Daniel, 5

0. baltasar o basileuV epoihse dochn megalhn en hmera egkainismou twn basileiwn autou kai apo twn megistanwn autou ekalesen andraV disciliouV en th hmera ekeinh baltasar anuyoumenoV apo tou oinou kai kaucwmenoV ephnese pantaV touV qeouV twn eqnwn touV cwneutouV kai gluptouV en tw topw autou kai tw qew tw uyistw ouk edwken ainesin en auth th nukti exhlqon daktuloi wsei anqrwpou kai epegrayan epi tou toicou oikou autou epi tou koniamatoV katenanti tou lucnouV manh fareV qekel esti de h ermhneia autwn manh hriqmhtai fareV exhrtai qekel estatai

0.

1. baltasar o basileuV epoihsen estiatorian megalhn toiV etairoiV autou kai epinen oinon

1. Baltassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille et unusquisque secundum suam bibebat ætatem.

2. kai anuywqh h kardia autou kai eipen enegkai ta skeuh ta crusa kai ta argura tou oikou tou qeou a hnegke naboucodonosor o pathr autou apo ierousalhm kai oinocohsai en autoiV toiV etairoiV autou

2. Præcepit ergo iam temulentus ut afferrentur vasa aurea et argentea, quæ asportaverat Nabuchodonosor pater eius de templo, quod fuit in Ierusalem, ut biberent in eis rex, et optimates eius, uxoresque eius, et concubinæ.

3. kai hnecqh kai epinon en autoiV

3. Tunc allata sunt vasa aurea, et argentea, quæ asportaverat de templo, quod fuerat in Ierusalem et biberunt in eis rex, et optimates eius, uxores et concubinæ illius.

4. kai hulogoun ta eidwla ta ceiropoihta autwn kai ton qeon tou aiwnoV ouk euloghsan ton econta thn exousian tou pneumatoV autwn

4. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, æreos, ferreos, ligneosque et lapideos.

5. en auth th wra ekeinh exhlqon daktuloi wsei ceiroV anqrwpou kai egrayan epi tou toicou tou oikou autou epi tou koniamatoV katenanti tou fwtoV enanti tou basilewV baltasar kai eide ceira grafousan

5. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manus hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulæ regiæ et rex aspiciebat articulos manus scribentis.

6. kai h orasiV autou hlloiwqh kai foboi kai uponoiai auton katespeudon espeusen oun o basileuV kai exanesth kai ewra thn grafhn ekeinhn kai oi sunetairoi kuklw autou ekaucwnto

6. Tunc facies regis commutata est, et cogitationes eius conturbabant eum et compages renum eius solvebantur, et genua eius ad seinvicem collidebantur.

7. kai o basileuV efwnhse fwnh megalh kalesai touV epaoidouV kai farmakouV kai caldaiouV kai gazarhnouV apaggeilai to sugkrima thV grafhV kai eiseporeuonto epi qewrian idein thn grafhn kai to sugkrima thV grafhV ouk edunanto sugkrinai tw basilei tote o basileuV exeqhke prostagma legwn paV anhr oV an upodeixh to sugkrima thV grafhV stoliei auton porfuran kai maniakhn crusoun periqhsei autw kai doqhsetai autw exousia tou tritou merouV thV basileiaV

7. Exclamavit itaque rex fortiter ut introducerent magos, Chaldæos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem eius manifestam mihi fecerit, purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit.

8. kai eiseporeuonto oi epaoidoi kai farmakoi kai gazarhnoi kai ouk hdunato oudeiV to sugkrima thV grafhV apaggeilai

8. Tunc ingressi omnes sapientes regis non potuerunt nec scripturam legere, nec interpretationem indicare regi.

9. tote o basileuV ekalese thn basilissan peri tou shmeiou kai upedeixen auth wV mega esti kai oti paV anqrwpoV ou dunatai apaggeilai tw basilei to sugkrima thV grafhV

9. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est. sed et optimates eius turbabantur.

10. tote h basilissa emnhsqh proV auton peri tou danihl oV hn ek thV aicmalwsiaV thV ioudaiaV

10. Regina autem pro re, quæ acciderat regi, et optimatibus eius, domum convivii ingressa est et proloquens ait Rex in æternum vive non te conturbent cogitationes tuæ, neque facies tua immutetur.

11. kai eipe tw basilei o anqrwpoV episthmwn hn kai sofoV kai uperecwn pantaV touV sofouV babulwnoV

11. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se et in diebus patris tui scientia et sapientia inventæ sunt in eo nam et rex Nabuchodonosor pater tuus principem magorum, incantatorum, Chaldæorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex

12. kai pneuma agion en autw esti kai en taiV hmeraiV tou patroV sou tou basilewV sugkrimata uperogka upedeixe naboucodonosor tw patri sou

12. quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque et interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum inventæ sunt in eo, hoc est in Daniele cui rex posuit nomen Baltassar. nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit.

13. tote danihl eishcqh proV ton basilea kai apokriqeiV o basileuV eipen autw

13. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem præfatus rex ait Tu es Daniel de filiis captivitatis Iudæ, quem adduxit pater meus rex de Iudæa?

14. []

14. Audivi de te quoniam spiritum deorum habeas et scientia, intelligentiaque ac sapientia ampliores inventæ sunt in te.

15. []

15. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et interpretationem eius indicarent mihi et nequiverunt sensum huius sermonis edicere.

16. w danihl dunh moi upodeixai to sugkrima thV grafhV kai stoliw se porfuran kai maniakhn crusoun periqhsw soi kai exeiV exousian tou tritou merouV thV basileiaV mou

16. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere si ergo vales scripturam legere, et interpretationem eius indicare mihi, purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris.

17. tote danihl esth katenanti thV grafhV kai anegnw kai outwV apekriqh tw basilei auth h grafh hriqmhtai katelogisqh exhrtai kai esth h grayasa ceir kai auth h sugkrisiV autwn

17. Ad quæ respondens Daniel, ait coram rege Munera tua sint tibi, et dona domus tuæ alteri da scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem eius ostendam tibi.

18. []

18. O rex, Deus altissimus regnum, et magnificentiam, gloriam, et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo.

19. []

19. Et propter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, tribus, et linguæ tremebant, et metuebant eum quos volebat, interficiebat et quos volebat, percutiebat et quos volebat, exaltabat et quos volebat, humiliabat.

20. []

20. Quando autem elevatum est cor eius, et spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, depositus est de solio regni sui, et gloria eius ablata est

21. []

21. et a filiis hominum eiectus est, sed et cor eius cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio eius fœnum quoque ut bos comedebat, et rore caëli corpus eius infectum est, donec cognosceret quod potestatem haberet Altissimus in regno hominum et quemcumque voluerit, suscitabit super illud.

22. []

22. Tu quoque filius eius Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires hæc omnia

23. basileu su epoihsw estiatorian toiV filoiV sou kai epineV oinon kai ta skeuh tou oikou tou qeou tou zwntoV hnecqh soi kai epinete en autoiV su kai oi megistaneV sou kai hnesate panta ta eidwla ta ceiropoihta twn anqrwpwn kai tw qew tw zwnti ouk euloghsate kai to pneuma sou en th ceiri autou kai to basileion sou autoV edwke soi kai ouk euloghsaV auton oude hnesaV autw

23. sed adversum Dominatorem caëli elevatus es et vasa domus eius allata sunt coram te et tu, et optimates tui, et uxores tuæ, et concubinæ tuæ vinum bibistis in eis deos quoque argenteos, et aureos, et æreos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti.

24. []

24. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quæ scripsit hoc, quod exaratum est.

25. []

25. Hæc est autem scriptura, quæ digesta est MANE, THECEL, PHARES.

26. (26-28) touto to sugkrima thV grafhV hriqmhtai o cronoV sou thV basileiaV apolhgei h basileia sou suntetmhtai kai suntetelestai h basileia sou toiV mhdoiV kai toiV persaiV didotai

26. Et hæc est interpretatio sermonis. MANE numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud.

27. (26-28)

27. THECEL appensus es in statera, et inventus es minus habens.

28. (26-28)

28. PHARES divisum est regnum tuum, et datum est Medis, et Persis.

29. tote baltasar o basileuV eneduse ton danihl porfuran kai maniakhn crusoun perieqhken autw kai edwken exousian autw tou tritou merouV thV basileiaV autou

29. Tunc iubente rege indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo eius et prædicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo.

30. kai to sugkrima ephlqe baltasar tw basilei kai to basileion exhrtai apo twn caldaiwn kai edoqh toiV mhdoiV kai toiV persaiV

30. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldæus.

31. []

31. Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexagintaduos.