I Macabeus, 8

1. kai hkousen ioudaV to onoma twn rwmaiwn oti eisin dunatoi iscui kai autoi eudokousin en pasin toiV prostiqemenoiV autoiV kai osoi an proselqwsin autoiV istwsin autoiV filian kai oti eisi dunatoi iscui

1. et audivit Judas nomen Romanorum quia sunt potentes viribus et adquiescunt ad omnia quæ postulantur ab eis et quicumque accesserunt ad eos statuerunt cum eis amicitias et quia sunt potentes viribus

2. kai dihghsanto autw touV polemouV autwn kai taV andragaqiaV aV poiousin en toiV galataiV kai oti katekrathsan autwn kai hgagon autouV upo foron

2. audierunt prœlia eorum et virtutes bonas quas faciunt in Galatia quia obtinuerunt eos et duxerunt sub tributum

3. kai osa epoihsan en cwra spaniaV tou katakrathsai twn metallwn tou arguriou kai tou crusiou tou ekei

3. et quanta fecerunt in regione Hispaniæ et quod in potestate redegerunt metalla argenti et auri quæ illic sunt et possederunt omnem locum consilio suo et patientia

4. kai katekrathsan tou topou pantoV th boulh autwn kai th makroqumia kai o topoV hn apecwn makran ap' autwn sfodra kai twn basilewn twn epelqontwn ep' autouV ap' akrou thV ghV ewV sunetriyan autouV kai epataxan en autoiV plhghn megalhn kai oi epiloipoi didoasin autoiV foron kat' eniauton

4. locos qui longe erant valde ab eis et reges qui supervenerant illis ab extremis terræ contriverunt et percusserunt eos plaga magna ceteri autem dant eis tributum omnibus annis

5. kai ton filippon kai ton persea kitiewn basilea kai touV ephrmenouV ep' autouV sunetriyan autouV en polemw kai katekrathsan autwn

5. et Philippum et Persen Citiorum regem et ceteros qui adversus eos arma tulerunt contriverunt bello et obtinuerunt eos

6. kai antiocon ton megan basilea thV asiaV ton poreuqenta ep' autouV eiV polemon econta ekaton eikosi elefantaV kai ippon kai armata kai dunamin pollhn sfodra kai sunetribh up' autwn

6. et Antiochum magnum regem Asiæ qui eis pugnam intulerat habens centum viginti elefantos et exercitum magnum valde contritum ab eis

7. kai elabon auton zwnta kai esthsan autoiV didonai auton te kai touV basileuontaV met' auton foron megan kai didonai omhra kai diastolhn

7. et quia ceperunt eum vivum et statuerunt ei ut daret ipse et qui regnaverint post eum tributum magnum et daret obsides et constitutum

8. kai cwran thn indikhn kai mhdian kai ludian apo twn kallistwn cwrwn autwn kai labonteV autaV par' autou edwkan autaV eumenei tw basilei

8. et regionem Medorum et Lydos et Medos de optimis regionibus eorum et acceptas eas ab illis dederunt Eumeni regi

9. kai oti oi ek thV elladoV ebouleusanto elqein kai exarai autouV

9. et quia qui erant apud Elladam voluerunt ire et tollere eos et innotuit sermo his

10. kai egnwsqh o logoV autoiV kai apesteilan ep' autouV strathgon ena kai epolemhsan proV autouV kai epeson ex autwn traumatiai polloi kai hcmalwtisan taV gunaikaV autwn kai ta tekna autwn kai epronomeusan autouV kai katekrathsan thV ghV kai kaqeilon ta ocurwmata autwn kai katedoulwsanto autouV ewV thV hmeraV tauthV

10. et miserunt ad eos ducem unum et pugnaverunt contra illos et ceciderunt ex eis multi et captivas duxerunt uxores eorum et filios et diripuerunt eos et terram eorum possederunt et destruxerunt muros eorum et in servitutem illos redegerunt usque in hunc diem

11. kai taV epiloipouV basileiaV kai taV nhsouV osoi pote antesthsan autoiV katefqeiran kai edoulwsan autouV meta de twn filwn autwn kai twn epanapauomenwn autoiV sunethrhsan filian

11. et residua regna et insulas quæ aliquando restiterant illis exterminaverunt et in potestatem redegerunt

12. kai katekrathsan twn basilewn twn egguV kai twn makran kai osoi hkouon to onoma autwn efobounto ap' autwn

12. cum amicis autem suis et qui in ipsis requiem habebant conservaverunt amicitiam et obtinuerunt regna quæ erant proxima et quæ longe quia quicumque audiebant nomen eorum timebant eos

13. oiV d' an boulwntai bohqein kai basileuein basileuousin ouV d' an boulwntai meqistwsin kai uywqhsan sfodra

13. quibus vero vellent auxilio esse ut regnarent regnabant et exaltati sunt valde

14. kai en pasin toutoiV ouk epeqento autwn oude eiV diadhma oude periebalonto porfuran wste adrunqhnai en auth

14. et in omnibus istis nemo portabat diadema nec induebatur purpura ut magnificaretur in ea

15. kai bouleuthrion epoihsan eautoiV kai kaq' hmeran ebouleuonto triakosioi kai eikosi bouleuomenoi dia pantoV peri tou plhqouV tou eukosmein autouV

15. et quia curiam fecerunt sibi et cotidie consulebant trecentos viginti consilium agentes semper de multitudine ut quæ digna sunt gerant

16. kai pisteuousin eni anqrwpw arcein autwn kat' eniauton kai kurieuein pashV thV ghV autwn kai panteV akouousin tou enoV kai ouk estin fqonoV oude zhloV en autoiV

16. et committunt uni homini magistratum suum per singulos annos dominari universæ terræ suæ et omnes obœdiunt uni et non est invidia neque zelus inter eos

17. kai epelexato ioudaV ton eupolemon uion iwannou tou akkwV kai iasona uion eleazarou kai apesteilen autouV eiV rwmhn sthsai filian kai summacian

17. et elegit Judas Eupolemum filium Johannis filii Jacob et Jasonem filium Eleazari et misit eos Romam constituere cum illis amicitiam et societatem

18. kai tou arai ton zugon ap' autwn oti eidon thn basileian twn ellhnwn katadouloumenouV ton israhl douleia

18. et ut auferrent ab eis jugum Græcorum quia viderunt quod in servitutem premerent regnum Israël

19. kai eporeuqhsan eiV rwmhn kai h odoV pollh sfodra kai eishlqosan eiV to bouleuthrion kai apekriqhsan kai eipon

19. et abierunt Romam viam multam valde et introjerunt curiam et dixerunt

20. ioudaV o kai makkabaioV kai oi adelfoi autou kai to plhqoV twn ioudaiwn apesteilan hmaV proV umaV sthsai meq' umwn summacian kai eirhnhn kai grafhnai hmaV summacouV kai filouV umwn

20. Judas Macchabeus et fratres ejus et populus Judæorum miserunt nos ad vos statuere vobiscum societatem et pacem et conscribi nos socios et amicos vestros

21. kai hresen o logoV enwpion autwn

21. et placuit sermo in conspectu eorum

22. kai touto to antigrafon thV epistolhV hV antegrayan epi deltoiV calkaiV kai apesteilan eiV ierousalhm einai par' autoiV ekei mnhmosunon eirhnhV kai summaciaV

22. et hoc rescriptum quod rescripserunt in tabulis æreis et miserunt Hierusalem ut esset apud eos ibi memoriale pacis et societatis

23. kalwV genoito rwmaioiV kai tw eqnei ioudaiwn en th qalassh kai epi thV xhraV eiV ton aiwna kai romfaia kai ecqroV makrunqeih ap' autwn

23. bene sit Romanis et genti Judæorum in mari et in terra in æternum gladiusque et hostis procul sit ab eis

24. ean de ensth polemoV rwmh protera h pasin toiV summacoiV autwn en pash th kurieia autwn

24. quod si institerit bellum Romanis prius aut omnibus sociis eorum in omni dominatione eorum

25. summachsei to eqnoV twn ioudaiwn wV an o kairoV upografh autoiV kardia plhrei

25. auxilium feret gens Judæorum prout tempus dictaverit corde pleno

26. kai toiV polemousin ou dwsousin oude eparkesousin siton opla argurion ploia wV edoxen rwmh kai fulaxontai ta fulagmata autwn ouqen labonteV

26. et prœliantibus non dabunt neque subministrabunt triticum arma pecuniam naves sicut placuit Romanis et custodient mandata eorum nihil ab eis accipientes

27. kata ta auta de ean eqnei ioudaiwn sumbh proteroiV polemoV summachsousin oi rwmaioi ek yuchV wV an autoiV o kairoV upografh

27. similiter autem et si genti Judæorum prius acciderit bellum adiuvabunt Romani ex animo prout eis tempus permiserit

28. kai toiV summacousin ou doqhsetai sitoV opla argurion ploia wV edoxen rwmh kai fulaxontai ta fulagmata tauta kai ou meta dolou

28. et adiuvantibus non dabitur triticum arma pecunia naves sicut placuit Romanis et custodiant mandata eorum absque dolo

29. kata touV logouV toutouV outwV esthsan rwmaioi tw dhmw twn ioudaiwn

29. secundum hæc verba constituerunt Romani populo Judæorum

30. ean de meta touV logouV toutouV bouleuswntai outoi kai outoi prosqeinai h afelein poihsontai ex airesewV autwn kai o an prosqwsin h afelwsin estai kuria

30. quod si post hæc verba hii aut illi addere vel demere ad hæc aliquid voluerint facient ex proposito suo et quæcumque addiderint vel dempserint rata erunt

31. kai peri twn kakwn wn o basileuV dhmhtrioV sunteleitai eiV autouV egrayamen autw legonteV dia ti ebarunaV ton zugon sou epi touV filouV hmwn touV summacouV ioudaiouV

31. sed et de malis quæ Demetrius rex fecit in eos scripsimus ei dicentes quare gravasti jugum tuum super amicos nostros et socios Judæos

32. ean oun eti entucwsin kata sou poihsomen autoiV thn krisin kai polemhsomen se dia thV qalasshV kai dia thV xhraV

32. si ergo iterum adierint nos adversum te faciemus illis judicium et pugnabimus tecum mari terraque