Daniel, 13
1. []
1. Et erat vir habitans in Babylone, et nomen eius Ioakim
2. []
2. Et accepit uxorem nomine Susannam, filiam Helciæ pulchram nimis, et timentem Deum
3. []
3. parentes enim illius, cum essent iusti, erudierunt filiam suam secundum legem Moysi.
4. []
4. Erat autem Ioakim dives valde, et erat ei pomarium vicinum domui suæ et ad ipsum confluebant Iudæi, eo quod esset honorabilior omnium.
5. []
5. Et constituti sunt de populo duo senes iudices in illo anno de quibus locutus est Dominus Quia egressa est iniquitas de Babylone a senioribus iudicibus, qui videbantur regere populum.
6. kai hrconto kriseiV ex allwn polewn proV autouV
6. Isti frequentabant domum Ioakim, et veniebant ad eos omnes, qui habebant iudicia.
7. (7-8) outoi idonteV gunaika asteian tw eidei gunaika adelfou autwn ek twn uiwn israhl onoma sousannan qugatera celkiou gunaika iwakim peripatousan en tw paradeisw tou androV authV to deilinon kai epiqumhsanteV authV
7. Cum autem populus revertisset per meridiem, ingrediebatur Susanna, et deambulabat in pomario viri sui.
8. (7-8)
8. Et videbant eam senes quotidie ingredientem, et deambulantem et exarserunt in concupiscentiam eius
9. diestreyan ton noun autwn kai exeklinan touV ofqalmouV autwn tou mh blepein eiV ton ouranon mhde mnhmoneuein krimatwn dikaiwn
9. et everterunt sensum suum, et declinaverunt oculos suos ut non viderent caëlum, neque recordarentur iudiciorum iustorum.
10. (10-11) kai amfoteroi hsan katanenugmenoi peri authV kai eteroV tw eterw ou prosepoieito to kakon to econ autouV peri authV oude h gunh egnw to pragma touto
10. Erant ergo ambo vulnerati amore eius, nec indicaverunt sibi vicissim dolorem suum
11. (10-11)
11. erubescebant enim indicare sibi concupiscentiam suam, volentes concumbere cum ea
12. kai wV egineto orqroV ercomenoi eklepton allhlouV speudonteV tiV fanhsetai auth proteroV kai lalhsei proV authn
12. et observabant quotidie solicitius videre eam. Dixitque alter ad alterum
13. (13-14) kai idou auth kata to eiwqoV periepatei kai o eiV twn presbuterwn elhluqei kai idou o eteroV paregeneto kai eiV ton eteron anekrine legwn ti su outwV orqrou exhlqeV ou paralabwn me kai exwmologhsanto proV allhlouV ekateroV thn odunhn autou
13. Eamus domum, quia hora prandii est. Et egressi recesserunt a se.
14. (13-14)
14. Cumque revertissent, venerunt in unum et sciscitantes ab invicem causam, confessi sunt concupiscentiam suam et tunc in communi statuerunt tempus, quando eam possent invenire solam.
15. []
15. Factum est autem, cum observarent diem aptum, ingressa est aliquando sicut heri et nudiustertius, cum duabus solis puellis, voluitque lavari in pomario æstus quippe erat
16. []
16. et non erat ibi quisquam, præter duos senes absconditos, et contemplantes eam.
17. []
17. Dixit ergo puellis Afferte mihi oleum, et smigmata, et ostia pomarii claudite, ut laver.
18. []
18. Et fecerunt sicut præceperat clauseruntque ostia pomarii, et egressæ sunt per posticum ut afferrent quæ iusserat. nesciebantque senes intus esse absconditos.
19. kai eipen eiV tw eterw poreuqwmen proV authn kai sunqemenoi proshlqosan auth kai exebiazonto authn
19. Cum autem egressæ essent puellæ, surrexerunt duo senes, et accurrerunt ad eam, et dixerunt
20. []
20. Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, et nos in concupiscentia tui sumus quam ob rem assentire nobis, et commiscere nobiscum.
21. []
21. quod si nolueris, dicemus contra te testimonium, quod fuerit tecum iuvenis, et ob hanc causam emiseris puellas a te.
22. kai eipen autoiV h ioudaia oida oti ean praxw touto qanatoV moi esti kai ean mh praxw ouk ekfeuxomai taV ceiraV umwn
22. Ingemuit Susanna, et ait Angustiæ sunt mihi undique si enim hoc egero, mors mihi est si autem non egero, non effugiam manus vestras.
23. kallion de me mh praxasan empesein eiV taV ceiraV umwn h amartein enwpion kuriou
23. Sed melius est mihi absque opere incidere in manus vestras, quam peccare in conspectu Domini.
24. []
24. Et exclamavit voce magna Susanna exclamaverunt autem et senes adversus eam.
25. []
25. Et cucurrit unus ad ostia pomarii, et aperuit.
26. []
26. Cum ergo audissent clamorem famuli domus in pomario, irruerunt per posticum ut viderent quidnam esset.
27. []
27. Postquam autem senes locuti sunt, erubuerunt servi vehementer quia numquam dictus fuerat sermo huiuscemodi de Susanna. Et facta est dies crastina.
28. oi de paranomoi andreV apestreyan apeilounteV en eautoiV kai enedreuonteV ina qanatwsousin authn kai elqonteV epi thn sunagwghn thV polewV ou parwkousan kai sunhdreusan oi onteV ekei panteV oi uioi israhl
28. Cumque venisset populus ad Ioakim virum eius, venerunt et duo presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Susannam ut interficerent eam.
29. kai anastanteV oi duo presbuteroi kai kritai eipan aposteilate epi sousannan qugatera celkiou htiV esti gunh iwakim oi de euqewV ekalesan authn
29. Et dixerunt coram populo Mittite ad Susannam filiam Helciæ uxorem Ioakim. Et statim miserunt.
30. wV de paregenhqh h gunh sun tw patri eauthV kai th mhtri kai oi paideV kai ai paidiskai authV onteV ton ariqmon pentakosioi paregenonto kai ta paidia sousannaV tessara
30. Et venit cum parentibus, et filiis, et universis cognatis suis.
31. hn de h gunh trufera sfodra
31. Porro Susanna erat delicata nimis, et pulchra specie.
32. kai prosetaxan oi paranomoi apokaluyai authn ina emplhsqwsi kallouV epiqumiaV authV
32. At iniqui illi iusserunt ut discooperiretur (erat enim cooperta) ut vel sic satiarentur decore eius.
33. kai eklaiosan oi par' authV panteV kai osoi authn hdeisan panteV
33. Flebant igitur sui, et omnes qui noverant eam.
34. anastanteV de oi presbuteroi kai kritai epeqhkan taV ceiraV autwn epi thV kefalhV authV
34. Consurgentes autem duo presbyteri in medio populi, posuerunt manus suas super caput eius.
35. h de kardia authV epepoiqei epi kuriw tw qew authV kai anakuyasa eklausen en eauth legousa [35a] kurie o qeoV o aiwnioV o eidwV ta panta prin genesewV autwn su oidaV oti ouk epoihsa a ponhreuontai oi anomoi outoi ep' emoi kai eishkouse kurioV thV dehsewV authV
35. Quæ flens suspexit ad caëlum erat enim cor eius fiduciam habens in Domino.
36. oi de duo presbuteroi eipan hmeiV periepatoumen en tw paradeisw tou androV authV
36. Et dixerunt presbyteri Cum deambularemus in pomario soli, ingressa est hæc cum duabus puellis et clausit ostia pomarii, et dimisit a se puellas.
37. kai kuklounteV to stadion eidomen tauthn anapauomenhn meta androV kai stanteV eqewroumen autouV omilountaV allhloiV
37. Venitque ad eam adolescens, qui erat absconditus, et concubuit cum ea.
38. kai autoi ouk hdeisan oti eisthkeimen tote suneipameqa allhloiV legonteV maqwmen tineV eisin outoi
38. Porro nos cum essemus in angulo pomarii, videntes iniquitatem, cucurrimus ad eos, et vidimus eos pariter commisceri.
39. kai proselqonteV epegnwmen authn o de neaniskoV efuge sugkekalummenoV
39. Et illum quidem non quivimus comprehendere, quia fortior nobis erat, et apertis ostiis exilivit
40. tauthV de epilabomenoi ephrwtwmen authn tiV o anqrwpoV
40. hanc autem cum apprehendissemus, interrogavimus, quisnam esset adolescens, et noluit indicare nobis huius rei testes sumus.
41. kai ouk aphggeilen hmin tiV hn tauta marturoumen kai episteusen autoiV h sunagwgh pasa wV presbuterwn ontwn kai kritwn tou laou
41. Credidit eis multitudo quasi senibus et iudicibus populi, et condemnaverunt eam ad mortem.
42. []
42. Exclamavit autem voce magna Susanna, et dixit Deus æterne, qui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia antequam fiant,
43. []
43. tu scis quoniam falsum testimonium tulerunt contra me et ecce morior, cum nihil horum fecerim, quæ isti malitiose composuerunt adversum me.
44. (44-45) kai idou aggeloV kuriou ekeinhV exagomenhV apolesqai kai edwken o aggeloV kaqwV prosetagh pneuma sunesewV newterw onti danihl
44. Exaudivit autem Dominus vocem eius.
45. (44-45)
45. Cumque duceretur ad mortem, suscitavit Dominus spiritum sanctum pueri iunioris, cuius nomen Daniel
46. []
46. Et exclamavit voce magna Mundus ego sum a sanguine huius.
47. []
47. Et conversus omnis populus ad eum, dixit Quis est iste sermo, quem tu locutus es?
48. diasteilaV de danihl ton oclon kai staV en mesw autwn eipen outwV mwroi uioi israhl ouk anakrinanteV oude to safeV epignonteV apekrinate qugatera israhl
48. Qui cum staret in medio eorum, ait Sic fatui filii Israël, non iudicantes, neque quod verum est cognoscentes, condemnastis filiam Israël?
49. []
49. Revertimini ad iudicium, quia falsum testimonium locuti sunt adversus eam.
50. []
50. Reversus est ergo populus cum festinatione, et dixerunt ei senes Veni, et sede in medio nostrum, et indica nobis quia tibi Deus dedit honorem senectutis.
51. kai nun diacwrisate moi autouV ap' allhlwn makran ina etasw autouV
51. Et dixit ad eos Daniel Separate illos ab invicem procul, et diiudicabo eos.
52. wV de diecwrisqhsan eipen danihl th sunagwgh nun mh bleyhte oti outoi eisi presbuteroi legonteV ou mh yeuswntai alla anakrinw autouV kata ta upopiptonta moi kai ekalese ton ena autwn kai proshgagon ton presbuteron tw newterw kai eipen autw danihl akoue akoue pepalaiwmene hmerwn kakwn nun hkasi sou ai amartiai aV epoieiV to proteron
52. Cum ergo divisi essent alter ab altero, vocavit unum de eis, et dixit ad eum Inveterate dierum malorum, nunc venerunt peccata tua, quæ operabaris prius
53. pisteuqeiV akouein kai krinein kriseiV qanaton epiferousaV kai ton men aqwon katekrinaV touV de enocouV hfieiV tou kuriou legontoV aqwon kai dikaion ouk apokteneiV
53. iudicans iudicia iniusta, innocentes opprimens, et dimittens noxios, dicente Domino Innocentem et iustum non interficies.
54. nun oun upo ti dendron kai potapw tou paradeisou topw ewrakaV autouV ontaV sun eautoiV kai eipen o asebhV upo scinon
54. Nunc ergo si vidisti eam, dic sub qua arbore videris eos colloquentes sibi. Qui ait Sub schino.
55. eipen de o newteroV orqwV eyeusai eiV thn seautou yuchn o gar aggeloV kuriou scisei sou thn yuchn shmeron
55. Dixit autem Daniel Recte mentitus es in caput tuum Ecce enim Angelus Dei accepta sententia ab eo, scindet te medium.
56. kai touton metasthsaV eipe prosagagein autw ton eteron kai toutw de eipen dia ti diestrammenon to sperma sou wV sidwnoV kai ouc wV iouda to kalloV se hpathsen h miara epiqumia
56. Et, amoto eo, iussit venire alium, et dixit ei Semen Chanaan, et non Iuda, species decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum
57. kai outwV epoieite qugatrasin israhl kai ekeinai foboumenai wmilousan umin all' ou qugathr iouda upemeine thn noson umwn en anomia upenegkein
57. sic faciebatis filiabus Israël, et illæ timentes loquebantur vobis sed filia Iuda non sustinuit iniquitatem vestram.
58. nun oun lege moi upo ti dendron kai en poiw tou khpou topw katelabeV autouV omilountaV allhloiV o de eipen upo prinon
58. Nunc ergo dic mihi, sub qua arbore comprehenderis eos loquentes sibi. Qui ait Sub prino.
59. kai eipen danihl amartwle nun o aggeloV kuriou thn romfaian esthken ecwn ewV o laoV exoleqreusei umaV ina kataprish se
59. Dixit autem ei Daniel Recte mentitus es et tu in caput tuum manet enim Angelus Domini, gladium habens, ut secet te medium, et interficiat vos.
60. (60-62) kai pasa h sunagwgh anebohsen epi tw newterw wV ek tou idiou stomatoV omologouV autouV katesthsen amfoterouV yeudomarturaV kai wV o nomoV diagoreuei epoihsan autoiV kaqwV eponhreusanto kata thV adelfhV kai efimwsan autouV kai exagagonteV erriyan eiV faragga tote o aggeloV kuriou erriye pur dia mesou autwn kai eswqh aima anaition en th hmera ekeinh
60. Exclamavit itaque omnis cœtus voce magna, et benedixerunt Deum, qui salvat sperantes in se.
61. (60-62)
61. Et consurrexerunt adversus duos presbyteros (convicerat enim eos Daniel ex ore suo falsum dixisse testimonium) feceruntque eis sicut male egerant adversus proximum,
62. (60-62)
62. ut facerent secundum legem Moysi et interfecerunt eos, et salvatus est sanguis innoxius in die illa.
63. dia touto oi newteroi agaphtoi iakwb en th aplothti autwn kai hmeiV fulasswmeqa eiV uiouV dunatouV newterouV eusebhsousi gar newteroi kai estai en autoiV pneuma episthmhV kai sunesewV eiV aiwna aiwnoV .
63. Helcias autem et uxor eius laudaverunt Deum pro filia sua Susanna cum Ioakim marito eius, et cognatis omnibus, quia non esset inventa in ea res turpis.
64.
64. Daniel autem factus est magnus in conspectu populi a die illa, et deinceps.
65.
65. Et rex Astyages appositus est ad patres suos, et suscepit Cyrus Perses regnum eius.
