Levítico, 25

1. kai elalhsen kurioV proV mwushn en tw orei sina legwn

1. locutusque est Dominus ad Mosen in monte Sinai dicens

2. lalhson toiV uioiV israhl kai ereiV proV autouV ean eiselqhte eiV thn ghn hn egw didwmi umin kai anapausetai h gh hn egw didwmi umin sabbata tw kuriw

2. loquere filiis Israël et dices ad eos quando ingressi fueritis terram quam ego dabo vobis sabbatizet sabbatum Domini

3. ex eth spereiV ton agron sou kai ex eth temeiV thn ampelon sou kai sunaxeiV ton karpon authV

3. sex annis seres agrum tuum et sex annis putabis vineam tuam colligesque fructus ejus

4. tw de etei tw ebdomw sabbata anapausiV estai th gh sabbata tw kuriw ton agron sou ou spereiV kai thn ampelon sou ou temeiV

4. septimo autem anno sabbatum erit terræ requietionis Domini agrum non seres et vineam non putabis

5. kai ta automata anabainonta tou agrou sou ouk ekqeriseiV kai thn stafulhn tou agiasmatoV sou ouk ektrughseiV eniautoV anapausewV estai th gh

5. quæ sponte gignit humus non metes et uvas primitiarum tuarum non colliges quasi vindemiam annus enim requietionis terræ est

6. kai estai ta sabbata thV ghV brwmata soi kai tw paidi sou kai th paidiskh sou kai tw misqwtw sou kai tw paroikw tw proskeimenw proV se

6. sed erunt vobis in cibum tibi et servo tuo ancillæ et mercennario tuo et advenæ qui peregrinantur apud te

7. kai toiV kthnesin sou kai toiV qhrioiV toiV en th gh sou estai pan to genhma autou eiV brwsin

7. jumentis tuis et pecoribus omnia quæ nascuntur præbebunt cibum

8. kai exariqmhseiV seautw epta anapauseiV etwn epta eth eptakiV kai esontai soi epta ebdomadeV etwn ennea kai tessarakonta eth

8. numerabis quoque tibi septem ebdomades annorum id est septem septies quæ simul faciunt annos quadraginta novem

9. kai diaggeleite salpiggoV fwnh en pash th gh umwn tw mhni tw ebdomw th dekath tou mhnoV th hmera tou ilasmou diaggeleite salpiggi en pash th gh umwn

9. et clanges bucina mense septimo decima die mensis propitiationis tempore in universa terra vestra

10. kai agiasete to etoV to penthkoston eniauton kai diabohsete afesin epi thV ghV pasin toiV katoikousin authn eniautoV afesewV shmasia auth estai umin kai apeleusetai eiV ekastoV eiV thn kthsin autou kai ekastoV eiV thn patrida autou apeleusesqe

10. sanctificabisque annum quinquagesimum et vocabis remissionem cunctis habitatoribus terræ tuæ ipse est enim jobeleus revertetur homo ad possessionem suam et unusquisque rediet ad familiam pristinam

11. afesewV shmasia auth to etoV to penthkoston eniautoV estai umin ou spereite oude amhsete ta automata anabainonta authV kai ou trughsete ta hgiasmena authV

11. quia jobeleus est et quinquagesimus annus non seretis neque metetis sponte in agro nascentia et primitias vindemiæ non colligetis

12. oti afesewV shmasia estin agion estai umin apo twn pediwn fagesqe ta genhmata authV

12. ob sanctificationem jobelei sed statim ablata comedetis

13. en tw etei thV afesewV shmasia authV epaneleusetai ekastoV eiV thn kthsin autou

13. anno jobelei redient omnes ad possessiones suas

14. ean de apodw prasin tw plhsion sou ean kai kthsh para tou plhsion sou mh qlibetw anqrwpoV ton plhsion

14. quando vendes quippiam civi tuo vel emes ab eo ne contristes fratrem tuum sed juxta numerum annorum jobelei emes ab eo

15. kata ariqmon etwn meta thn shmasian kthsh para tou plhsion kata ariqmon eniautwn genhmatwn apodwsetai soi

15. et juxta supputationem frugum vendet tibi

16. kaqoti an pleion twn etwn plhqunh thn egkthsin autou kai kaqoti an elatton twn etwn elattonwsh thn kthsin autou oti ariqmon genhmatwn autou outwV apodwsetai soi

16. quanto plus anni remanserint post jobeleum tanto crescet et pretium et quanto minus temporis numeraveris tanto minoris et emptio constabit tempus enim frugum vendet tibi

17. mh qlibetw anqrwpoV ton plhsion kai fobhqhsh kurion ton qeon sou egw eimi kurioV o qeoV umwn

17. nolite adfligere contribules vestros sed timeat unusquisque Deum suum quia ego Dominus Deus vester

18. kai poihsete panta ta dikaiwmata mou kai pasaV taV kriseiV mou kai fulaxasqe kai poihsete auta kai katoikhsete epi thV ghV pepoiqoteV

18. facite præcepta mea et judicia custodite et implete ea ut habitare possitis in terra absque ullo pavore

19. kai dwsei h gh ta ekforia authV kai fagesqe eiV plhsmonhn kai katoikhsete pepoiqoteV ep' authV

19. et gignat vobis humus fructus suos quibus vescamini usque ad saturitatem nullius impetum formidantes

20. ean de leghte ti fagomeqa en tw etei tw ebdomw toutw ean mh speirwmen mhde sunagagwmen ta genhmata hmwn

20. quod si dixeritis quid comedemus anno septimo si non seruerimus neque collegerimus fruges nostras

21. kai apostelw thn eulogian mou umin en tw etei tw ektw kai poihsei ta genhmata authV eiV ta tria eth

21. dabo benedictionem meam vobis anno sexto et faciet fructus trium annorum

22. kai spereite to etoV to ogdoon kai fagesqe apo twn genhmatwn palaia ewV tou etouV tou enatou ewV an elqh to genhma authV fagesqe palaia palaiwn

22. seretisque anno octavo et comedetis veteres fruges usque ad nonum annum donec nova nascantur edetis vetera

23. kai h gh ou praqhsetai eiV bebaiwsin emh gar estin h gh dioti proshlutoi kai paroikoi umeiV este enantion mou

23. terra quoque non veniet in perpetuum quia mea est et vos advenæ et coloni mei estis

24. kai kata pasan ghn katascesewV umwn lutra dwsete thV ghV

24. unde cuncta regio possessionis vestræ sub redemptionis condicione vendetur

25. ean de penhtai o adelfoV sou o meta sou kai apodwtai apo thV katascesewV autou kai elqh o agcisteuwn eggizwn eggista autou kai lutrwsetai thn prasin tou adelfou autou

25. si adtenuatus frater tuus vendiderit possessiunculam suam et voluerit propinquus ejus potest redimere quod ille vendiderat

26. ean de mh h tini o agcisteuwn kai euporhqh th ceiri kai eureqh autw to ikanon lutra autou

26. sin autem non habuerit proximum et ipse pretium ad redimendum potuerit invenire

27. kai sullogieitai ta eth thV prasewV autou kai apodwsei o uperecei tw anqrwpw w apedoto eauton autw kai apeleusetai eiV thn katascesin autou

27. conputabuntur fructus ex eo tempore quo vendidit et quod reliquum est reddet emptori sicque recipiet possessionem suam

28. ean de mh euporhqh h ceir autou to ikanon wste apodounai autw kai estai h prasiV tw kthsamenw auta ewV tou ektou etouV thV afesewV kai exeleusetai th afesei kai apeleusetai eiV thn katascesin autou

28. quod si non invenerit manus ejus ut reddat pretium habebit emptor quod emerat usque ad annum jobeleum in ipso enim omnis venditio redit ad dominum et ad possessorem pristinum

29. ean de tiV apodwtai oikian oikhthn en polei teteicismenh kai estai h lutrwsiV authV ewV plhrwqh eniautoV hmerwn estai h lutrwsiV authV

29. qui vendiderit domum intra urbis muros habebit licentiam redimendi donec unus impleatur annus

30. ean de mh lutrwqh ewV an plhrwqh authV eniautoV oloV kurwqhsetai h oikia h ousa en polei th ecoush teicoV bebaiwV tw kthsamenw authn eiV taV geneaV autou kai ouk exeleusetai en th afesei

30. si non redemerit et anni circulus fuerit evolutus emptor possidebit eam et posteri ejus in perpetuum et redimi non poterit etiam in jobeleo

31. ai de oikiai ai en epaulesin aiV ouk estin en autaiV teicoV kuklw proV ton agron thV ghV logisqhtwsan lutrwtai dia pantoV esontai kai en th afesei exeleusontai

31. sin autem in villa fuerit domus quæ muros non habet agrorum jure vendetur si ante redempta non fuerit in jobeleo revertetur ad dominum

32. kai ai poleiV twn leuitwn oikiai twn polewn autwn katascesewV lutrwtai dia pantoV esontai toiV leuitaiV

32. ædes Levitarum quæ in urbibus sunt semper possunt redimi

33. kai oV an lutrwsamenoV para twn leuitwn kai exeleusetai h diaprasiV autwn oikiwn polewV katascesewV autwn en th afesei oti oikiai twn polewn twn leuitwn katascesiV autwn en mesw uiwn israhl

33. si redemptæ non fuerint in jobeleo revertentur ad dominos quia domus urbium leviticarum pro possessionibus sunt inter filios Israël

34. kai oi agroi oi afwrismenoi taiV polesin autwn ou praqhsontai oti katascesiV aiwnia touto autwn estin

34. suburbana autem eorum non venient quia possessio sempiterna est

35. ean de penhtai o adelfoV sou kai adunathsh taiV cersin para soi antilhmyh autou wV proshlutou kai paroikou kai zhsetai o adelfoV sou meta sou

35. si adtenuatus fuerit frater tuus et infirmus manu et susceperis eum quasi advenam et peregrinum et vixerit tecum

36. ou lhmyh par' autou tokon oude epi plhqei kai fobhqhsh ton qeon sou egw kurioV kai zhsetai o adelfoV sou meta sou

36. ne accipias usuras ab eo nec amplius quam dedisti time Deum tuum ut vivere possit frater tuus apud te

37. to argurion sou ou dwseiV autw epi tokw kai epi pleonasmon ou dwseiV autw ta brwmata sou

37. pecuniam tuam non dabis ei ad usuram et frugum superabundantiam non exiges

38. egw kurioV o qeoV umwn o exagagwn umaV ek ghV aiguptou dounai umin thn ghn canaan wste einai umwn qeoV

38. ego Dominus Deus vester qui eduxi vos de terra Ægypti ut darem vobis terram Chanaan et essem vester Deus

39. ean de tapeinwqh o adelfoV sou para soi kai praqh soi ou douleusei soi douleian oiketou

39. si paupertate conpulsus vendiderit se tibi frater tuus non eum opprimes servitute famulorum

40. wV misqwtoV h paroikoV estai soi ewV tou etouV thV afesewV ergatai para soi

40. sed quasi mercennarius et colonus erit usque ad annum jobeleum operabitur apud te

41. kai exeleusetai th afesei kai ta tekna autou met' autou kai apeleusetai eiV thn genean autou eiV thn katascesin thn patrikhn apodrameitai

41. et postea egredietur cum liberis suis et revertetur ad cognationem et ad possessionem patrum suorum

42. dioti oiketai mou eisin outoi ouV exhgagon ek ghV aiguptou ou praqhsetai en prasei oiketou

42. mei enim servi sunt et ego eduxi eos de terra Ægypti non venient condicione servorum

43. ou katateneiV auton en tw mocqw kai fobhqhsh kurion ton qeon sou

43. ne adfligas eum per potentiam sed metuito Deum tuum

44. kai paiV kai paidiskh osoi an genwntai soi apo twn eqnwn osoi kuklw sou eisin ap' autwn kthsesqe doulon kai doulhn

44. servus et ancilla sint vobis de nationibus quæ in circuitu vestro sunt

45. kai apo twn uiwn twn paroikwn twn ontwn en umin apo toutwn kthsesqe kai apo twn suggenwn autwn osoi an genwntai en th gh umwn estwsan umin eiV katascesin

45. et de advenis qui peregrinantur apud vos vel qui ex his nati fuerint in terra vestra hos habebitis famulos

46. kai katamerieite autouV toiV teknoiV umwn meq' umaV kai esontai umin katocimoi eiV ton aiwna twn adelfwn umwn twn uiwn israhl ekastoV ton adelfon autou ou katatenei auton en toiV mocqoiV

46. et hereditario jure transmittetis ad posteros ac possidebitis in æternum fratres autem vestros filios Israël ne opprimatis per potentiam

47. ean de eurh h ceir tou proshlutou h tou paroikou tou para soi kai aporhqeiV o adelfoV sou praqh tw proshlutw h tw paroikw tw para soi ek genethV proshlutw

47. si invaluerit apud vos manus advenæ atque peregrini et adtenuatus frater tuus vendiderit se ei aut cuiquam de stirpe ejus

48. meta to praqhnai autw lutrwsiV estai autw eiV twn adelfwn autou lutrwsetai auton

48. post venditionem potest redimi qui voluerit ex fratribus suis redimet eum

49. adelfoV patroV autou h uioV adelfou patroV lutrwsetai auton h apo twn oikeiwn twn sarkwn autou ek thV fulhV autou lutrwsetai auton ean de euporhqeiV taiV cersin lutrwshtai eauton

49. et patruus et patruelis et consanguineus et adfinis sin autem et ipse potuerit redimet se

50. kai sullogieitai proV ton kekthmenon auton apo tou etouV ou apedoto eauton autw ewV tou eniautou thV afesewV kai estai to argurion thV prasewV autou wV misqiou etoV ex etouV estai met' autou

50. supputatis dumtaxat annis a tempore venditionis suæ usque ad annum jobeleum et pecunia qua venditus fuerat juxta annorum numerum et rationem mercennarii supputata

51. ean de tini pleion twn etwn h proV tauta apodwsei ta lutra autou apo tou arguriou thV prasewV autou

51. si plures fuerint anni qui remanent usque ad jobeleum secundum hos reddet et pretium

52. ean de oligon kataleifqh apo twn etwn eiV ton eniauton thV afesewV kai sullogieitai autw kata ta eth autou kai apodwsei ta lutra autou

52. si pauci ponet rationem cum eo juxta annorum numerum et reddet emptori quod reliquum est annorum

53. wV misqwtoV eniauton ex eniautou estai met' autou ou katateneiV auton en tw mocqw enwpion sou

53. quibus ante servivit mercedibus inputatis non adfliget eum violenter in conspectu tuo

54. ean de mh lutrwtai kata tauta exeleusetai en tw etei thV afesewV autoV kai ta paidia autou met' autou

54. quod si per hæc redimi non potuerit anno jobeleo egredietur cum liberis suis

55. oti emoi oi uioi israhl oiketai paideV mou outoi eisin ouV exhgagon ek ghV aiguptou egw kurioV o qeoV umwn

55. mei sunt enim servi filii Israël quos eduxi de terra Ægypti