Eclesiástico, 29

1. Aquele que tem compaixão empresta com juros ao seu próximo; aquele que tem a mão generosa guarda os mandamentos.

1. Kto jest miłosierny, pożycza bliźniemu, a kto wspomaga go swą ręką, wypełnia przykazania.

2. Empresta a teu próximo quando ele estiver necessitado, e de teu lado, paga-lhe o que lhe deves, no tempo marcado.

2. Pożycz bliźniemu, gdy jest w potrzebie, a także oddaj mu w swoim czasie;

3. Cumpre tua palavra e procede lealmente com ele, e acharás em toda ocasião o que te é necessário.

3. dotrzymaj słowa, bądź godny jego zaufania, a zawsze znajdziesz to, czego będziesz potrzebował.

4. Muitos consideraram como um achado o que pediam emprestado, e causaram desgosto àqueles que os ajudaram.

4. Wielu uważa pożyczkę za rzecz znalezioną i sprawia kłopot tym, którzy ich wspomogli.

5. Até que se tenha recebido, beija-se a mão de quem empresta; com voz humilde fazem-se promessas;*

5. Do czasu, zanim otrzyma, całuje jego ręce i o bogactwach bliźniego mówi cichym głosem; ale się ociąga, gdy przyjdzie pora zwrotu, i oddaje w zamian słowa niezadowolenia i na złe czasy się skarży.

6. mas, chegando o tempo de restituir, pedem-se prazos; só se têm palavras pesarosas e queixas; e toma-se como pretexto a dificuldade da época.

6. Jeśli zaś zdoła, zwróci zaledwie połowę, i należy uważać to za rzecz znalezioną; a jeśli nie będzie mógł, pozbawi go pieniędzy, uczyni go sobie bez powodu wrogiem, odda mu przekleństwa i obelgi i zamiast czci, zapłaci mu zelżywością.

7. Se o que pede emprestado pode restituir, nega-se a princípio. Restitui em seguida só a metade da quantia, e a considera como um lucro.

7. Wielu się więc powstrzymuje nie z powodu złego usposobienia, ale z obawy, by nie tracić na próżno.

8. Se não tem meios para pagar, priva o que emprestou do seu dinheiro, e dele se faz gratuitamente um inimigo.

8. Poza tym bądź dla biednego łaskawy i nie daj mu długo czekać na jałmużnę!

9. Ele o paga com ofensas e maldições, e paga com o mal o bem que recebeu.

9. Zgodnie z przykazaniem przyjdź z pomocą biednemu i stosownie do jego potrzeby nie odsyłaj go z pustymi rękami!

10. Muitos não emprestam, não por maldade, mas por medo de serem injustamente iludidos.*

10. Strać raczej pieniądze dla brata i przyjaciela, niżby miały zardzewieć, zmarnować się pod kamieniem.

11. Todavia, sê indulgente para com o miserável, e não o faças esmorecer depois da esmola.

11. Umieść skarb twój według przykazań Najwyższego, a korzystniejsze to będzie dla ciebie niż złoto.

12. Por causa do mandamento, socorre o pobre; e não o deixes ir com as mãos vazias na sua indigência.

12. Zamknij jałmużnę w spichlerzach twoich, a ona wybawi cię z każdego nieszczęścia.

13. Perde o teu dinheiro em favor de teu irmão e de teu amigo; não o escondas debaixo de uma pedra para ficar perdido.

13. Lepiej niż tarcza mocna, niżeli ciężka włócznia za ciebie walczyć będzie z wrogiem.

14. Gasta o teu tesouro segundo o preceito do Altíssimo, e isso te aproveitará mais do que o ouro.

14. Człowiek dobry ręczyć będzie za bliźniego, i byłby bezwstydny, gdyby go odtrącił.

15. Encerra a esmola no coração do pobre, e ela rogará por ti, a fim de te preservar de todo o mal.*

15. Nie zapominaj dobrodziejstw poręczyciela, dał bowiem życie swoje za ciebie.

16.

16. Grzesznik za nic sobie ma dobrodziejstwa poręczyciela i bez wdzięczności w sercu odtrąca swego wybawcę.

17.

17. Ręczenie zgubiło wielu uczciwych i wstrząsnęło nimi jak morska fala.

18. Para combater o teu inimigo, ela será uma arma mais poderosa do que o escudo e a lança de um homem valente.*

18. Ludzi możnych wypędziło z kraju, tak że zabłądzili między obce narody.

19. O homem de bem responsabiliza-se pelo próximo; o homem sem pejo abandona-o a si próprio.

19. Grzesznik, który narzuca się z ręczeniem, goniąc za zyskiem, popadnie pod wyroki sądowe.

20. Não esqueças o benefício daquele que se responsabiliza por ti, pois ele arriscou a vida para te amparar.

20. Pomagaj bliźniemu według swej możności, a uważaj na siebie, abyś i ty nie upadł.

21. O pecador e o impudico fogem de seu fiador;

21. Pierwsze potrzeby życia: woda, chleb, odzienie i dom, by osłonić nagość.

22. o pecador atribui a si mesmo o benefício de quem por ele se responsabiliza, e com coração ingrato abandona o seu libertador.

22. Lepsze jest życie biednego pod dachem z tarcic niż wspaniałe uczty u obcych.

23. Um homem se responsabiliza pelo seu próximo, e este, perdendo a vergonha, o abandonará.

23. Bądź zadowolony, czy masz mało czy dużo, a nie posłyszysz wymówek, że jesteś przybyszem.

24. Um mau penhor perdeu muitas pessoas que prosperavam, e as agitou como as ondas do mar;

24. Przykre to życie chodzić od domu do domu, a tam, gdzie mieszkasz jako obcy, ust nie otworzysz.

25. por uma reviravolta das coisas, ele exilou muitos poderosos, que se tornaram peregrinos em terra estrangeira.

25. Choć przyjmiesz kogoś do stołu i dasz pić, bez otrzymania podzięki posłyszysz przykre słowa:

26. O pecador que transgride o mandamento do Senhor se comprometerá a responder inoportunamente por outro; e aquele que tentar muitos empreendimentos não escapará do processo.

26. Chodź, przybyszu, przygotuj stół, a jeśli co masz w ręku, nakarm mnie!

27. Ajuda o próximo conforme as tuas posses, e acautela-te para que não caias tu também.

27. Przybyszu, zrób miejsce godniejszemu, brat w gościnę przybył do mnie, potrzebuję mieszkania.

28. O principal para a vida do homem é a água, o pão, o vestuário e uma casa para ocultar a sua nudez.

28. Ciężkie są dla człowieka rozumnego obelgi wierzyciela i wymawianie gościny.

29. Mais vale o que um pobre come sob um vigamento do que um magnífico banquete em casa alheia para quem não tem domicílio.

29.

30. Contenta-te com o pouco ou muito que tiveres e evitarás a censura de seres um estranho.

30.

31. É uma vida miserável a daquele que vai de casa em casa; em toda parte onde se hospedar, não estará confiante, e não ousará abrir a boca.

31.

32. Recebe-se com hospitalidade, dá-se de comer e de beber a ingratos; e, depois disso, ouvem-se palavras desagradáveis:*

32.

33. “Vamos, intruso, prepara a mesa, e o que tens, dá-o de comer aos outros;

33.

34. retira-te, por causa da homenagem que devo prestar aos meus amigos. Preciso de minha casa para nela receber meu irmão”.*

34.

35. Eis coisas penosas para um homem sensato: ouvir censuras pela hospitalidade e pelo empréstimo que se fez.

35.