I Macabeus, 5

1. kai egeneto ote hkousan ta eqnh kukloqen oti wkodomhqh to qusiasthrion kai enekainisqh to agiasma wV to proteron kai wrgisqhsan sfodra

1. et factum est ut audierunt gentes in circuitu quia ædificatum est altare et sancta sicut prius et iratæ sunt valde

2. kai ebouleusanto tou arai to genoV iakwb touV ontaV en mesw autwn kai hrxanto tou qanatoun en tw law kai exairein

2. et cogitabant tollere genus Jacob qui erant inter eos et cœperunt occidere de populo et persequi

3. kai epolemei ioudaV proV touV uiouV hsau en th idoumaia thn akrabatthnhn oti periekaqhnto ton israhl kai epataxen autouV plhghn megalhn kai sunesteilen autouV kai elaben ta skula autwn

3. et debellabat Judas filios Esau in Idumea et eos qui erant in Acrabattene quia circumsedebant Israhelitas et percussit eos plaga magna

4. kai emnhsqh thV kakiaV uiwn baian oi hsan tw law eiV pagida kai skandalon en tw enedreuein autouV en taiV odoiV

4. et recordatus est malitiam filiorum Bean qui erant populo in laqueum et in scandalum insidiantes in via

5. kai sunekleisqhsan up' autou eiV touV purgouV kai parenebalen ep' autouV kai aneqematisen autouV kai enepurise touV purgouV authV en puri sun pasin toiV enousin

5. et conclusi sunt ab eo in turribus et adplicuit ad eos et anathematizavit eos et incendit turres eorum igni cum omnibus qui in eis erant

6. kai dieperasen epi touV uiouV ammwn kai euren ceira krataian kai laon polun kai timoqeon hgoumenon autwn

6. et transiit ad filios Ammon et invenit manum fortem et populum copiosum et Timotheum ducem ipsorum

7. kai sunhyen proV autouV polemouV pollouV kai sunetribhsan pro proswpou autou kai epataxen autouV

7. et commisit cum eis prœlia multa et contriti sunt in conspectu eorum et percussit eos

8. kai prokatelabeto thn iazhr kai taV qugateraV authV kai anestreyen eiV thn ioudaian

8. et cepit Jazer civitatem et filias ejus et reversus est in Judæam

9. kai episunhcqhsan ta eqnh ta en th galaad epi ton israhl touV ontaV epi toiV orioiV autwn tou exarai autouV kai efugon eiV daqema to ocurwma

9. et congregatæ sunt gentes quæ sunt in Galaad adversus Israhelitas qui erant in finibus eorum ut tollerent eos et fugerunt in Datheman munitionem

10. kai apesteilan grammata proV ioudan kai touV adelfouV autou legonteV episunhgmena estin ef' hmaV ta eqnh kuklw hmwn tou exarai hmaV

10. et miserunt litteras ad Judam et fratres ejus dicentes congregatæ sunt adversum nos gentes per circuitum ut auferant nos

11. kai etoimazontai elqein kai prokatalabesqai to ocurwma eiV o katefugomen kai timoqeoV hgeitai thV dunamewV autwn

11. et parant venire et occupare munitionem in quam confugimus et Timotheus est dux exercitus eorum

12. nun oun elqwn exelou hmaV ek ceiroV autwn oti peptwken ex hmwn plhqoV

12. nunc ergo veni eripe nos de manibus eorum quia cecidit multitudo de nobis

13. kai panteV oi adelfoi hmwn oi onteV en toiV toubiou teqanatwntai kai hcmalwtikasin taV gunaikaV autwn kai ta tekna kai thn aposkeuhn kai apwlesan ekei wsei mian ciliarcian andrwn

13. et omnes fratres nostri qui erant in locis Tubi interfecti sunt et captivas abduxerunt uxores eorum et natos et spolia et peremerunt illic ferme mille viros

14. eti ai epistolai anegignwskonto kai idou aggeloi eteroi paregenonto ek thV galilaiaV dierrhcoteV ta imatia apaggellonteV kata ta rhmata tauta

14. et adhuc epistulæ legebantur et ecce alii nuntii venerunt de Galilea conscissis tunicis nuntiantes secundum verba hæc

15. legonteV episunhcqai ep' autouV ek ptolemaidoV kai turou kai sidwnoV kai pasan galilaian allofulwn tou exanalwsai hmaV

15. dicentes convenisse adversum se a Ptolomaida et Tyro et Sidone et omni Galilea alienigenas ut nos consumant

16. wV de hkousen ioudaV kai o laoV touV logouV toutouV episunhcqh ekklhsia megalh bouleusasqai ti poihswsin toiV adelfoiV autwn toiV ousin en qliyei kai polemoumenoiV up' autwn

16. ut audivit autem Judas et populus sermones istos convenit ecclesia magna cogitare quid facerent fratribus suis qui in tribulatione erant et expugnabantur ab eis

17. kai eipen ioudaV simwni tw adelfw autou epilexon seautw andraV kai poreuou kai rusai touV adelfouV sou touV en th galilaia egw de kai iwnaqan o adelfoV mou poreusomeqa eiV thn galaaditin

17. dixitque Judas Simoni fratri suo elige tibi viros et vade et libera fratres tuos in Galilea ego enim et frater meus Jonathas ibimus in Galaditin

18. kai katelipen iwshpon ton tou zacariou kai azarian hgoumenon tou laou meta twn epiloipwn thV dunamewV en th ioudaia eiV thrhsin

18. et reliquit Josepphum filium Zacchariæ et Azariam duces populi cum residuo exercitu in Judæam ad custodiendum

19. kai eneteilato autoiV legwn prosthte tou laou toutou kai mh sunayhte polemon proV ta eqnh ewV tou epistreyai hmaV

19. et præcepit illi dicens præesto populo huic et nolite bellum committere adversus gentes donec revertamur

20. kai emerisqhsan simwni andreV triscilioi tou poreuqhnai eiV thn galilaian iouda de andreV oktakiscilioi eiV thn galaaditin

20. et dati sunt Simoni viri tria milia ut iret in Galileam Judæ autem octo milia in Galaditin

21. kai eporeuqh simwn eiV thn galilaian kai sunhyen polemouV pollouV proV ta eqnh kai sunetribh ta eqnh apo proswpou autou

21. et abiit Simon in Galileam et commisit prœlia multa cum gentibus et contritæ sunt gentes a facie ejus et persecutus est eos usque ad portam

22. kai ediwxen autouV ewV thV pulhV ptolemaidoV kai epeson ek twn eqnwn eiV trisciliouV andraV kai elaben ta skula autwn

22. Ptolomaidis et ceciderunt de gentibus fere tria milia virorum et accepit spolia eorum

23. kai parelaben touV ek thV galilaiaV kai en arbattoiV sun taiV gunaixin kai toiV teknoiV kai panta osa hn autoiV kai hgagen eiV thn ioudaian met' eufrosunhV megalhV

23. et sumpsit eos qui erant in Galilea et in Arbatis cum uxoribus et natis et omnibus quæ erant illis et adduxit in Judæam cum lætitia magna

24. kai ioudaV o makkabaioV kai iwnaqan o adelfoV autou diebhsan ton iordanhn kai eporeuqhsan odon triwn hmerwn en th erhmw

24. et Judas Macchabeus et Jonathas et fratres ejus transierunt Jordanem et abierunt viam trium dierum per desertum

25. kai sunhnthsan toiV nabataioiV kai aphnthsan autoiV eirhnikwV kai dihghsanto autoiV panta ta sumbanta toiV adelfoiV autwn en th galaaditidi

25. et occurrerunt eis Nabuthei et susceperunt eos pacifice et narraverunt eis omnia quæ acciderunt fratribus in Galaditide

26. kai oti polloi ex autwn suneilhmmenoi eisin eiV bosorra kai bosor en alemoiV casfw maked kai karnain pasai ai poleiV autai ocurai kai megalai

26. et quia multi ex eis conprehensi sunt in Basara et Bosor et in Alimis et in Casfor et Macet et Carnain hæ omnes civitates munitæ et magnæ

27. kai en taiV loipaiV polesin thV galaaditidoV eisin suneilhmmenoi eiV aurion tassontai parembalein epi ta ocurwmata kai katalabesqai kai exarai pantaV toutouV en hmera mia

27. sed et in ceteris civitatibus Galaditidis tenentur conprehensi et in crastinum constituerunt admovere exercitum civitatibus his et conprehendere et tollere eos in una die

28. kai apestreyen ioudaV kai h parembolh autou odon eiV thn erhmon bosorra afnw kai katelabeto thn polin kai apekteine pan arsenikon en stomati romfaiaV kai elaben panta ta skula autwn kai eneprhsen authn puri

28. et convertit Judas et exercitus ejus viam in desertum Bosor repente et occupavit civitatem et occidit omnem masculum in ore gladii et accepit omnia spolia eorum et succendit eam igni

29. kai aphren ekeiqen nuktoV kai eporeuonto ewV epi to ocurwma

29. et surrexerunt inde nocte et ibant usque ad munitionem

30. kai egeneto ewqinh hran touV ofqalmouV autwn kai idou laoV poluV ou ouk hn ariqmoV aironteV klimakaV kai mhcanaV katalabesqai to ocurwma kai epolemoun autouV

30. et factum est diluculo cum adlevassent oculos suos ecce populus multus cujus non erat numerus portantes scalas et machinas ut conprehenderent munitionem et expugnarent eos

31. kai eiden ioudaV oti hrktai o polemoV kai h kraugh thV polewV anebh ewV ouranou salpigxin kai kraugh megalh

31. et vidit Judas quia cœpit bellum et clamor belli ascendit in cælum sicut tuba et clamor magnus de civitate

32. kai eipen toiV andrasin thV dunamewV polemhsate shmeron uper twn adelfwn hmwn

32. et exercitui dixit pugnate hodie pro fratribus vestris

33. kai exhlqen en trisin arcaiV exopisqen autwn kai esalpisan taiV salpigxin kai ebohsan en proseuch

33. et venit tribus ordinibus post eos et exclamaverunt tubis et clamaverunt in oratione

34. kai epegnw h parembolh timoqeou oti makkabaioV estin kai efugon apo proswpou autou kai epataxen autouV plhghn megalhn kai epeson ex autwn en ekeinh th hmera eiV oktakisciliouV andraV

34. et cognoverunt castra Timothei quia Macchabeus est et refugerunt a facie ejus et percusserunt eos plaga magna et ceciderunt ex eis in illa die fere octo milia virorum

35. kai apeklinen eiV alema kai epolemhsen authn kai katelabeto authn kai apekteinen pan arsenikon authV kai elaben ta skula authV kai eneprhsen authn en puri

35. et divertit Judas in Maspha et expugnavit et cepit eam et occidit omnem masculum ejus et sumpsit spolia ejus et succendit eam igni

36. ekeiqen aphren kai prokatelabeto thn casfw maked kai bosor kai taV loipaV poleiV thV galaaditidoV

36. inde perrexit et cepit Casbon et Maged et Bosor et reliquas civitates Galaditidis

37. meta de ta rhmata tauta sunhgagen timoqeoV parembolhn allhn kai parenebalen kata proswpon rafwn ek peran tou ceimarrou

37. post hæc autem verba congregavit Timotheus exercitum alium et castra posuit contra Rafon trans torrentem

38. kai apesteilen ioudaV kataskopeusai thn parembolhn kai aphggeilan autw legonteV episunhgmena eisin proV auton panta ta eqnh ta kuklw hmwn dunamiV pollh sfodra

38. et misit Judas speculari exercitum et renuntiaverunt ei dicentes quia convenerunt ad eum omnes gentes quæ in circuitu nostro sunt exercitus multus nimis

39. kai arabaV memisqwntai eiV bohqeian autoiV kai paremballousin peran tou ceimarrou etoimoi tou elqein epi se eiV polemon kai eporeuqh ioudaV eiV sunanthsin autwn

39. et Arabas conduxit in auxilium et castra posuerunt trans torrentem parati venire ad te in prœlium et abiit Judas obviam illis

40. kai eipen timoqeoV toiV arcousin thV dunamewV autou en tw eggizein ioudan kai thn parembolhn autou epi ton ceimarroun tou udatoV ean diabh proV hmaV proteroV ou dunhsomeqa uposthnai auton oti dunamenoV dunhsetai proV hmaV

40. et ait Timotheus principibus exercitus sui cum adpropiaverit Judas et exercitus ejus ad torrentem aquæ si transierit ad nos prior non poterimus sustinere eum quia potens poterit adversum nos

41. ean de deilanqh kai parembalh peran tou potamou diaperasomen proV auton kai dunhsomeqa proV auton

41. si vero timuerit transire et posuerit castra extra flumen transfretemus ad eos et poterimus adversus illum

42. wV de hggisen ioudaV epi ton ceimarroun tou udatoV esthsen touV grammateiV tou laou epi tou ceimarrou kai eneteilato autoiV legwn mh afhte panta anqrwpon parembalein alla ercesqwsan panteV eiV ton polemon

42. ut autem adpropinquavit Judas ad torrentem aquæ statuit scribas populi secus torrentem et mandavit eis dicens neminem hominum reliqueritis sed veniant omnes in prœlium

43. kai dieperasen ep' autouV proteroV kai paV o laoV opisqen autou kai sunetribhsan pro proswpou autwn panta ta eqnh kai erriyan ta opla autwn kai efugon eiV to temenoV karnain

43. et transfretavit ad illos prior et omnis populus post eum et contritæ sunt ante faciem eorum omnes gentes et projecerunt arma sua et fugerunt ad fanum quod est in Carnain

44. kai prokatelabonto thn polin kai to temenoV enepurisan en puri sun pasin toiV en autw kai etropwqh karnain kai ouk hdunanto eti uposthnai kata proswpon ioudou

44. et occupavit ipsam civitatem et fanum succendit igni cum omnibus qui erant in ipso et oppressa est Carnain et non potuit sustinere contra faciem Judæ

45. kai sunhgagen ioudaV panta israhl touV en th galaaditidi apo mikrou ewV megalou kai taV gunaikaV autwn kai ta tekna autwn kai thn aposkeuhn parembolhn megalhn sfodra elqein eiV ghn iouda

45. et congregavit Judas universos Israhelitas qui erant in Galaditiden a minimo usque ad maximum et uxores eorum et natos et exercitum magnum valde ut venirent in terram Judæ

46. kai hlqon ewV efrwn kai auth poliV megalh epi thV odou ocura sfodra ouk hn ekklinai ap' authV dexian h aristeran all' h dia mesou authV poreuesqai

46. et venerunt usque Efron et hæc civitas magna in ingressu posita munita valde et non erat declinare ab ea dextra vel sinistra sed per mediam iter erat

47. kai apekleisan autouV oi ek thV polewV kai enefraxan taV pulaV liqoiV

47. et incluserunt se qui erant in civitate et obstruxerunt portas lapidibus et misit ad eos Judas verbis pacificis

48. kai apesteilen proV autouV ioudaV logoiV eirhnikoiV legwn dieleusomeqa dia thV ghV sou tou apelqein eiV thn ghn hmwn kai oudeiV kakopoihsei umaV plhn toiV posin pareleusomeqa kai ouk hboulonto anoixai autw

48. dicens transeamus per terram vestram ut eamus in terram nostram et nemo vobis nocebit tantum pedibus transibimus et nolebant eis aperire

49. kai epetaxen ioudaV khruxai en th parembolh tou parembalein ekaston en w estin topw

49. et præcepit Judas prædicare in castris ut adplicarent unusquisque in quo erat loco

50. kai parenebalon oi andreV thV dunamewV kai epolemhsen thn polin olhn thn hmeran ekeinhn kai olhn thn nukta kai paredoqh h poliV en ceiri autou

50. et adplicuerunt viri virtutis et obpugnavit civitatem illam tota die et tota nocte et tradita est civitas in manu ejus

51. kai apwlesen pan arsenikon en stomati romfaiaV kai exerrizwsen authn kai elaben ta skula authV kai dihlqen dia thV polewV epanw twn apektammenwn

51. et peremerunt omnem masculum in ore gladii et eradicavit eam et accepit spolia ejus et transiit per totam civitatem super interfectos

52. kai diebhsan ton iordanhn eiV to pedion to mega kata proswpon baiqsan

52. et transgressi sunt Jordanem in campo magno contra Bethsan

53. kai hn ioudaV episunagwn touV escatizontaV kai parakalwn ton laon kata pasan thn odon ewV hlqen eiV ghn iouda

53. et erat Judas congregans extremos et exhortabatur populum per totam viam donec venerunt in terram Juda

54. kai anebhsan eiV oroV siwn en eufrosunh kai cara kai proshgagon olokautwmata oti ouk epesen ex autwn ouqeiV ewV tou epistreyai en eirhnh

54. et ascenderunt in montem Sion cum lætitia et gaudio et obtulerunt holocausta quod nemo ex eis cecidisset donec reverterentur in pace

55. kai en taiV hmeraiV en aiV hn ioudaV kai iwnaqan en gh galaad kai simwn o adelfoV autou en th galilaia kata proswpon ptolemaidoV

55. et in diebus quibus erat Judas et Jonathas in terra Galaad et Simeon frater ejus in Galilea contra faciem Ptolomaidis

56. hkousen iwshf o tou zacariou kai azariaV arconteV thV dunamewV twn andragaqiwn kai tou polemou oia epoihsan

56. audivit Josepphus Zacchariæ filius et Azarias princeps virtutis res bene gestas et prœlia quæ facta sunt

57. kai eipon poihswmen kai autoi eautoiV onoma kai poreuqwmen polemhsai proV ta eqnh ta kuklw hmwn

57. et dixit faciamus et ipsi nobis nomen et eamus pugnare adversum gentes quæ in circuitu nostro sunt

58. kai parhggeilen toiV apo thV dunamewV thV met' autwn kai eporeuqhsan epi iamneian

58. et præcepit his qui erant in exercitu suo et abierunt Jamniam

59. kai exhlqen gorgiaV ek thV polewV kai oi andreV autou eiV sunanthsin autoiV eiV polemon

59. et exivit Gorgias de civitate et viri ejus obviam illi in pugnam

60. kai etropwqh iwshpoV kai azariaV kai ediwcqhsan ewV twn oriwn thV ioudaiaV kai epeson en th hmera ekeinh ek tou laou israhl eiV disciliouV andraV

60. et fugati sunt Josepphus et Azarias usque in fines Judæ et ceciderunt illa die de populo Israël ad duo milia viri et facta est fuga magna in populo

61. kai egenhqh troph megalh en tw law oti ouk hkousan ioudou kai twn adelfwn autou oiomenoi andragaqhsai

61. quia non audierunt Judam et fratres ejus existimantes se fortiter facturos

62. autoi de ouk hsan ek tou spermatoV twn andrwn ekeinwn oiV edoqh swthria israhl dia ceiroV autwn

62. ipsi autem non erant de semine virorum illorum per quos salus facta est in Israël

63. kai o anhr ioudaV kai oi adelfoi autou edoxasqhsan sfodra enanti pantoV israhl kai twn eqnwn pantwn ou hkoueto to onoma autwn

63. et viri Juda magnificati sunt valde in conspectu omnis Israël et gentium omnium ubi audiebatur nomen eorum

64. kai episunhgonto proV autouV eufhmounteV

64. et convenerunt ad eos fausta adclamantes

65. kai exhlqen ioudaV kai oi adelfoi autou kai epolemoun touV uiouV hsau en th gh th proV noton kai epataxen thn cebrwn kai taV qugateraV authV kai kaqeilen ta ocurwmata authV kai touV purgouV authV enepurisen kukloqen

65. et exivit Judas et fratres ejus et expugnabant filios Esau in terra quæ ad austrum est et percussit Chebron et filias ejus et muros ejus et turres succendit in circuitu

66. kai aphren tou poreuqhnai eiV ghn allofulwn kai dieporeueto thn marisan

66. et movit castra ut iret in terra alienigenarum et perambulabat Samariam

67. en th hmera ekeinh epeson iereiV en polemw boulomenoi andragaqhsai en tw autouV exelqein eiV polemon abouleutwV

67. in illa die ceciderunt sacerdotes in bello dum vult fortiter facere dum sine consilio exiit in prœlium

68. kai exeklinen ioudaV eiV azwton ghn allofulwn kai kaqeilen touV bwmouV autwn kai ta glupta twn qewn autwn katekausen puri kai eskuleusen ta skula twn polewn kai epestreyen eiV ghn iouda

68. et declinavit Judas in Azotum in terra alienigenarum et vidit aras eorum et spolia deorum ipsorum succendit igni et cepit spolia civitatum et regressus est in terram Juda