Liber Ecclesiasticus, 31

1. vigilia honestatis tabefacit carnes et cogitatus illius auferet somnum

1. Vigilia divitis tabefacit carnes, et cogitatus illius aufert somnum;

2. cogitatus præsentiæ avertit sensum et infirmitas gravis sobriam facit animam

2. cogitatus victus avertit somnum, et infirmitas gravis a somno excitat.

3. laboravit dives in congregatione substantiæ et in requie sua replebitur bonorum suorum

3. Laboravit dives in congregatione substantiae et, si requiescit, replebitur deliciis suis;

4. laboravit pauper in diminutione victus et in fine inops fit

4. laboravit pauper in penuria victus et, si requiescit, inops fit.

5. qui aurum diligit non justificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea

5. Qui aurum diligit, non iustificabitur, et, qui insequitur lucrum, in eo oberrabit.

6. multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum

6. Multi dati sunt in ruinam auri gratia, et facta est in facie ipsorum perditio illorum.

7. lignum offensionis est aurum sacrificantium væ illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo

7. Lignum offensionis est aurum sacrificantium; vae illis, qui sectantur illud: et omnis imprudens capietur in illo.

8. beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris

8. Beatus dives, qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris.

9. quis est hic et laudabimus eum fecit enim mirabilia in vita sua

9. Quis est hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in populo suo.

10. quis probatus est in illo et perfectus est et erit illi in gloria æterna qui potuit transgredi et non est transgressus et facere mala et non fecit

10. Quis probatus est in illo et perfectus est? Erit illi gloria aeterna. Quis potuit transgredi et non est transgressus, facere mala et non fecit?

11. ideo stabilita sunt bona illius in Deo et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum

11. Ideo stabilita sunt bona illius in Domino, et eleemosynas illius enarrabit omnis ecclesia sanctorum.

12. de continentia supra mensam magnam sedisti non aperias super illam faucem tuam prior

12. De continentia. Supra mensam magnam sedisti? Non aperias super illam faucem tuam prior.

13. non dicas simulata sunt quæ super illa sunt

13. Non dicas: “Multa sunt, quae super illam sunt!”.

14. memento quoniam malum oculus nequa

14. Memento quoniam malum est oculus nequam; oculum nequam odit Deus.

15. nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit

15. Nequius oculo quid creatum est? Ideo ab omni facie lacrimatur.

16. ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas

16. Quocumque aspexerit, ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus erubescas;

17. nec conprimaris in convivio

17. nec comprimaris cum eo in catino.

18. intellege proximi tui ex te ipso

18. Intellege, quae sunt proximi tui, ex teipso et de omni verbo cogita;

19. utere quasi homo frugi quæ tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis

19. utere quasi homo frugi his, quae tibi apponuntur, ne, cum manducas multum, odio habearis.

20. cessa prior causa disciplinæ et noli nimius esse ne forte offendas

20. Cessa prior disciplinae causa et noli nimius esse, ne forte offendas.

21. et si in medio multorum sedisti prior illis non extendas manum tuam nec prior poscas bibere

21. Et, si in medio multorum sedisti, prior illis ne extendas manum tuam nec prior poscas bibere.

22. quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem

22. Quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum! Et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem.

23. vigilia et cholera et tortura viro infrunito

23. Vigilia, cholera et tortura ventris viro infrunito;

24. somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur

24. somnus sanitatis in homine parco: dormiet usque mane, et anima illius cum ipso delectabitur.

25. et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitates

25. Et, si coactus fueris in edendo multum, surge e medio, evome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem.

26. audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba

26. Audi me, fili, et ne spernas me et in novissimo invenies verba mea.

27. in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi

27. In omnibus operibus tuis esto modestus, et omnis infirmitas non occurret tibi.

28. splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele

28. Splendidum in panibus benedicent labia multorum, et testimonium bonitatis illius fidele;

29. in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiæ illius verum est

29. nequissimo in pane murmurabit civitas, et testimonium nequitiae illius verum est.

30. diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum

30. In vino noli provocare; multos enim exterminavit vinum.

31. ignis probat ferrum durum sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum

31. Fornax probat aciem ferri in intinctione: sic vinum in lite corda superborum.

32. æquavit in vita vinum hominibus si bibas illud moderate eris sobrius

32. Quasi vita hominibus vinum, si bibas illud moderate.

33. quæ est vita quæ minuitur vino

33. Quae est vita ei, qui minuitur vino?

34. quid defraudat vitam mors

34. Quid defraudat vitam? Mors.

35. vinum in jucunditate creatum est non in ebrietate ab initio

35. Vinum in iucunditatem creatum est et non in ebrietatem, ab initio.

36. exultatio animæ et cordis vinum moderate potatum

36. Exsultatio animae et gaudium et voluptas cordis vinum moderate potatum in tempore;

37. sanitas est et corpori et animæ

37. sanitas est animae et corpori sobrius potus.

38. vinum multum potatum inritationem et iram et ruinas multas facit

38. Vinum multum potatum irritationem et iram et ruinas multas facit.

39. amaritudo animæ vinum multum potatum

39. Amaritudo animae vinum multum potatum in irritatione et ruina.

40. ebrietatis animositas inprudentis offensio minorans virtutem et faciens vulnera

40. Ebrietas multiplicat animositatem imprudentis in offensionem, minorans virtutem et faciens vulnera.

41. in convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in jucunditate illius

41. In convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in iucunditate illius;

42. verba inproperii non dicas illi et non premas illum in repetendo

42. verba improperii non dicas illi et non premas illum in repetendo.