Eclesiástico, 31

1. As vigílias para enriquecer ressecam a carne, as preocupações que elas trazem tiram o sono.

1. Bezsenność z powodu bogactwa wyczerpuje ciało, a troska o nie oddala sen.

2. A inquietação pelo porvir perturba o sentido. Uma doença grave torna a alma moderada.*

2. Troska nocnego czuwania oddala drzemkę, bardziej niż ciężka choroba wybija ze snu.

3. O rico trabalha para juntar riquezas; quando se entrega ao repouso, goza o fruto de seus haveres.

3. Bogacz się trudzi, aby zbierać pieniądze, a gdy przestaje, syci się rozkoszami.

4. O pobre trabalha por não possuir com que viver, e, ao término da vida, tudo lhe falta.

4. Biedak się trudzi, nie mając środków do życia, a gdy przestaje, popada w nędzę.

5. Aquele que ama o ouro não estará isento de pecado; aquele que busca a corrupção será por ela cumulado.

5. Ten, kto złoto miłuje, nie ustrzeże się winy, a ten, kto goni za zyskami, przez nie zostanie oszukany.

6. O ouro abateu a muitos, e seus encantos os perderam.*

6. Wielu złoto doprowadziło do upadku, a zguba ich stała się jawna.

7. O ouro é um obstáculo para aqueles que se lhe oferecem em sacrifício; infelizes daqueles que o buscam com ardor: ele fará perecer todos os insensatos.

7. Jest ono zasiekami z drzewa na drodze tych, co za nim szaleją, a kto jest głupi, w nich uwięźnie.

8. Bem-aventurado o rico que foi achado sem mácula, que não correu atrás do ouro, que não colocou sua esperança no dinheiro e nos tesouros!

8. Błogosławiony bogacz, którego znaleziono bez winy, który nie gonił za złotem.

9. Quem é esse homem para que o felicitemos? Ele fez prodígios durante sua vida.

9. Któż to jest? Wychwalać go będziemy, uczynił bowiem rzeczy podziw wzbudzające między swoim ludem.

10. Áquele que foi tentado pelo ouro e foi encontrado perfeito, está reservada uma glória eterna: ele podia transgredir a Lei e não a violou; ele podia fazer o mal e não o fez.

10. Któż poddany pod tym względem próbie został doskonały? Poczytane mu to będzie za chlubę. Kto mógł zgrzeszyć, a nie zgrzeszył, uczynić źle, a nie uczynił?

11. Por isso, seus bens serão fortalecidos no Senhor, e toda a assembleia dos santos louvará suas esmolas.

11. Dobra jego zostaną utwierdzone, a zgromadzenie opowiadać będzie jego dobrodziejstwa.

12. Se estiveres sentado a uma mesa bem abastecida, não comeces abrindo a boca.

12. Zająłeś miejsce przy stole suto zastawionym? Nie otwieraj nad nim gardzieli i nie wołaj: Jakże wiele na nim!

13. Não digas: “Que abundância de iguarias há sobre ela!”.

13. Pamiętaj, że źle jest mieć oko chciwe. Cóż między rzeczami stworzonymi gorszego nad takie oko, które z powodu każdej rzeczy napełnia się łzami.

14. Lembra-te de que um olhar maldoso é coisa funesta.

14. Po to, co ktoś sobie upatrzył, nie wyciągaj ręki i nie pchaj się wraz z nim do półmiska!

15. Que coisa há pior que o olho? É por isso que há de se desfazer em lágrimas.

15. Osądzaj sprawy bliźniego według swoich własnych i nad każdą sprawą się namyśl!

16. Quando ele olhar, não sejas o primeiro a estender a mão, para que não cores, envergonhado pela tua cobiça.*

16. Jedz, co leży przed tobą, jak człowiek, nie bądź żarłoczny, abyś nie wzbudził odrazy.

17. Não comas demasiadamente num banquete.

17. Przez dobre wychowanie pierwszy zaprzestań [jedzenia], nie bądź nienasycony, byś kogo nie zraził.

18. Julga os desejos de teu próximo segundo os teus.

18. Jeśli zajmiesz miejsce między wieloma, nie wyciągaj ręki jako pierwszy spomiędzy nich.

19. Serve-te como um homem sóbrio do que te é apresentado, para que não te tornes odioso, comendo muito.

19. Jakże mało wystarcza człowiekowi dobrze wychowanemu, na łóżku swym nie będzie ciężko oddychał.

20. Acaba de comer em primeiro lugar, por decoro, e evita todo excesso, para que não desgostes a ninguém.

20. Zdrowy jest sen [człowieka], gdy ma umiarkowanie syty żołądek, wstaje on wcześnie, jest panem samego siebie. Udręka bezsenności, bóle żołądka i kolki w brzuchu - u łakomego człowieka.

21. Se tiveres tomado assento em meio de uma sociedade numerosa, não sejas o primeiro a estender a mão para o prato, nem sejas o primeiro a pedir de beber.

21. A jeśli byłbyś zmuszony do jedzenia, wstań, zrzuć to na uboczu, a ulżysz sobie.

22. Não é um pouco de vinho suficiente para um homem bem-educado? Assim não terás sono pesado, e não sentirás dor.

22. Słuchaj mnie, synu, i nie gardź mną, w końcu uznasz słowa moje za słuszne. We wszystkich czynach swych bądź uważny, a żadna choroba nie zbliży się do ciebie.

23. A insônia, o mal-estar e as cólicas são o tributo do intemperante.

23. Wargi wychwalać będą tego, kto hojny jest na ucztach, i prawdziwe jest świadectwo o jego szlachetności.

24. Para um homem sóbrio, um sono salutar; ele dorme até de manhã e sente-se bem.

24. Miasto będzie szemrać przeciw skąpemu na ucztach i świadectwo o jego sknerstwie jest prawdziwe.

25. Se tiveres sido obrigado a comer demais, levanta-te e vomita; isso te aliviará, e não te exporás à doença.

25. Przy piciu wina nie bądź zbyt odważny, albowiem ono zgubiło wielu.

26. Ouve-me, meu filho, não me desprezes: reconhecerás no fim a veracidade de minhas palavras.

26. Jak w kuźni próbuje się twardość stali zanurzając ją w wodzie, tak wino doświadcza przez bójkę serca zuchwalców.

27. Em todas as tuas ações, sê diligente, e nenhuma doença te acometerá.

27. Wino dla ludzi jest życiem, jeżeli pić je będziesz w miarę. Jakież ma życie ten, który jest pozbawiony wina? Stworzone jest ono bowiem dla rozweselenia ludzi.

28. Muitos lábios abençoarão aquele que dá refeições com liberalidade; o testemunho prestado à honestidade dele é verídico.

28. Zadowolenie serca i radość duszy daje wino pite w swoim czasie i z umiarkowaniem.

29. Toda a cidade resmunga contra aquele que dá de comer com mesquinhez e o testemunho prestado à avareza dele é exato.

29. Udręczeniem dla duszy jest zaś wino pite w nadmiernej ilości, wśród podniecenia i zwady.

30. Não incites a beber aquele que ama o vinho, pois o vinho perdeu a muitos.*

30. Pijaństwo powiększa szał głupiego na jego zgubę, osłabia siły i sprowadza rany.

31. O fogo põe à prova a dureza do ferro: assim o vinho, bebido em excesso, revela o coração dos orgulhosos.*

31. Na uczcie przy piciu nie rób wymówek bliźniemu ani nie lekceważ go z powodu jego wesołości; nie mów mu słów obelżywych ani nie drażnij go żądaniem zwrotu [długu]!

32. O vinho bebido sobriamente é como uma vida para os homens. Se o beberes moderadamente, serás sóbrio.

32.

33. Que é a vida do homem a quem falta o vinho?

33.

34. Que coisa tira a vida? A morte.

34.

35. No princípio, o vinho foi criado para a alegria e não para a embriaguez.

35.

36. O vinho, bebido moderadamente, é a alegria da alma e do coração.

36.

37. A sobriedade no beber é a saúde da alma e do corpo.

37.

38. O excesso na bebida causa irritação, cólera e numerosas catástrofes.

38.

39. O vinho, bebido em demasia, é a aflição da alma.

39.

40. A embriaguez inspira a ousadia e faz pecar o insensato; abafa as forças e causa feridas.

40.

41. Não repreendas o próximo durante uma refeição regada a vinho; não o trates com desprezo enquanto ele se entrega à alegria.

41.

42. Não lhe faças censuras, não o atormentes, reclamando o que te é devido.

42.