Provérbios, 22

1. Bom renome vale mais que grandes riquezas; a boa reputação vale mais que a prata e o ouro.

1. Lepszy szacunek niż wielkie bogactwo, lepsze uznanie niż srebro i złoto.

2. Rico e pobre se encontram: foi o Senhor que criou a ambos.

2. Spotykają się bogacz i nędzarz - Pan obydwu jest Stwórcą.

3. O homem prudente percebe a aproximação do mal e se abriga, mas os imprudentes passam adiante e recebem o dano.

3. Rozważny zło widzi i odwraca się, nierozważni tam idą - i szkodę ponoszą.

4. O prêmio da humildade é o temor do Senhor, a riqueza, a honra e a vida.

4. Owocem pokory jest bojaźń Pańska, bogactwo, szacunek i życie.

5. Espinhos e laços há no caminho do perverso; quem guarda sua vida retira-se para longe deles.

5. Ciernie, sidła na drodze złoczyńcy, kto życia strzeże, ten od nich jest z dala.

6. Ensina à criança o caminho que ela deve seguir; mesmo quando envelhecer, dele não há de se afastar.*

6. Wdrażaj chłopca w prawidła jego drogi, a nie zejdzie z niej i w starości.

7. O rico domina os pobres: o que toma emprestado torna-se escravo daquele que lhe emprestou.

7. Ubogimi kieruje bogaty, sługą wierzyciela jest dłużnik.

8. Aquele que semeia o mal recolhe o tormento: a vara de sua ira o ferirá.*

8. Kto sieje zło, zbiera nieszczęście, kij jego gniewu przepadnie.

9. O homem benevolente será abençoado porque tira do seu pão para o pobre.

9. Błogosławiony, czyj wzrok miłosierny, bo chlebem dzieli się z biednym.

10. Expulsa o mofador e cessará a discórdia: ultrajes e litígios cessarão.

10. Przepędź szydercę, a kłótnia ustąpi, ucichnie zatarg i potwarz.

11. Quem ama a pureza do coração, pela graça dos seus lábios, é amigo do rei.*

11. Kto kocha czystych sercem, kto ma wdzięk na wargach - przyjacielem króla.

12. Os olhos do Senhor protegem a sabedoria, mas arruínam as palavras do pérfido.

12. Oczy Pana strzegą rozsądku, a niweczą mowy wiarołomcy.

13. “Há um leão do lado de fora! – diz o preguiçoso –, eu poderei ser morto na rua!”

13. Leniwy mówi: Lew jest na drodze: zginę na środku ulicy.

14. A boca das meretrizes é uma cova profunda; nela cairá aquele contra o qual o Senhor se irar.

14. Usta żon cudzych są dołem głębokim: na kogo Pan się gniewa, ten tam wpadnie.

15. A loucura apega-se ao coração da criança; a vara da disciplina a afastará dela.

15. W sercu chłopięcym głupota się mieści, rózga karności wypędzi ją stamtąd.

16. Quem oprime o pobre, enriquece-o. Quem dá ao rico, empobrece-o.*

16. Uciskać biedaka - to jego bogacić, bogacza wspierać - to wtrącać go w biedę.

17. Presta atenção às minhas palavras, aplica teu coração à minha doutrina,*

17. Słowa Mędrców. Nadstaw ucha i słuchaj słów mędrców, nakłoń swe serce ku mojej nauce,

18. porque é agradável que as guardes dentro de teu coração e que elas permaneçam, todas, presentes em teus lábios.

18. bo dobrze, gdy w sercu je chowasz, gdy stale je widać na twoich wargach.

19. É para que o Senhor seja tua confiança, que quero instruir-te hoje.

19. Byś ufność swą w Panu pokładał, chcę wskazać ci dzisiaj twoją drogę.

20. Desde muito tempo eu te escrevi conselhos e instruções,

20. Czy już nie pisałem tobie trzy razy [słów pełnych] rad i wskazań,

21. para te ensinar a verdade das coisas certas, para que respondas certo àquele que te indaga.

21. by cię nauczyć prawości i prawdy, byś wiernie zdał sprawę temu, kto cię posłał?

22. Não despojes o pobre, porque é pobre, não oprimas o fraco à porta da cidade,*

22. Nie okradaj nędzarza, ponieważ jest nędzarzem, nie uciskaj w bramie biednego,

23. porque o Senhor pleiteará sua causa e tirará a vida aos que os despojaram.

23. bo Pan rzecznikiem ich sprawy, wydrze On życie tym, co ich krzywdzą.

24. Não faças amizade com um homem colérico, não andes com o violento,

24. Nie wiąż się z człowiekiem gniewliwym, nie obcuj z człowiekiem porywczym,

25. há o perigo de que aprendas os seus costumes e prepares um laço fatal.

25. byś do dróg jego nie przywykł i nie zgotował pułapki na swe życie.

26. Não sejas daqueles que se obrigam, apertando a mão, e se fazem fiadores de dívidas;

26. Nie bądź z tych, co dają porękę, co ręczą za [cudze] długi.

27. se não tens com que pagar, eles te arrebatarão teu leito debaixo de ti.

27. Jeżeli nie masz czym zapłacić, po co mają łóżko zabrać spod ciebie?

28. Não passes além dos marcos antigos que puseram teus pais.

28. Nie przesuwaj starej miedzy, ustalonej przez twoich przodków.

29. Viste um homem hábil em sua obra? Ele entrará ao serviço dos reis, e não ficará entre gente obscura.

29. Widzisz biegłego w swoim zawodzie? Będzie on stał przed obliczem królów, a nie przed ludźmi prostymi.