I Reis, 10

1. kai basilissa saba hkousen to onoma salwmwn kai to onoma kuriou kai hlqen peirasai auton en ainigmasin

1. sed et regina Saba audita fama Salomonis in nomine Domini venit temptare eum in enigmatibus

2. kai hlqen eiV ierousalhm en dunamei bareia sfodra kai kamhloi airousai hdusmata kai cruson polun sfodra kai liqon timion kai eishlqen proV salwmwn kai elalhsen autw panta osa hn en th kardia authV

2. et ingressa Hierusalem multo comitatu et divitiis camelis portantibus aromata et aurum infinitum nimis et gemmas pretiosas venit ad Salomonem et locuta est ei universa quæ habebat in corde suo

3. kai aphggeilen auth salwmwn pantaV touV logouV authV ouk hn logoV parewramenoV para tou basilewV on ouk aphggeilen auth

3. et docuit eam Salomon omnia verba quæ proposuerat non fuit sermo qui regem posset latere et non responderet ei

4. kai eiden basilissa saba pasan fronhsin salwmwn kai ton oikon on wkodomhsen

4. videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis et domum quam ædificaverat

5. kai ta brwmata salwmwn kai thn kaqedran paidwn autou kai thn stasin leitourgwn autou kai ton imatismon autou kai touV oinocoouV autou kai thn olokautwsin autou hn aneferen en oikw kuriou kai ex eauthV egeneto

5. et cibos mensæ ejus et habitacula servorum et ordinem ministrantium vestesque eorum et pincernas et holocausta quæ offerebat in domo Domini non habebat ultra spiritum

6. kai eipen proV ton basilea salwmwn alhqinoV o logoV on hkousa en th gh mou peri tou logou sou kai peri thV fronhsewV sou

6. dixitque ad regem verus est sermo quem audivi in terra mea

7. kai ouk episteusa toiV lalousin moi ewV otou paregenomhn kai ewrakasin oi ofqalmoi mou kai idou ouk estin to hmisu kaqwV aphggeilan moi prosteqeikaV agaqa proV auta epi pasan thn akohn hn hkousa en th gh mou

7. super sermonibus tuis et super sapientia tua et non credebam narrantibus mihi donec ipsa veni et vidi oculis meis et probavi quod media pars mihi nuntiata non fuerit major est sapientia et opera tua quam rumor quem audivi

8. makariai ai gunaikeV sou makarioi oi paideV sou outoi oi paresthkoteV enwpion sou di' olou oi akouonteV pasan thn fronhsin sou

8. beati viri tui et beati servi tui hii qui stant coram te semper et audiunt sapientiam tuam

9. genoito kurioV o qeoV sou euloghmenoV oV hqelhsen en soi dounai se epi qronou israhl dia to agapan kurion ton israhl sthsai eiV ton aiwna kai eqeto se basilea ep' autouV tou poiein krima en dikaiosunh kai en krimasin autwn

9. sit Dominus Deus tuus benedictus cui placuisti et posuit te super thronum Israël eo quod dilexerit Dominus Israël in sempiternum et constituit te regem ut faceres judicium et justitiam

10. kai edwken tw salwmwn ekaton eikosi talanta crusiou kai hdusmata polla sfodra kai liqon timion ouk elhluqei kata ta hdusmata ekeina eti eiV plhqoV a edwken basilissa saba tw basilei salwmwn

10. dedit ergo regi centum viginti talenta auri et aromata multa nimis et gemmas pretiosas non sunt adlata ultra aromata tam multa quam ea quæ dedit regina Saba regi Salomoni

11. kai h nauV ciram h airousa to crusion ek soufir hnegken xula apelekhta polla sfodra kai liqon timion

11. sed et classis Hiram quæ portabat aurum de Ophir adtulit ex Ophir ligna thyina multa nimis et gemmas pretiosas

12. kai epoihsen o basileuV ta xula ta apelekhta uposthrigmata tou oikou kuriou kai tou oikou tou basilewV kai nablaV kai kinuraV toiV wdoiV ouk elhluqei toiauta xula apelekhta epi thV ghV oude wfqhsan pou ewV thV hmeraV tauthV

12. fecitque rex de lignis thyinis fulchra domus Domini et domus regiæ et citharas lyrasque cantoribus non sunt adlata hujuscemodi ligna thyina neque visa usque in præsentem diem

13. kai o basileuV salwmwn edwken th basilissh saba panta osa hqelhsen osa hthsato ektoV pantwn wn dedwkei auth dia ceiroV tou basilewV salwmwn kai apestrafh kai hlqen eiV thn ghn authV auth kai panteV oi paideV authV

13. rex autem Salomon dedit reginæ Saba omnia quæ voluit et petivit ab eo exceptis his quæ ultro obtulerat ei munere regio quæ reversa est et abiit in terram suam cum servis suis

14. kai hn o staqmoV tou crusiou tou elhluqotoV tw salwmwn en eniautw eni exakosia kai exhkonta ex talanta crusiou

14. erat autem pondus auri quod adferebatur Salomoni per annos singulos sescentorum sexaginta sex talentorum auri

15. cwriV twn forwn twn upotetagmenwn kai twn emporwn kai pantwn twn basilewn tou peran kai twn satrapwn thV ghV

15. excepto eo quod offerebant viri qui super vectigalia erant et negotiatores universique scruta vendentes et omnes reges Arabiæ ducesque terræ

16. kai epoihsen salwmwn triakosia dorata crusa elata triakosioi crusoi ephsan epi to doru to en

16. fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro puro sescentos auri siclos dedit in lamminas scuti unius

17. kai triakosia opla crusa elata treiV mnai crusiou enhsan eiV to oplon to en kai edwken auta eiV oikon drumou tou libanou

17. et trecentas peltas ex auro probato trecentæ minæ auri unam peltam vestiebant posuitque ea rex in domo silvæ Libani

18. kai epoihsen o basileuV qronon elefantinon megan kai periecruswsen auton crusiw dokimw

18. fecit etiam rex Salomon thronum de ebore grandem et vestivit eum auro fulvo nimis

19. ex anabaqmoi tw qronw kai protomai moscwn tw qronw ek twn opisw autou kai ceireV enqen kai enqen epi tou topou thV kaqedraV kai duo leonteV esthkoteV para taV ceiraV

19. qui habebat sex gradus et summitas throni rotunda erat in parte posteriori et duæ manus hinc atque inde tenentes sedile et duo leones stabant juxta manus singulas

20. kai dwdeka leonteV estwteV epi twn ex anabaqmwn enqen kai enqen ou gegonen outwV pash basileia

20. et duodecim leunculi stantes super sex gradus hinc atque inde non est factum tale opus in universis regnis

21. kai panta ta skeuh tou potou salwmwn crusa kai louthreV crusoi panta ta skeuh oikou drumou tou libanou crusiw sugkekleismena ouk hn argurion oti ouk hn logizomenon en taiV hmeraiV salwmwn

21. sed et omnia vasa de quibus potabat rex Salomon erant aurea et universa supellex domus saltus Libani de auro purissimo non erat argentum nec alicujus pretii putabatur in diebus Salomonis

22. oti nauV qarsiV tw basilei en th qalassh meta twn nhwn ciram mia dia triwn etwn hrceto tw basilei nauV ek qarsiV crusiou kai arguriou kai liqwn toreutwn kai pelekhtwn [22a] auth hn h pragmateia thV pronomhV hV anhnegken o basileuV salwmwn oikodomhsai ton oikon kuriou kai ton oikon tou basilewV kai to teicoV ierousalhm kai thn akran tou perifraxai ton fragmon thV polewV dauid kai thn assour kai thn magdan kai thn gazer kai thn baiqwrwn thn anwterw kai thn ieqermaq kai pasaV taV poleiV twn armatwn kai pasaV taV poleiV twn ippewn kai thn pragmateian salwmwn hn epragmateusato oikodomhsai en ierousalhm kai en pash th gh tou mh katarxai autou [22b] panta ton laon ton upoleleimmenon apo tou cettaiou kai tou amorraiou kai tou ferezaiou kai tou cananaiou kai tou euaiou kai tou iebousaiou kai tou gergesaiou twn mh ek twn uiwn israhl ontwn ta tekna autwn ta upoleleimmena met' autouV en th gh ouV ouk edunanto oi uioi israhl exoleqreusai autouV kai anhgagen autouV salwmwn eiV foron ewV thV hmeraV tauthV [22c] kai ek twn uiwn israhl ouk edwke salwmwn eiV pragma oti autoi hsan andreV oi polemistai kai paideV autou kai arconteV twn armatwn autou kai ippeiV autou

22. quia classis regis per mare cum classe Hiram semel per tres annos ibat in Tharsis deferens inde aurum et argentum dentes elefantorum et simias et pavos

23. kai emegalunqh salwmwn uper pantaV touV basileiV thV ghV ploutw kai fronhsei

23. magnificatus est ergo rex Salomon super omnes reges terræ divitiis et sapientia

24. kai panteV basileiV thV ghV ezhtoun to proswpon salwmwn tou akousai thV fronhsewV autou hV edwken kurioV en th kardia autou

24. et universa terra desiderabat vultum Salomonis ut audiret sapientiam ejus quam dederat Deus in corde ejus

25. kai autoi eferon ekastoV ta dwra autou skeuh crusa kai imatismon stakthn kai hdusmata kai ippouV kai hmionouV to kat' eniauton eniauton

25. et singuli deferebant ei munera vasa argentea et aurea vestes et arma bellica aromata quoque et equos et mulos per annos singulos

26. kai hsan tw salwmwn tessareV ciliadeV qhleiai ippoi eiV armata kai dwdeka ciliadeV ippewn kai eqeto autaV en taiV polesi twn armatwn kai meta tou basilewV en ierousalhm [26a] kai hn hgoumenoV pantwn twn basilewn apo tou potamou kai ewV ghV allofulwn kai ewV oriwn aiguptou

26. congregavitque Salomon currus et equites et facti sunt ei mille quadringenti currus et duodecim milia equitum et disposuit eos per civitates munitas et cum rege in Hierusalem

27. kai edwken o basileuV to crusion kai to argurion en ierousalhm wV liqouV kai taV kedrouV edwken wV sukaminouV taV en th pedinh eiV plhqoV

27. fecitque ut tanta esset abundantia argenti in Hierusalem quanta lapidum et cedrorum præbuit multitudinem quasi sycomoros quæ nascuntur in campestribus

28. kai h exodoV twn ippwn salwmwn ex aiguptou kai ek qekoue emporoi tou basilewV elambanon ek qekoue en allagmati

28. et educebantur equi Salomoni de Ægypto et de Coa negotiatores enim regis emebant de Coa et statuto pretio perducebant

29. kai anebainen h exodoV ex aiguptou arma anti ekaton arguriou kai ippoV anti penthkonta arguriou kai outw pasin toiV basileusin cettiin kai basileusin suriaV kata qalassan exeporeuonto

29. egrediebatur autem quadriga ex Ægypto sescentis siclis argenti et equus centum quinquaginta atque in hunc modum cuncti reges Hettheorum et Syriæ equos venundabant