan auton hmeraV pollaV
26. Todo Israel hizo gran duelo por él y le lloró muchos días.
27. kai wkodomhsen simwn epi ton tafon tou patroV autou kai twn adelfwn autou kai uywsen auton th orasei liqw xestw ek twn opisqen kai emprosqen
27. Simón construyó sobre el sepulcro de su padre y sus hermanos un mausoleo alto, que pudiera verse, de piedras pulidas por delante y por detrás.
28. kai esthsen epta puramidaV mian katenanti thV miaV tw patri kai th mhtri kai toiV tessarsin adelfoiV
28. Levantó siete pirámides, una frente a otra, dedicadas a su padre, a su madre y a sus cuatro hermanos.
29. kai tautaiV epoihsen mhcanhmata periqeiV stulouV megalouV kai epoihsen epi toiV stuloiV panopliaV eiV onoma aiwnion kai para taiV panopliaiV ploia eggeglummena eiV to qewreisqai upo pantwn twn pleontwn thn qalassan
29. Levantó alrededor de ellas grandes columnas y sobre las columnas hizo panoplias para recuerdo eterno. Al lado de las panoplias esculpió unas naves que pudieran ser contempladas por todos los que navegaran por el mar.
30. outoV o tafoV on epoihsen en mwdein ewV thV hmeraV tauthV
30. Tal fue el mausoleo que construyó en Modín y que subsiste en nuestros días.
31. o de trufwn eporeueto dolw meta antiocou tou basilewV tou newterou kai apekteinen auton
31. Trifón, procediendo insidiosamente con el joven rey Antíoco, le dio muerte.
32. kai ebasileusen ant' autou kai perieqeto to diadhma thV asiaV kai epoihsen plhghn megalhn epi thV ghV
32. Ocupó el reino en su lugar, se ciñó la diadema de Asia y causó grandes estragos en el país.
33. kai wkodomhsen simwn ta ocurwmata thV ioudaiaV kai perieteicisen purgoiV uyhloiV kai teicesin megaloiV kai pulaiV kai mocloiV kai eqeto brwmata en toiV ocurwmasin
33. Simón, por su parte, reconstruyó las fortalezas de Judea, las rodeó de altas torres y grandes murallas con puertas y cerrojos, y almacenó víveres en ellas.
34. kai epelexen simwn andraV kai apesteilen proV dhmhtrion ton basilea tou poihsai afesin th cwra oti pasai ai praxeiV trufwnoV hsan arpagai
34. Además escogió Simón hombres que envió al rey Demetrio intentando conseguir una remisión para la región, dado que toda la actividad de Trifón había sido un continuo robo.
35. kai apesteilen autw dhmhtrioV o basileuV kata touV logouV toutouV kai apekriqh autw kai egrayen autw epistolhn toiauthn
35. El rey Demetrio contestó a su petición y le escribió la siguiente carta:
36. basileuV dhmhtrioV simwni arcierei kai filw basilewn kai presbuteroiV kai eqnei ioudaiwn cairein
36. «El rey Demetrio saluda a Simón, sumo sacerdote y amigo de reyes, a los ancianos y a la nación de los judíos.
37. ton stefanon ton crusoun kai thn bainhn hn apesteilate kekomismeqa kai etoimoi esmen tou poiein umin eirhnhn megalhn kai grafein toiV epi twn creiwn tou afienai umin ta afemata
37. Hemos recibido la corona de oro y la palma que nos habéis enviado y estamos dispuestos a concertar con vosotros una paz completa y a escribir a los funcionarios que os concedan la remisión de las deudas.
38. kai osa esthsamen proV umaV esthken kai ta ocurwmata a wkodomhsate uparcetw umin
38. Cuanto hemos decidido sobre vosotros, quede firme y sean vuestras las fortalezas que habéis construido.
39. afiemen de agnohmata kai ta amarthmata ewV thV shmeron hmeraV kai ton stefanon on wfeilete kai ei ti allo etelwneito en ierousalhm mhketi telwneisqw
39. Os perdonamos los errores y delitos cometidos hasta el día de hoy y la corona que nos debéis. Si algún otro tributo se percibía en Jerusalén, ya no se exija.
40. kai ei tineV epithdeioi umwn grafhnai eiV touV peri hmaV eggrafesqwsan kai ginesqw ana meson hmwn eirhnh
40. Y si algunos de vosotros son aptos para alistarse en nuestra guardia, alístense y haya paz entre nosotros.»
41. etouV ebdomhkostou kai ekatostou hrqh o zugoV twn eqnwn apo tou israhl
41. El año 170 quedó Israel libre del yugo de los gentiles
42. kai hrxato o laoV grafein en taiV suggrafaiV kai sunallagmasin etouV prwtou epi simwnoV arcierewV megalou kai strathgou kai hgoumenou ioudaiwn
42. y el pueblo comenzó a escribir en las actas y contratos: «En el año primero de Simón, gran sumo sacerdote, estratega y hegumeno de los judíos.
43. en taiV hmeraiV ekeinaiV parenebalen epi gazara kai ekuklwsen authn parembolaiV kai epoihsen eleopolin kai proshgagen th polei kai epataxen purgon ena kai katelabeto
43. Por aquellos días puso cerco Simón a Gázara y la rodeó con sus tropas. Construyó una torre móvil que acercó a la ciudad y abriendo brecha en un baluarte, lo tomó.
44. kai exhllonto oi en th eleopolei eiV thn polin kai egeneto kinhma mega en th polei
44. Saltaron los de la torre a la ciudad y se produjo en ella gran agitación.
45. kai anebhsan oi en th polei sun gunaixin kai toiV teknoiV epi to teicoV dierrhcoteV ta imatia autwn kai ebohsan fwnh megalh axiounteV simwna dexiaV autoiV dounai
45. Los habitantes, rasgados los vestidos, subieron a la muralla con sus mujeres e hijos y pidieron a grandes gritos a Simón que les diese la mano.
46. kai eipan mh hmin crhsh kata taV ponhriaV hmwn alla kata to eleoV sou
46. «No nos trates, le decían, según nuestras maldades, sino según tu misericordia.»
47. kai suneluqh autoiV simwn kai ouk epolemhsen autouV kai exebalen autouV ek thV polewV kai ekaqarisen taV oikiaV en aiV hn ta eidwla kai outwV eishlqen eiV authn umnwn kai eulogwn
47. Simón se reconcilió con ellos y no les atacó, pero les echó de la ciudad y mandó purificar las casas en que había ídolos. Entonces entró en ella con himnos y bendiciones.
48. kai exebalen ex authV pasan akaqarsian kai katwkisen en auth andraV oitineV ton nomon poihswsin kai proswcurwsen authn kai wkodomhsen eautw en auth oikhsin
48. Echó de ella toda impureza, estableció en ella hombres observantes de la Ley, la fortificó y se construyó en ella para sí una residencia.
49. oi de ek thV akraV en ierousalhm ekwluonto ekporeuesqai kai eisporeuesqai eiV thn cwran agorazein kai pwlein kai epeinasan sfodra kai apwlonto ex autwn ikanoi tw limw
49. Los de la Ciudadela de Jerusalén se veían imposibilitados de entrar y salir por la región, de comprar y de vender. Sufrían grave escasez y bastantes de ellos habían perecido de hambre.
50. kai ebohsan proV simwna dexiaV labein kai edwken autoiV kai exebalen autouV ekeiqen kai ekaqarisen thn akran apo twn miasmatwn
50. Clamaron a Simón que hiciera con ellos la paz y Simón se lo concedió. Les echó de allí y purificó de inmundicias la Ciudadela.
51. kai eishlqon eiV authn th trith kai eikadi tou deuterou mhnoV etouV prwtou kai ebdomhkostou kai ekatostou meta ainesewV kai baiwn kai en kinuraiV kai en kumbaloiV kai en nablaiV kai en umnoiV kai en wdaiV oti sunetribh ecqroV megaV ex israhl
51. Entraron en ella el día veintitrés del segundo mes del año 171 con aclamaciones y ramos de palma, con liras, címbalos y arpas, con himnos y cantos, porque un gran enemigo había sido vencido y expulsado de Israel.
52. kai esthsen kat' eniauton tou agein thn hmeran tauthn meta eufrosunhV kai proswcurwsen to oroV tou ierou to para thn akran kai wkei ekei autoV kai oi par' autou
52. Simón dispuso que este día se celebrara con júbilo cada año. Fortificó el monte del Templo que está al lado de la Ciudadela y habitó allí con los suyos.
53. kai eiden simwn ton iwannhn uion autou oti anhr estin kai eqeto auton hgoumenon twn dunamewn paswn kai wkei en gazaroiV
53. Y viendo Simón que su hijo Juan era todo un hombre, le nombró jefe de todas las fuerzas con residencia en Gázara.