II Macabeus, 14

1. meta de trieth cronon prosepesen toiV peri ton ioudan dhmhtrion ton tou seleukou dia tou kata tripolin limenoV eispleusanta meta plhqouV iscurou kai stolou

1. sed post triennii tempus cognovit Judas et qui cum eo erant Demetrium Seleuci cum multitudine valida et navibus per portum Tripoli ascendisse ad loca oportuna

2. kekrathkenai thV cwraV epanelomenon antiocon kai ton toutou epitropon lusian

2. et tenuisse regiones adversus Antiochum et ejus ducem Lysiam

3. alkimoV de tiV progegonwV arciereuV ekousiwV de memolusmenoV en toiV thV ameixiaV cronoiV sunnohsaV oti kaq' ontinaoun tropon ouk estin autw swthria oude proV to agion qusiasthrion eti prosodoV

3. Alchimus autem quidam qui summus sacerdos fuerat sed voluntarie coinquinatus est temporibus commixtionis considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare

4. hken proV ton basilea dhmhtrion wV prwtw kai penthkostw kai ekatostw etei prosagwn autw stefanon crusoun kai foinika proV de toutoiV twn nomizomenwn qallwn tou ierou kai thn hmeran ekeinhn hsucian escen

4. venit ad regem Demetrium centesimo quinquagesimo anno offerens ei auream coronam et palmam super hæc et tallos qui templi esse videbantur et ipsa quidem die siluit

5. kairon de labwn thV idiaV anoiaV sunergon prosklhqeiV eiV sunedrion upo tou dhmhtriou kai eperwthqeiV en tini diaqesei kai boulh kaqesthkan oi ioudaioi proV tauta efh

5. tempus autem oportunum dementiæ suæ nanctus convocatus a Demetrio ad consilium et interrogatus quibus rebus et consiliis Judæi niterentur

6. oi legomenoi twn ioudaiwn asidaioi wn afhgeitai ioudaV o makkabaioV polemotrofousin kai stasiazousin ouk ewnteV thn basileian eustaqeiaV tucein

6. respondit ipsi qui dicuntur Asidei Judæorum quibus præest Judas Macchabeus bella nutriunt et seditiones movent nec patiuntur regnum esse quietum

7. oqen afelomenoV thn progonikhn doxan legw dh thn arcierwsunhn deuro nun elhluqa

7. nam et ego defraudatus parentum gloria dico autem summo sacerdotio huc veni

8. prwton men uper twn anhkontwn tw basilei gnhsiwV fronwn deuteron de kai twn idiwn politwn stocazomenoV th men gar twn proeirhmenwn alogistia to sumpan hmwn genoV ou mikrwV aklhrei

8. primo quidem utilitatibus regis fidem servans secundo autem etiam civibus consulens nam illorum pravitate universum genus nostrum non minime vexatur

9. ekasta de toutwn epegnwkwV su basileu kai thV cwraV kai tou periistamenou genouV hmwn pronohqhti kaq' hn eceiV proV apantaV euapanthton filanqrwpian

9. sed his singulis oro rex cognitis et regioni et generi secundum pervulgatam omnibus humanitatem tuam prospice

10. acri gar ioudaV periestin adunaton eirhnhV tucein ta pragmata

10. nam quamdiu superest Judas inpossibile est pacem esse negotiis

11. toioutwn de rhqentwn upo toutou qatton oi loipoi filoi dusmenwV econteV ta proV ton ioudan prosepurwsan ton dhmhtrion

11. talibus autem ab hoc dictis et ceteri amici hostiliter habentes adversus Judam inflammaverunt Demetrium

12. proceirisamenoV de euqewV nikanora ton genomenon elefantarchn kai strathgon anadeixaV thV ioudaiaV exapesteilen

12. qui statim Nicanorem præpositum elefantorum ducem misit Judæam

13. douV entolaV auton men ton ioudan epanelesqai touV de sun autw skorpisai katasthsai de alkimon arcierea tou megistou ierou

13. datis mandatis ipsum quidem Judam caperet eos vero qui cum illo erant dispergeret et constitueret Alchimum maximi templi summum sacerdotem

14. oi de epi thV ioudaiaV pefugadeukoteV ton ioudan eqnh sunemisgon agelhdon tw nikanori taV twn ioudaiwn atuciaV kai sumforaV idiaV euhmeriaV dokounteV esesqai

14. tunc gentes quæ de Judæa fugerant Judam segregatim se Nicanori miscebant miserias et clades Judæorum prosperitates rerum suarum existimantes

15. akousanteV de thn tou nikanoroV efodon kai thn epiqesin twn eqnwn katapasamenoi ghn elitaneuon ton acri aiwnoV susthsanta ton autou laon aei de met' epifaneiaV antilambanomenon thV eautou meridoV

15. audito itaque Judæi Nicanoris adventu et conventu nationum conspersi terra rogabant eum qui populum suum constituit eum in æternum custodiret quique suam portionem signis evidentibus protegit

16. prostaxantoV de tou hgoumenou ekeiqen euqewV anazeuxaV summisgei autoiV epi kwmhn dessaou

16. imperante autem duce statim inde moverunt et convenerunt ad castellum Dessau

17. simwn de o adelfoV ioudou sumbeblhkwV hn tw nikanori bradewV de dia thn aifnidion twn antipalwn afasian eptaikwV

17. Simon vero frater Judæ commiserat cum Nicanore sed conterritus est repentino adventu adversariorum

18. omwV de akouwn o nikanwr hn eicon oi peri ton ioudan andragaqian kai en toiV peri thV patridoV agwsin euyucian upeulabeito thn krisin di' aimatwn poihsasqai

18. Nicanor tamen audiens virtutem comitum Judæ et animi magnitudinem quam pro patriæ certaminibus habebant sanguine judicium facere metuebat

19. dioper epemyen posidwnion kai qeodoton kai mattaqian dounai kai labein dexiaV

19. quam ob rem misit Possidonium et Theodotum et Matthathiam ut darent dextras atque acciperent

20. pleionoV de genomenhV peri toutwn episkeyewV kai tou hgoumenou toiV plhqesin anakoinwsamenou kai faneishV omoyhfou gnwmhV epeneusan taiV sunqhkaiV

20. et cum diu de his consilium ageretur et ipse dux ad multitudinem rettulisset omnium una fuit sententia amicitiis annuere

21. etaxanto de hmeran en h kat' idian hxousin eiV to auto kai prohlqen par' ekastou difrax eqesan difrouV

21. itaque diem constituerunt qua secreto inter se agerent et a singulis sellæ prolatæ sunt et positæ

22. dietaxen ioudaV enoplouV etoimouV en toiV epikairoiV topoiV mhpote ek twn polemiwn aifnidiwV kakourgia genhtai thn armozousan epoihsanto koinologian

22. præcepit autem Judas armatos esse locis oportunis ne forte ab hostibus repente mali aliquid oriretur et congruum conloquium fecerunt

23. dietriben o nikanwr en ierosolumoiV kai epratten ouqen atopon touV de sunacqentaV agelaiouV oclouV apelusen

23. morabatur autem Nicanor Hierosolymis et nihil inique agebat gregesque turbarum quæ congregatæ fuerant dimisit

24. kai eicen ton ioudan dia pantoV en proswpw yucikwV tw andri prosekeklito

24. habebat autem semper Judam carum ex animo erat vero inclinatus

25. parekalesen auton ghmai kai paidopoihsasqai egamhsen eustaqhsen ekoinwnhsen biou

25. rogavit eum ducere uxorem filiosque procreare nuptias fecit quiete egit communiterque vivebant

26. o de alkimoV sunidwn thn proV allhlouV eunoian kai taV genomenaV sunqhkaV labwn hken proV ton dhmhtrion kai elegen ton nikanora allotria fronein twn pragmatwn ton gar epiboulon thV basileiaV ioudan autou diadocon anadeixai

26. Alchimus autem videns caritatem illorum ad invicem et conventiones venit ad Demetrium et dicebat Nicanorem rebus alienis adsentare Judamque regni insidiatorem successorem sibi destinasse

27. o de basileuV ekqumoV genomenoV kai taiV tou pamponhrou diabolaiV ereqisqeiV egrayen nikanori faskwn uper men twn sunqhkwn barewV ferein keleuwn de ton makkabaion desmion exapostellein eiV antioceian tacewV

27. itaque rex exasperatus et pessimis hujus criminationibus inritatus scripsit Nicanori dicens graviter quidem se ferre de amicitiæ conventione jubere tamen Macchabeum citius vinctum mittere Antiochiam

28. prospesontwn de toutwn tw nikanori sunekecuto kai dusforwV eferen ei ta diestalmena aqethsei mhden tandroV hdikhkotoV

28. quibus cognitis Nicanor consternabatur et graviter ferebat si ea quæ convenerant irrita faceret nihil læsus a viro

29. epei de tw basilei antiprattein ouk hn eukairon ethrei strathghmati tout' epitelesai

29. sed quia regi resistere non poterat oportunitatem observabat qua præceptum perficeret

30. o de makkabaioV austhroteron diexagagonta sunidwn ton nikanora ta proV auton kai thn eiqismenhn apanthsin agroikoteron eschkota nohsaV ouk apo tou beltistou thn austhrian einai sustreyaV ouk oligouV twn peri auton sunekrupteto ton nikanora

30. at Macchabeus videns austerius secum agere Nicanorem et consuetum occursum ferocius exhibentem intellegens non ex bono esse austeritatem istam paucis suorum congregatis occultavit se a Nicanore

31. suggnouV de o eteroV oti gennaiwV upo tou androV estrathghtai paragenomenoV epi to megiston kai agion ieron twn ierewn taV kaqhkousaV qusiaV prosagontwn ekeleusen paradidonai ton andra

31. quod ut ille cognovit fortiter se a viro præventum venit ad maximum et sanctissimum templum et sacerdotibus solitas hostias offerentibus jussit sibi tradi virum

32. twn de meq' orkwn faskontwn mh ginwskein pou pot' estin o zhtoumenoV

32. quibus cum juramento dicentibus nescire se ubi esset qui quærebatur extendens manum ad templum

33. proteinaV thn dexian epi ton new taut' wmosen ean mh desmion moi ton ioudan paradwte tonde ton tou qeou shkon eiV pedion poihsw kai to qusiasthrion kataskayw kai ieron entauqa tw dionusw epifaneV anasthsw

33. juravit nisi mihi vinctum Judam tradideritis istud Dei fanum in planitiem deducam et altare effodiam et templum hoc Libero patri consecrabo

34. tosauta de eipwn aphlqen oi de iereiV proteinanteV taV ceiraV eiV ton ouranon epekalounto ton dia pantoV upermacon tou eqnouV hmwn tauta legonteV

34. et his dictis abiit sacerdotes autem protendentes manus in cælum invocabant eum qui semper propugnator esset gentis ipsorum hæc dicentes

35. su kurie twn olwn aprosdehV uparcwn hudokhsaV naon thV shV skhnwsewV en hmin genesqai

35. tu Domine qui universitatis nullius indiges voluisti templum habitationis tuæ fieri in nobis

36. kai nun agie pantoV agiasmou kurie diathrhson eiV aiwna amianton tonde ton prosfatwV kekaqarismenon oikon

36. et nunc sancte sanctorum omnium Domine conserva in æternum inpollutam domum istam quæ nuper mundata est

37. raziV de tiV twn apo ierosolumwn presbuterwn emhnuqh tw nikanori anhr filopolithV kai sfodra kalwV akouwn kai kata thn eunoian pathr twn ioudaiwn prosagoreuomenoV

37. Razias autem quidam de senioribus ab Hierosolymis delatus est Nicanori vir amator civitatis et bene audiens qui pro adfectu pater Judæorum appellabatur

38. hn gar en toiV emprosqen cronoiV thV ameixiaV krisin eisenhnegmenoV ioudaismou kai swma kai yuchn uper tou ioudaismou parabeblhmenoV meta pashV ekteniaV

38. hic multis temporibus continentiæ propositum tenuit in judaismo corpusque et animam tradere contentus pro perseverantia

39. boulomenoV de nikanwr prodhlon poihsai hn eicen proV touV ioudaiouV dusmeneian apesteilen stratiwtaV uper touV pentakosiouV sullabein auton

39. volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Judæos misit milites quingentos ut eum conprehenderent

40. edoxen gar ekeinon sullabwn toutoiV energasasqai sumforan

40. putabat enim si illum decepisset se cladem maximam Judæis inlaturum

41. twn de plhqwn mellontwn ton purgon katalabesqai kai thn aulaian quran biazomenwn kai keleuontwn pur prosagein kai taV quraV ufaptein perikatalhmptoV genomenoV upeqhken eautw to xifoV

41. turbis autem inruere domum ejus et januam disrumpere atque ignem admovere cupientibus cum jam conprehenderetur gladio se petit

42. eugenwV qelwn apoqanein hper toiV alithrioiV upoceirioV genesqai kai thV idiaV eugeneiaV anaxiwV ubrisqhnai

42. eligens nobiliter mori potius quam subditus fieri peccatoribus et contra natales suos indignis iniuriis agi

43. th de plhgh mh kateuqikthsaV dia thn tou agwnoV spoudhn kai twn oclwn esw twn qurwmatwn eisballontwn anadramwn gennaiwV epi to teicoV katekrhmnisen eauton andrwdwV eiV touV oclouV

43. sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset et turbæ intra ostia inrumperent recurrens audenter ad murum præcipitavit semet ipsum viriliter in turbas

44. twn de tacewV anapodisantwn genomenou diasthmatoV hlqen kata meson ton kenewna

44. quibus velociter locum dantibus casui ejus venit per mediam cervicem

45. eti de empnouV uparcwn kai pepurwmenoV toiV qumoiV exanastaV feromenwn krounhdon twn aimatwn kai duscerwn twn traumatwn ontwn dromw touV oclouV dielqwn kai staV epi tinoV petraV aporrwgoV

45. et cum adhuc spiraret accensis animis surrexit cum et sanguis ejus magno fluxu deflueret saucius cursu turbam pertransiit

46. pantelwV exaimoV hdh ginomenoV probalwn ta entera kai labwn ekateraiV taiV cersin eneseise toiV ocloiV kai epikalesamenoV ton despozonta thV zwhV kai tou pneumatoV tauta autw palin apodounai tonde ton tropon methllaxen

46. et stans super petram quandam præruptam et jam exsanguis effectus conplexus intestina sua utrisque manibus projecit super turbas invocans Dominatorem vitæ ac spiritus ut hæc illi iterum redderet atque ita vita defunctus est