II Macabeus, 15
1. o de nikanwr metalabwn touV peri ton ioudan ontaV en toiV kata samareian topoiV ebouleusato th thV katapausewV hmera meta pashV asfaleiaV autoiV epibalein
1. Nicanor autem ut conperit Judam esse in locis Samariæ cogitavit die sabbati cum omni impetu committere
2. twn de kata anagkhn sunepomenwn autw ioudaiwn legontwn mhdamwV outwV agriwV kai barbarwV apoleshV doxan de apomerison th protetimhmenh upo tou panta eforwntoV meq' agiothtoV hmera
2. Judæis vero qui illum per necessitatem sequebantur dicentibus ne ita ferociter et barbare feceris sed honorem tribue diei sanctificationis et honora eum qui universa conspicit
3. o de trisalithrioV ephrwthsen ei estin en ouranw dunasthV o prostetacwV agein thn twn sabbatwn hmeran
3. at ille infelix interrogavit si est potens in sæculo qui imperavit agi diem sabbatorum
4. twn d' apofhnamenwn estin o kurioV zwn autoV en ouranw dunasthV o keleusaV askein thn ebdomada
4. et respondentibus illis est Dominus vivus ipse in cælo potens qui jussit agi septimam diem
5. o de eteroV kagw fhsin dunasthV epi thV ghV o prostasswn airein opla kai taV basilikaV creiaV epitelein omwV ou katescen epitelesai to scetlion autou boulhma
5. at ille ait et ego potens sum super terram qui impero sumi arma et negotia regis impleri tamen non obtinuit ut consilium perficeret
6. kai o men nikanwr meta pashV alazoneiaV uyaucenwn diegnwkei koinon twn peri ton ioudan susthsasqai tropaion
6. et Nicanor quidem cum summa superbia erectus cogitaverat commune tropeum statuere de Juda
7. o de makkabaioV hn adialeiptwV pepoiqwV meta pashV elpidoV antilhmyewV teuxasqai para tou kuriou
7. Macchabeus autem confidebat semper cum omni spe auxilium sibi a Domino adfuturum
8. kai parekalei touV sun autw mh deilian thn twn eqnwn efodon econtaV de kata noun ta progegonota autoiV ap' ouranou bohqhmata kai ta nun prosdokan thn para tou pantokratoroV esomenhn autoiV nikhn
8. et hortabatur suos ne formidarent ad adventum nationum sed in mente haberent adiutoria sibi facta de cælo et nunc sperarent ab Omnipotente adfuturam sibi victoriam
9. kai paramuqoumenoV autouV ek tou nomou kai twn profhtwn prosupomnhsaV de autouV kai touV agwnaV ouV hsan ektetelekoteV proqumoterouV autouV katesthsen
9. et adlocutus illos de lege et prophetis admonens etiam certaminum quæ fecerant prius promptiores eos constituit
10. kai toiV qumoiV diegeiraV autouV parhggeilen ama parepideiknuV thn twn eqnwn aqesian kai thn twn orkwn parabasin
10. et ita animis eorum erectis simul ostendens gentium fallaciam et juramentorum prævaricationem
11. ekaston de autwn kaqoplisaV ou thn aspidwn kai logcwn asfaleian wV thn en toiV agaqoiV logoiV paraklhsin kai prosexhghsamenoV oneiron axiopiston upar ti pantaV hufranen
11. singulos autem illorum armavit non clypei et hastæ munitione sed sermonibus optimis et hortationibus exposito digno fide somnio per quod universos lætificavit
12. hn de h toutou qewria toiade onian ton genomenon arcierea andra kalon kai agaqon aidhmona men thn apanthsin praon de ton tropon kai lalian proiemenon prepontwV kai ek paidoV ekmemelethkota panta ta thV arethV oikeia touton taV ceiraV proteinanta kateucesqai tw panti twn ioudaiwn susthmati
12. erat autem hujusmodi visus Onian qui fuerat summus sacerdos virum bonum et benignum verecundum visu modestum moribus et eloquio decorum et qui a puero in virtutibus exercitatus sit manus protendentem orare pro omni populo Judæorum
13. eiq' outwV epifanhnai andra polia kai doxh diaferonta qaumasthn de tina kai megaloprepestathn einai thn peri auton uperochn
13. post hæc apparuisse et alium virum ætate et gloria mirabilem et magni decoris habitudine circa illum
14. apokriqenta de ton onian eipein o filadelfoV outoV estin o polla proseucomenoV peri tou laou kai thV agiaV polewV ieremiaV o tou qeou profhthV
14. respondentem vero Onian dixisse hic est fratrum amator et populi Israël hic est qui multum orat pro populo et universa sancta civitate Hieremias propheta Dei
15. proteinanta de ieremian thn dexian paradounai tw iouda romfaian crushn didonta de prosfwnhsai tade
15. extendisse autem Hieremiam dexteram et dedisse Judæ gladium aureum dicentem
16. labe thn agian romfaian dwron para tou qeou di' hV qrauseiV touV upenantiouV
16. accipe sanctum gladium munus a Deo quo deicies adversarios populi mei Israël
17. paraklhqenteV de toiV ioudou logoiV panu kaloiV kai dunamenoiV ep' arethn parormhsai kai yucaV newn epandrwsai diegnwsan mh strateuesqai gennaiwV de emferesqai kai meta pashV euandriaV emplakenteV krinai ta pragmata dia to kai thn polin kai ta agia kai to ieron kinduneuein
17. exhortati itaque Judæ sermonibus bonis valde de quibus extolli possit impetus et animi juvenum confortari statuerunt dimicare et confligere fortiter ut virtus de negotiis judicaret eo quod civitas et sancta et templum periclitaretur
18. hn gar o peri gunaikwn kai teknwn eti de adelfwn kai suggenwn en httoni merei keimenoV autoiV megistoV de kai prwtoV o peri tou kaqhgiasmenou naou foboV
18. erat enim pro uxoribus et filiis itemque pro fratribus et cognatis minor sollicitudo maximus vero et primus pro sanctitate timor erat templi
19. hn de kai toiV en th polei kateilhmmenoiV ou parergoV agwnia tarassomenoiV thV en upaiqrw prosbolhV
19. sed et eos qui in civitate erant non minima sollicitudo habebat pro his qui congressi erant
20. kai pantwn hdh prosdokwntwn thn esomenhn krisin kai hdh prosmeixantwn twn polemiwn kai thV stratiaV ektageishV kai twn qhriwn epi meroV eukairon apokatastaqentwn thV te ippou kata keraV tetagmenhV
20. et cum jam omnes sperarent judicium futurum hostisque adesset atque exercitus esset ordinatus bestiæ equitesque oportuno in loco conpositi
21. sunidwn o makkabaioV thn twn plhqwn parousian kai twn oplwn thn poikilhn paraskeuhn thn te twn qhriwn agriothta anateinaV taV ceiraV eiV ton ouranon epekalesato ton teratopoion kurion ginwskwn oti ouk estin di' oplwn kaqwV de ean autw kriqh toiV axioiV peripoieitai thn nikhn
21. considerans Macchabeus adventum multitudinis et adparatum varium armorum ac ferocitatem bestiarum extendens manum in cælum prodigia facientem Dominum invocavit qui non secundum armorum potentiam sed prout ipsi placet dat dignis victoriam
22. elegen de epikaloumenoV tonde ton tropon su despota apesteilaV ton aggelon sou epi ezekiou tou basilewV thV ioudaiaV kai aneilen ek thV parembolhV sennachrim eiV ekaton ogdohkonta pente ciliadaV
22. dixit autem invocans hoc modo tu Domine misisti angelum tuum sub Ezechia rege Judæ et interfecisti de castris Sennacherim centum octoginta quinque milia
23. kai nun dunasta twn ouranwn aposteilon aggelon agaqon emprosqen hmwn eiV deoV kai tromon
23. et nunc Dominator cælorum mitte angelum tuum bonum ante nos in timore et tremore magnitudinis brachii tui
24. megeqei bracionoV sou kataplageihsan oi meta blasfhmiaV paraginomenoi epi ton agion sou laon kai outoV men en toutoiV elhxen
24. ut metuant qui cum blasphemia veniunt adversus sanctum populum tuum et hic quidem ita peroravit
25. oi de peri ton nikanora meta salpiggwn kai paianwn proshgon
25. Nicanor autem et qui cum ipso erant cum tubis et canticis admovebant
26. oi de peri ton ioudan meta epiklhsewV kai eucwn sunemeixan toiV polemioiV
26. Judas vero et qui cum eo erant invocato Deo per orationes congressi sunt
27. kai taiV men cersin agwnizomenoi taiV de kardiaiV proV ton qeon eucomenoi katestrwsan ouden htton muriadwn triwn kai pentakisciliwn th tou qeou megalwV eufranqenteV epifaneia
27. manu quidem pugnantes sed cordibus Dominum orantes prostraverunt non minus triginta milia præsentia Dei magnifice delectati
28. genomenoi de apo thV creiaV kai meta caraV analuonteV epegnwsan propeptwkota nikanora sun th panoplia
28. cumque cessassent et cum gaudio redirent cognoverunt Nicanorem ruisse cum armis suis
29. genomenhV de kraughV kai tarachV eulogoun ton dunasthn th patriw fwnh
29. facto itaque clamore et perturbatione suscitata patria voce omnipotentem Dominum benedicebant
30. kai prosetaxen o kaq' apan swmati kai yuch prwtagwnisthV uper twn politwn o thn thV hlikiaV eunoian eiV omoeqneiV diafulaxaV thn tou nikanoroV kefalhn apotemontaV kai thn ceira sun tw wmw ferein eiV ierosoluma
30. præcepit autem Judas qui per omnia corpore et animo emori pro civibus paratus erat caput Nicanoris et manum cum umero abscisam Hierosolymam perferri
31. paragenomenoV de ekei kai sugkalesaV touV omoeqneiV kai touV iereiV pro tou qusiasthriou sthsaV metepemyato touV ek thV akraV
31. quo cum convenisset convocatis contribulibus et sacerdotibus ad altare arcersiit et eos qui in arce erant
32. kai epideixamenoV thn tou miarou nikanoroV kefalhn kai thn ceira tou dusfhmou hn ekteinaV epi ton agion tou pantokratoroV oikon emegalauchsen
32. et ostenso capite Nicanoris et manu nefaria quam extendens contra domum sanctam omnipotentis Dei magnifice gloriatus est
33. kai thn glwssan tou dussebouV nikanoroV ektemwn efh kata meroV dwsein toiV orneoiV ta d' epiceira thV anoiaV katenanti tou naou kremasai
33. linguam etiam impii Nicanoris præcisam jussit particulatim avibus dari manum autem dementis contra templum suspendi
34. oi de panteV eiV ton ouranon euloghsan ton epifanh kurion legonteV euloghtoV o diathrhsaV ton eautou topon amianton
34. omnes igitur cæli Dominum benedixerunt dicentes benedictus qui locum suum incontaminatum conservavit
35. exedhsen de thn tou nikanoroV protomhn ek thV akraV epidhlon pasin kai faneron thV tou kuriou bohqeiaV shmeion
35. suspendit autem Nicanoris caput in summa arce evidens ut esset et manifestum sit auxilii Dei
36. edogmatisan de panteV meta koinou yhfismatoV mhdamwV easai aparashmanton thnde thn hmeran ecein de epishmon thn triskaidekathn tou dwdekatou mhnoV adar legetai th suriakh fwnh pro miaV hmeraV thV mardocaikhV hmeraV
36. itaque omnes communi consilio decreverunt nullo modo diem istum absque celebritate præterire
37. twn oun kata nikanora cwrhsantwn outwV kai ap' ekeinwn twn kairwn krathqeishV thV polewV upo twn ebraiwn kai autoV autoqi ton logon katapausw
37. habere autem celebritatem tertiadecima die mensis adar quod dicitur voce syriaca pridie Mardochei die
38. kai ei men kalwV euqiktwV th suntaxei touto kai autoV hqelon ei de eutelwV kai metriwV touto efikton hn moi
38. igitur his erga Nicanorem gestis et ex illis temporibus ab Hebræis civitate possessa ego quoque in his finem faciam sermonis
39. kaqaper gar oinon kata monaV pinein wsautwV de kai udwr palin polemion on de tropon oinoV udati sugkerasqeiV hduV kai epiterph thn carin apotelei outwV kai to thV kataskeuhV tou logou terpei taV akoaV twn entugcanontwn th suntaxei entauqa de estai h teleuth .
39. et siquidem bene et ut historiæ conpetit et ipse velim si autem minus digne concedendum est mihi
40.
40. sicut enim vinum semper bibere aut semper aquam contrarium est alternis autem uti delectabile ita legentibus si semper exactus sit sermo non erit gratus hic ergo erit consummatus
