Actus Apostolorum, 19
1. factum est autem cum Apollo esset Corinthi ut Paulus peragratis superioribus partibus veniret Ephesum et inveniret quosdam discipulos
1. Ora aconteceu que, estando Apolo em Corinto, Paulo, depois de ter atravessado as províncias superiores (da Ásia), chegou a Éfeso, onde encontrou alguns discípulos.
2. dixitque ad eos si Spiritum Sanctum accepistis credentes at illi ad eum sed neque si Spiritus Sanctus est audivimus
2. Disse-lhes: "Vós recebestes o Espírito Santo, quando abraçastes a fé? "Responderam-lhe: "Nem sequer ouvimos dizer que há Espírito Santo."
3. ille vero ait in quo ergo baptizati estis qui dixerunt in Johannis baptismate
3. Ele replicou: "Em que baptismo, pois, fostes baptizados?" Responderam: "No baptismo de João."
4. dixit autem Paulus Johannes baptizavit baptisma pænitentiæ populum dicens in eum qui venturus esset post ipsum ut crederent hoc est in Jesum
4. Então disse Paulo: "João baptizou o povo com baptismo de penitência, dizendo que cressem naquele que havia de vir depois dele, isto é, em Jesus."
5. his auditis baptizati sunt in nomine Domini Jesu
5. Ouvindo isto, foram baptizados em nome do Senhor Jesus.
6. et cum inposuisset illis manum Paulus venit Spiritus Sanctus super eos et loquebantur linguis et prophetabant
6. E, tendo-lhes Paulo imposto as mãos, veio sobre eles o Espírito Santo, e falavam (diversas) línguas e profetizavam.
7. erant autem omnes viri fere duodecim
7. Eram ao todo cerca de doze pessoas.
8. introgressus autem synagogam cum fiducia loquebatur per tres menses disputans et suadens de regno Dei
8. Paulo, entrando na sinagoga, falou com liberdade durante três meses, disputando e persuadindo-os acerca do reino de Deus.
9. cum autem quidam indurarentur et non crederent maledicentes viam coram multitudine discedens ab eis segregavit discipulos cotidie disputans in scola Tyranni
9. Mas, endurecendo-se alguns, e não crendo e dizendo mal do caminho do Senhor diante da multidão, (Paulo), apartando-se deles, formou um grupo à parte com os discípulos e ensinou todos os dias na escola de Tirano.
10. hoc autem factum est per biennium ita ut omnes qui habitabant in Asia audirent verbum Domini Judæi atque gentiles
10. Isto durante dois anos, de tal maneira que todos os que habitavam na Ásia (pro-consular) ouviram a palavra do Senhor, Judeus e Gregos.
11. virtutesque non quaslibet Deus faciebat per manus Pauli
11. Deus fazia milagres não vulgares por mão de Paulo,
12. ita ut etiam super languidos deferrentur a corpore ejus sudaria vel semicintia et recedebant ab eis languores et spiritus nequam egrediebantur
12. de tal modo que até, sendo aplicados aos enfermos os lenços e aventais que tinham tocado no seu corpo, não só saíam deles as doenças, mas também os espíritos malignos se retiravam. (ver nota)
13. temptaverunt autem quidam et de circumeuntibus judæis exorcistis invocare super eos qui habebant spiritus malos nomen Domini Jesu dicentes adiuro vos per Jesum quem Paulus prædicat
13. Alguns dos exorcistas judeus, que percorriam o país, também tentaram invocar o nome do Senhor Jesus sobre os que tinham espíritos malignos, dizendo: "Eu vos esconjuro por Jesus, a quem Paulo prega."
14. erant autem quidam Scevæ Judæi principis sacerdotum septem filii qui hoc faciebant
14. Os que faziam isto eram sete filhos de um tal Scevas, judeu e príncipe dos sacerdotes.
15. respondens autem spiritus nequam dixit eis Jesum novi et Paulum scio vos autem qui estis
15. Mas o espírito maligno, respondendo, disse-lhes: "Eu conheço Jesus e sei quem é Paulo. Mas vós quem sois?"
16. et insiliens homo in eos in quo erat dæmonium pessimum et dominatus amborum invaluit contra eos ita ut nudi et vulnerati effugerent de domo illa
16. E o homem, possesso do espírito mau, saltando sobre eles e apoderando-se de ambos, maltratou-os de tal maneira que, nus e feridos, fugiram daquela casa.
17. hoc autem notum factum est omnibus Judæis atque gentilibus qui habitabant Ephesi et cecidit timor super omnes illos et magnificabatur nomen Domini Jesu
17. Este facto tornou-se notório a todos os Judeus e Gregos, que habitavam em Êfeso, caiu sobre todos eles o temor, e o nome do Senhor Jesus era glorificado,
18. multique credentium veniebant confitentes et adnuntiantes actus suos
18. Muitos dos que tinham crido, iam confessar e manifestar as suas obras.
19. multi autem ex his qui fuerant curiosa sectati contulerunt libros et conbuserunt coram omnibus et conputatis pretiis illorum invenerunt pecuniam denariorum quinquaginta milium
19. Muitos também daqueles que se tinham entregado à magia, trouxeram os seus livros e queimaram-nos diante de todos. Calculando o seu valor, acharam que montava a cinqüenta mil moedas de prata. (ver nota)
20. ita fortiter verbum Dei crescebat et confirmabatur
20. Deste modo crescia poderosamente e firmava-se a palavra de Deus.
21. his autem expletis posuit Paulus in Spiritu transita Macedonia et Achaja ire Hierosolymam dicens quoniam postquam fuero ibi oportet me et Romam videre
21. Concluídas estas coisas, Paulo concebeu o projecto de ir a Jerusalém, atravessando a Macedônia e a Acaia, dizendo: "Depois de ir lá, é necessário que veja também Roma."
22. mittens autem in Macedoniam duos ex ministrantibus sibi Timotheum et Erastum ipse remansit ad tempus in Asia
22. E, enviando à Macedônia dois dos que lhe assistiam, Timóteo e Erasto, demorou-se ainda algum tempo na Asia.
23. facta est autem in illo tempore turbatio non minima de via
23. Neste tempo, surgiu um grande tumulto a propósito do caminho (do Senhor).
24. Demetrius enim quidam nomine argentarius faciens ædes argenteas Dianæ præstabat artificibus non modicum quæstum
24. Com efeito, um certo ourives de prata, chamado Demétrio, que fazia de prata uns pequenos templos de Ártemis, dava muito ganho aos (seus) artífices.
25. quos convocans et eos qui ejusmodi erant opifices dixit viri scitis quia de hoc artificio adquisitio est nobis
25. Convocando ele estes e outros que trabalhavam em obras semelhantes, disse: "Amigos, sabeis que o nosso ganho nos vem desta indústria.
26. et videtis et auditis quia non solum Ephesi sed pæne totius Asiæ Paulus hic suadens avertit multam turbam dicens quoniam non sunt dii qui manibus fiunt
26. Ora vedes e ouvis dizer que não só em Éfeso, mas em quase toda a Ásia, este Paulo, com as suas persuasões seduziu e afastou muita gente, dizendo que não são deuses aqueles que se fabricam com as mãos.
27. non solum autem hæc periclitabitur nobis pars in redargutionem venire sed et magnæ deæ Dianæ templum in nihilum reputabitur sed et destrui incipiet majestas ejus quam tota Asia et orbis colit
27. É, pois, para temer, não só que a nossa indústria caia em descrédito, mas também que o templo da grande Ártemis, seja tido em nada, e comece a cair por terra a majestade daquela, a quem toda a Ásia e o mundo adoram."
28. his auditis repleti sunt ira et exclamaverunt dicentes magna Diana Ephesiorum
28. Ouvindo isto, encheram-se de ira e exclamaram: "Grande é a Ártemis dos Efésios!"
29. et impleta est civitas confusione et impetum fecerunt uno animo in theatrum rapto Gajo et Aristarcho Macedonibus comitibus Pauli
29. Encheu-se a cidade de confusão, e todos, à uma, arremeteram ao teatro, arrastando consigo Gaio e Aristarco, macedônios, companheiros de Paulo.
30. Paulo autem volente intrare in populum non permiserunt discipuli
30. Paulo queria apresentar-se ao povo, mas os discípulos não o deixaram.
31. quidam autem et de Asiæ principibus qui erant amici ejus miserunt ad eum rogantes ne se daret in theatrum
31. Até alguns dos asíarcas, que eram seus amigos, lhe mandaram pedir que não se apresentasse no teatro. (ver nota)
32. alii autem aliud clamabant erat enim ecclesia confusa et plures nesciebant qua ex causa convenissent
32. Uns gritavam de um modo, outros de outro modo. Porquanto aquela concorrência (do povo) estava em confusão, e a maior parte não sabia por que se tinha juntado.
33. de turba autem detraxerunt Alexandrum propellentibus eum Judæis Alexander ergo manu silentio postulato volebat rationem reddere populo
33. Então tiraram Alexandre de entre a turba, levando-o aos empurrões os Judeus. Mas Alexandre, pedindo silêncio com a mão, queria defender-se perante o povo.
34. quem ut cognoverunt Judæum esse vox facta est una omnium quasi per horas duas clamantium magna Diana Ephesiorum
34. Todavia, logo que conheceram que ele era judeu, todos, a uma voz, gritaram pelo espaço de quase duas horas: "Grande é a Ártemis dos Efésios!"
35. et cum sedasset scriba turbas dixit viri ephesii quis enim est hominum qui nesciat Ephesiorum civitatem cultricem esse magnæ Dianæ Jovisque prolis
35. Então o secretário, tendo apaziguado a multidão, disse: "Homens de Éfeso, qual é o homem que não saiba que a cidade de Éfeso é a guarda da grande Ártemis e da sua estátua caída do céu!
36. cum ergo his contradici non possit oportet vos sedatos esse et nihil temere agere
36. Não podendo contradizer-se isto, convém que sossegueis e que nada façais inconsideradamente.
37. adduxistis enim homines istos neque sacrilegos neque blasphemantes deam vestram
37. Porque estes homens, que conduzistes aqui, nem são sacrílegos, nem blasfemadores da vossa deusa.
38. quod si Demetrius et qui cum eo sunt artifices habent adversus aliquem causam conventus forenses aguntur et pro consulibus sunt accusent invicem
38. Mas, se Demétrio e os artistas que estão com ele têm alguma queixa contra algum, audiências forenses se realizam e há procônsules; discutam lá entre si.
39. si quid autem alterius rei quæritis in legitima ecclesia poterit absolvi
39. Se pretendeis alguma outra coisa, poderá decidir-se em assembléia legal.
40. nam et periclitamur argui seditionis hodiernæ cum nullus obnoxius sit de quo non possimus reddere rationem concursus istius et cum hæc dixisset dimisit ecclesiam
40. Com efeito, até corremos risco de ser arguidos de sedição pelo que hoje se passou, não havendo nenhum motivo com que possamos justificar este ajuntamento tumultuoso." Tendo dito isto, despediu o ajuntamento.