Liber I Maccabaeorum, 2

1. in illis diebus surrexit Matthathias filius Johannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Joarim ab Hierusalem et consedit in monte Modin

1. In diebus illis surrexit Mattha thias filius Ioannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarib ab Ierusalem et consedit in Modin.

2. et habebat filios quinque Johannan qui cognominabatur Gaddis

2. Et habebat filios quinque: Ioannem, qui cognominabatur Gaddis,

3. et Simeon qui cognominabatur Thasi

3. et Simonem, qui vocabatur Thasi,

4. et Judas qui vocabatur Macchabeus

4. et Iudam, qui vocabatur Maccabaeus,

5. et Eleazarus qui cognominabatur Abaron et Jonathas qui cognominabatur Apphus

5. et Eleazarum, qui vocabatur Abaran, et Ionathan, qui vocabatur Apphus.

6. hii viderunt mala quæ fiebant in populo Juda et in Hierusalem

6. Et vidit blasphemias, quae fiebant in Iuda et in Ierusalem,

7. et dixit Matthathias væ mihi ut quid natus sum videre contritionem populi mei et contritionem civitatis sanctæ et sedere illic cum datur in manibus inimicorum

7. et dixit: “Vae mihi! Ut quid natus sum videre contritionem populi mei et contritionem civitatis sanctae? Et sederunt illic, cum daretur ea in manibus inimicorum, sanctificatio in manu extraneorum.

8. sancta in manu extraneorum facta sunt templum ejus sicut homo ignobilis

8. Factum est templum eius sicut homo ignobilis,

9. vasa gloriæ ejus captiva abducta sunt trucidati sunt juvenes ejus in plateis et juvenes ejus ceciderunt gladio inimicorum

9. vasa gloriae eius captiva abducta sunt, trucidati sunt parvuli eius in plateis eius, iuvenes eius in gladio inimicorum.

10. quæ gens non hereditavit regnum ejus et non obtinuit spolia ejus

10. Quae gens non hereditavit regnum eius et non obtinuit spolia eius?

11. omnis conpositio ejus ablata est quæ erat libera facta est ancilla

11. Omnis ornatus eius ablatus est; quae erat libera, facta est ancilla.

12. et ecce sancta nostra et pulchritudo nostra et claritas nostra desolata est et coinquinaverunt eam gentes

12. Et ecce sancta nostra et pulchritudo nostra et gloria nostra desolata est, et polluerunt ea gentes.

13. quo ergo nobis adhuc vivere

13. Ut quid nobis adhuc vita?”.

14. et scidit Matthathias et filii ejus vestimenta sua et operuerunt se ciliciis et planxerunt valde

14. Et scidit vestimenta sua Matthathias et filii eius et operuerunt se ciliciis et planxerunt valde.

15. et venerunt illuc qui missi erant a rege Antiocho ut cogerent eos qui confugerant in civitate Modin immolare et accendere et a lege Dei discedere

15. Et venerunt, qui ex rege compellebant discessionem, in civitatem Modin, ut sacrificarent.

16. et multi de populo Israël consentientes accesserunt ad eos sed Matthathias et filii ejus constanter steterunt

16. Et multi de Israel accesserunt ad eos, et Matthathias et filii eius congregati sunt.

17. et respondentes qui missi erant ab Antiocho dixerunt Matthathiæ princeps et clarissimus et magnus es in hac civitate et ornatus filiis et fratribus

17. Et responderunt, qui missi erant a rege, et dixerunt Matthathiae: “Princeps et nobilis et magnus es in hac civitate et confirmatus filiis et fratribus.

18. ergo accede prior et fac jussum regis sicut fecerunt omnes gentes et viri Juda et qui remanserunt in Hierusalem et eris tu et filii tui inter amicos regis et amplificatus argento et auro et muneribus multis

18. Nunc accede primus et fac iussum regis, sicut fecerunt omnes gentes et viri Iudae et qui remanserunt in Ierusalem, et eris tu et filii tui inter amicos regis et tu et filii tui glorificabimini et argento et auro et muneribus multis”.

19. et respondit Matthathias et dixit magna voce et si omnes gentes regi Antiocho obœdiunt ut discedat unusquisque a servitute patrum suorum et consentiunt mandatis ejus

19. Et respondit Matthathias et dixit magna voce: “Etsi omnes gentes, quae in domo regni sunt, regi oboediunt, ut discedat unusquisque ab officio patrum suorum, et consentiunt mandatis eius,

20. ego et filii mei et fratres mei obœdiemus legi patrum nostrorum

20. et ego et filii mei et fratres mei ibimus in testamento patrum nostrorum.

21. propitius sit nobis Deus non est nobis utile relinquere legem et justitias Dei

21. Propitius sit nobis Dominus, ne derelinquamus legem et iustificationes.

22. non audibimus verba regis Antiochi nec sacrificabimus transgredientes legis nostræ mandata ut eamus altera via

22. Non audiemus verba regis, ut praetereamus officium nostrum dextra vel sinistra”.

23. et ut cessavit loqui verba hæc accessit quidam Judæus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum jussum regis

23. Et, ut cessavit loqui verba haec, accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare super aram in Modin secundum iussum regis.

24. et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes ejus et ascendit furor ejus secundum judicium legis et insiliens trucidavit eum super aram

24. Et vidit Matthathias et zelatus est, et contremuerunt renes eius; et attulit iram secundum iudicium et insiliens trucidavit eum super aram.

25. sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit

25. Et virum regis, qui cogebat immolare, occidit in ipso tempore et aram destruxit;

26. et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi

26. et zelatus est legem, sicut fecit Phinees Zambri filio Salom.

27. et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me

27. Et exclamavit Matthathias voce magna in civitate dicens: “Omnis, qui zelum habet legis statuens testamentum, exeat post me”.

28. et fugit ipse et filii ejus in montes et reliquerunt quæcumque habebant in civitate

28. Et fugit ipse et filii eius in montes, et reliquerunt quaecumque habebant in civitate.

29. tunc descenderunt multi quærentes judicium et justitiam in desertum

29. Tunc descenderunt multi quaerentes iustitiam et iudicium in desertum, ut sederent ibi,

30. ut sederent ibi ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum quoniam induraverunt super eos mala

30. ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum, quoniam induraverant super eos mala.

31. et renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat in Hierusalem civitate David quoniam discessissent viri quidam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi

31. Et renuntiatum est viris regis et exercitui, qui erat in Ierusalem civitate David, quoniam descenderunt viri quidam, qui dissipaverant mandatum regis, in loca occulta in deserto.

32. et statim perrexerunt ad eos et constituerunt adversus eos prœlium in die sabbatorum

32. Et cucurrerunt post illos multi, et deprehendentes eos applicaverunt contra eos et constituerunt adversus eos proelium in die sabbatorum

33. et dixerunt ad eos resistitis et nunc adhuc exite et facite secundum verbum regis et vivetis

33. et dixerunt ad eos: “Usque hoc nunc! Exite et facite secundum verbum regis et vivetis”.

34. et dixerunt non exibimus neque faciemus verbum regis ut polluamus diem sabbatorum

34. Et dixerunt: “Non exibimus neque faciemus verbum regis, ut polluamus diem sabbatorum”.

35. et concitaverunt adversus eos prœlium

35. Et concitaverunt adversus eos proelium.

36. et non responderunt eis nec oppilaverunt loca occulta

36. Et non responderunt eis nec lapidem miserunt in eos nec oppilaverunt loca occulta

37. dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos cælum et terra quod iniuste perditis nos

37. dicentes: “Moriamur omnes in simplicitate nostra, et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos”.

38. et intulerunt eis bellum sabbatis et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum

38. Et insurrexerunt in eos in bello sabbatis; et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum.

39. et cognovit Matthathias et amici ejus et luctum habuerunt super eos valde

39. Et cognovit Matthathias et amici eius et luctum habuerunt super eos valde;

40. et dixit vir proximo suo si omnes fecerimus sicut fratres nostri fecerunt et non pugnaverimus adversus gentes pro animabus nostris et justificationibus nostris citius disperdent nos a terra

40. et dixit vir proximo suo: “Si omnes fecerimus, sicut fratres nostri fecerunt, et non pugnaverimus adversus gentes pro animabus nostris et iustificationibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra”.

41. et cogitaverunt in illa die dicentes omnis homo quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum pugnemus adversus eum et non moriemur omnes sicut mortui sunt fratres nostri in occultis

41. Et cogitaverunt in die illa dicentes: “Omnis homo, quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum, pugnemus adversus eum et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis”.

42. tunc congregata est ad eos synagoga Asideorum fortis viribus ex Israël omnis voluntarius in lege

42. Tunc congregata est ad eos synagoga Asidaeorum fortis viribus ex Israel, omnis voluntarius in lege;

43. et omnes qui fugiebant a malis additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum

43. et omnes, qui fugiebant a malis, additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum.

44. et collegerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua et ceteri fugerunt ad nationes ut evaderent

44. Et constituerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua; et ceteri fugerunt ad nationes, ut se liberarent.

45. et circuivit Matthathias et amici ejus et destruxerunt aras

45. Et circuivit Matthathias et amici eius, et destruxerunt aras;

46. et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israël in fortitudine

46. et circumciderunt pueros incircumcisos, quotquot invenerunt in finibus Israel, in fortitudine.

47. et persecuti sunt filios superbiæ et prosperatum est opus in manu eorum

47. Et persecuti sunt filios superbiae, et prosperatum est opus in manu eorum;

48. et obtinuerunt legem de manibus gentium et de manibus regum et non dederunt cornu peccatori

48. et obtinuerunt legem de manu gentium et de manu regum et non dederunt cornu peccatori.

49. et adpropinquaverunt dies Matthathiæ moriendi et dixit filiis suis nunc confortata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis

49. Et appropinquaverunt dies Matthathiae moriendi, et dixit filiis suis: “Nunc confirmata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis.

50. nunc ergo o filii æmulatores estote legis et date animas vestras pro testamento patrum

50. Nunc, o filii, aemulatores estote legis; et date animas vestras pro testamento patrum vestrorum.

51. et mementote operum patrum quæ fecerunt in generationibus suis et accipietis gloriam magnam et nomen æternum

51. Et mementote operum patrum, quae fecerunt in generationibus suis, et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum.

52. Abraham nonne in temptatione inventus est fidelis et reputatum est ei ad justitiam

52. Abraham, nonne in tentatione inventus est fidelis, et reputatum est ei ad iustitiam?

53. Joseph in tempore angustiæ suæ custodivit mandatum et factus est dominus Ægypti

53. Ioseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum et factus est dominus Aegypti.

54. Finees pater noster zelando zelum Dei accepit testamentum sacerdotii æterni

54. Phinees pater noster zelando zelum Dei accepit testamentum sacerdotii aeterni.

55. Jesus dum implet verbum factus est dux Israël

55. Iosue, dum implet verbum, factus est iudex in Israel.

56. Chaleb dum testificatur in ecclesia accepit hereditatem

56. Chaleb, dum testificatur in ecclesia, accepit hereditatem.

57. David in sua misericordia consecutus est sedem regni in sæcula

57. David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula.

58. Helias dum zelat zelum legis receptus est in cælum

58. Elias, dum zelat zelum legis, receptus est in caelum.

59. Ananias Azarias Misaël credentes liberati sunt de flamma

59. Ananias et Azarias et Misael credentes liberati sunt de flamma.

60. Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum

60. Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum.

61. et ita cogitate per generationem et generationem quia omnes qui sperant in eum non infirmantur

61. Et ita cogitate per generationem et generationem, quia omnes, qui sperant in eum, non infirmabuntur.

62. et a verbis viri peccatoris non timueritis quia gloria ejus stercus et vermis est

62. Et a verbis viri peccatoris ne timueritis, quia gloria eius in stercora et in vermes;

63. hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram suam et cogitatio ejus periet

63. hodie extolletur et cras non invenietur, quia conversus est in pulverem suam, et cogitatio eius peribit.

64. vos ergo filii confortamini et viriliter agite in lege quia in ipsa gloriosi eritis

64. Filii, confortamini et viriliter agite in lege, quia in ipsa gloriosi eritis.

65. et ecce Simeon frater vester scio quod vir consilii est ipsum audite semper et ipse vobis erit pater

65. Et ecce Simon frater vester, scio quod vir consilii est: ipsum audite semper; ipse erit vobis pater.

66. et Judas Macchabeus fortis viribus a juventute sua sit vobis princeps militiæ et ipse aget bellum populi

66. Et Iudas Maccabaeus fortis viribus a iuventute sua erit vobis princeps militiae; et ipse pugnabit bellum populi.

67. et vos adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri

67. Et adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri;

68. et retribuite retributionem gentibus et intendite in præceptum legis

68. retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis”.

69. et benedixit eos et adpositus est ad patres suos

69. Et benedixit eos et appositus est ad patres suos.

70. et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israël planctu magno

70. Et defunctus est anno centesimo et quadragesimo sexto; et sepultus est in sepulcris patrum suorum in Modin, et planxerunt eum omnis Israel planctu magno.