Eclesiástico, 13

1. Quem toca no betume ficará manchado; e quem trata com o orgulhoso, se tornará orgulhoso.

1. Kto się dotyka smoły, ten się pobrudzi, a kto z pysznym przestaje - - do niego się upodobni.

2. Quem se liga com um mais poderoso do que ele põe sob os ombros uma pesada carga. Não te tornes amigo de um mais poderoso do que tu.

2. Nie bierz ciężaru ponad swoje siły i nie szukaj towarzystwa z możniejszym i bogatszym od siebie. Cóż za towarzystwo może mieć garnek gliniany z metalowym kotłem? Gdy ten uderzy, skruszy tamtego.

3. Que ligação pode haver entre um pote de barro e um pote de ferro? Quando houver choque, o pote de barro será quebrado.

3. Gdy bogaty wyrządzi krzywdę, zżymać się będzie, gdy biedny poniesie krzywdę, jeszcze sam poprosi o przebaczenie.

4. O rico comete uma injustiça e em seguida se põe a gritar; o pobre, ofendido, guarda silêncio.*

4. Jeśli będziesz tamtemu pożyteczny, wykorzysta ciebie, a jeśli popadniesz w biedę, to cię opuści.

5. Enquanto lhe servires, ele te empregará; quando nada mais tiveres, ele te abandonará.

5. Jeśli coś masz, będzie żyć z tobą w przyjaźni i wyniszczy cię, a sam się nawet nie zmartwi.

6. Se tens haveres, ele se banqueteará contigo, te esgotará e não cuidará de tua sorte.

6. Jeśli będziesz mu potrzebny, będzie cię zwodzić, uśmiechać się do ciebie, dawać nadzieję, przemawiać pięknymi słowami, owszem spyta: Czego potrzebujesz?

7. Se lhe fores útil, ele te dominará; com um sorriso ele te dará esperanças, com belas palavras te dirá: “De que necessitas?”.

7. Zawstydzi cię przez swoje uczty, aż cię ogołoci dwa lub trzy razy, na koniec wyśmieje się z ciebie, a potem, gdy cię zobaczy, nie zwróci na ciebie uwagi i nad tobą będzie kiwać głową.

8. Ele te confundirá com seus banquetes, até que te tenha exaurido duas ou três vezes; e, por fim, zombará de ti; depois, vendo-te, te abandonará, e abanará a cabeça, escarnecendo de ti.

8. Miej się na baczności, by nie dać się oszukać ani poniżyć przez swą bezmyślność.

9. Humilha-te perante Deus e espera que sua mão execute.

9. Gdy jakiś możny pan ciebie wzywa, ty się ukryj, a tym usilniej będzie cię wzywał.

10. Tem cuidado em não te deixares seduzir, para que não caias numa loucura aviltante.*

10. Nie pchaj się, aby cię nie odsunięto, ani nie stój za daleko, żeby cię nie zapomniano.

11. Não te rebaixes em tua sabedoria, para não suceder que esse rebaixamento te arraste à loucura.

11. Nie zamierzaj rozmawiać z nim, jakby z równym sobie, ani nie dowierzaj jego wielu słowom; przez swoje wielomówstwo wystawi cię na próbę i niby uśmiechając się, dokładnie cię wybada.

12. Se um poderoso te chamar, retira-te, e ele será ainda mais levado a insistir.

12. Bez miłosierdzia jest i nie zachowuje dla siebie zwierzeń, nie oszczędzi ci ani razów, ani więzów.

13. Não sejas importuno, para não acontecer que ele se canse de ti; não te afastes muito dele, para não suceder que ele te esqueça.

13. Zapamiętaj to sobie, uważaj pilnie, bo się przechadzasz w towarzystwie swej zguby. (4p) Słuchając tego, zbudź się z twego snu. Przez całe swe życie miłuj Pana i wzywaj Go, aby cię zbawił.

14. Não tenhas a audácia de falar de igual para igual com ele, e não confies em suas longas conversas. Pois fazendo-te falar muito, ele te experimentará, e com um sorriso te interrogará sobre os teus segredos.

14.

15. Seu coração impiedoso relembrará todas as tuas palavras, e não te poupará nem aos maus-tratos nem às cadeias.

15. Każda istota żyjąca lubi podobną do siebie, a każdy człowiek tego, kto jest mu równy.

16. Cuida de ti e presta bem atenção aos teus ouvidos, pois caminhas à beira de um abismo.*

16. Każda istota żyjąca łączy się według swego gatunku, a człowiek przystaje do podobnego sobie.

17. Mas, ouvido tudo isso, encara-o como um sonho, e serás vigilante;

17. Czy współżyć będzie wilk z jagnięciem? Podobnie grzesznik ze sprawiedliwym?

18. ama a Deus durante toda a tua vida, e invoca-o para tua salvação.

18. Jakiż pokój być może między hieną a psem i jakiż pokój być może między bogatym a ubogim?

19. Todo ser vivo ama o seu semelhante, assim todo homem ama o seu próximo.

19. Dziki osioł na pustyni jest żerem dla lwów, a biedni są łupem dla bogatego.

20. Toda carne se une a outra carne de sua espécie, e todo homem se associa ao seu semelhante.

20. Jak obrzydliwością jest dla pysznego pokora, tak obmierzłym dla bogatego jest biedny.

21. O lobo jamais terá amizade com o cordeiro: assim é entre o pecador e o justo.

21. Kiedy bogaty się potknie, przyjaciele go podeprą, kiedy biedny upadnie, odepchną go nawet przyjaciele.

22. Que relação pode haver entre um santo homem e um cão? Que ligação pode ter um rico com um pobre?*

22. Gdy bogaty wpadnie w nieszczęście, wielu ma takich, którzy mu pomogą, gdy wstrętnie mówić będzie, jeszcze uniewinniać go będą. Gdy natomiast biedny w nieszczęście wpadnie, będą go ganili, a gdy mówić będzie mądrze, nie znajdzie uznania.

23. O onagro é a presa do leão no deserto: assim os pobres servem de pasto aos ricos.

23. Gdy bogaty przemówi, wszyscy zamilkną i mowę jego wynosić będą pod obłoki. Gdy biedny przemówi, spytają: Któż to taki?, a jeśliby się potknął, całkiem go obalą.

24. E, como a humanidade é abominada pelo orgulhoso, do mesmo modo o pobre causa horror ao rico.

24. To bogactwo jest dobre, które jest bez grzechu, a ubóstwo jest złem w ustach bezbożnego.

25. Um rico abalado é apoiado pelos seus amigos. O pobre que tropeça é ainda empurrado pelos seus companheiros.

25. Serce człowieka zmienia jego twarz, raz na dobro, to znów na zło.

26. Quando um rico é enganado, numerosos são aqueles que o vêm ajudar; se diz tolices, o apoiam.

26. Wyrazem serca w pomyślności - twarz wesoła, ale wynajdywanie przypowieści - to trudne myślenie.

27. Quando um pobre é enganado, ainda merece censura, e, se falar com sabedoria, não o levam em consideração.

27.

28. Se fala o rico, todos se calam, e glorificam suas palavras até as nuvens;

28.

29. se fala um pobre, dizem: “Que é este homem?”. E, se ele tropeçar, fazem-no cair.

29.

30. A riqueza é boa para quem não tem a consciência pesada, péssima é a pobreza do mau que se lastima.

30.

31. O coração do homem modifica seu rosto, seja em bem, seja em mal.

31.

32. O sinal de um coração feliz é um rosto alegre, tu o acharás dificilmente e com esforço.*

32.