II Macabeus, 11

1. met' oligon de pantelwV croniskon lusiaV epitropoV tou basilewV kai suggenhV kai epi twn pragmatwn lian barewV ferwn epi toiV gegonosi

1. sed parvo post tempore Lysias procurator regis et propinquus ac negotiorum præpositus graviter ferens de his quæ acciderant

2. sunaqroisaV peri taV oktw muriadaV kai thn ippon apasan paregineto epi touV ioudaiouV logizomenoV thn men polin ellhsin oikhthrion poihsein

2. congregatis octoginta milibus et equitatu universo veniebat adversus Judæos existimans se civitatem quidem captam gentibus habitaculum facturum

3. to de ieron argurologhton kaqwV ta loipa twn eqnwn temenh prathn de kata etoV thn arcierwsunhn poihsein

3. templum vero in pecuniæ quæstu sicut cetera delubra gentium habiturum et per singulos annos venale sacerdotium

4. oudamwV epilogizomenoV to tou qeou kratoV pefrenwmenoV de taiV muriasin twn pezwn kai taiV ciliasin twn ippewn kai toiV elefasin toiV ogdohkonta

4. nusquam recogitans Dei potestatem sed mente effrenatus in multitudine peditum et in milibus equitum et in octoginta elefantis confidebat

5. eiselqwn de eiV thn ioudaian kai suneggisaV baiqsoura onti men erumnw cwriw ierosolumwn de apeconti wsei stadiouV pente touto eqliben

5. ingressus autem Judæam et adpropians Bethsuræ quod erat in angusto loco ab Hierosolyma intervallo quinque stadiorum illud præsidium expugnabat

6. wV de metelabon oi peri ton makkabaion poliorkounta auton ta ocurwmata meta odurmwn kai dakruwn iketeuon sun toiV ocloiV ton kurion agaqon aggelon aposteilai proV swthrian tw israhl

6. ut autem Macchabeus et qui cum eo erant cognoverunt expugnari præsidia cum fletu et lacrimis rogabant Dominum et omnis turba simul ut bonum angelum mitteret ad salutem Israël

7. autoV de prwtoV o makkabaioV analabwn ta opla proetreyato touV allouV ama autw diakinduneuontaV epibohqein toiV adelfoiV autwn omou de kai proqumwV exwrmhsan

7. et ipse primus Macchabeus sumptis armis ceteros adhortatus est simul secum periculum subire et ferre auxilium fratribus suis

8. autoqi de proV toiV ierosolumoiV ontwn efanh prohgoumenoV autwn efippoV en leukh esqhti panoplian crushn kradainwn

8. cumque pariter prompto animo procederent Hierosolymis apparuit præcedens eos eques in veste candida armis aureis hastam vibrans

9. omou de panteV euloghsan ton elehmona qeon kai eperrwsqhsan taiV yucaiV ou monon anqrwpouV qhraV de touV agriwtatouV kai sidhra teich titrwskein onteV etoimoi

9. tum simul omnes benedixerunt misericordem Dominum et convaluerunt animis non solum homines sed et bestias ferocissimas et muros ferreos parati penetrare

10. prohgon en diaskeuh ton ap' ouranou summacon econteV elehsantoV autouV tou kuriou

10. ibant igitur prompti de cælo habentes adiutorem et miserantem eos Dominum

11. leonthdon de entinaxanteV eiV touV polemiouV katestrwsan autwn ciliouV proV toiV murioiV ippeiV de exakosiouV proV toiV cilioiV touV de pantaV hnagkasan feugein

11. leonum autem impetu inruentes hostibus prostraverunt ex eis undecim milia peditum et equites mille sescentos

12. oi pleioneV de autwn traumatiai gumnoi dieswqhsan kai autoV de o lusiaV aiscrwV feugwn dieswqh

12. universos autem in fugam verterunt plures vero ex eis vulnerati nudi evaserunt sed et ipse Lysias turpiter fugiens evasit

13. ouk anouV de uparcwn proV eauton antiballwn to gegonoV peri auton elattwma kai sunnohsaV anikhtouV einai touV ebraiouV tou dunamenou qeou summacountoV autoiV

13. et quia non insensatus erat secum ipse reputans factam erga se diminutionem et intellegens invictos esse Hebræos Dei auxilio nitentes misit ad eos

14. prosaposteilaV epeisen sulluesqai epi pasi toiV dikaioiV kai dioti kai ton basilea peisei filon autoiV anagkazwn genesqai

14. promisitque consensurum se omnibus quæ justa sunt et regem conpulsurum amicum fieri

15. epeneusen de o makkabaioV epi pasin oiV o lusiaV parekalei tou sumferontoV frontizwn osa gar o makkabaioV epedwken tw lusia dia graptwn peri twn ioudaiwn sunecwrhsen o basileuV

15. annuit autem Macchabeus precibus Lysiæ in omnibus utilitati consulens et quæcumque Macchabeus scripsit Lysiæ de Judæis ea rex concessit

16. hsan gar ai gegrammenai toiV ioudaioiV epistolai para men lusiou periecousai ton tropon touton lusiaV tw plhqei twn ioudaiwn cairein

16. nam erant scriptæ Judæis epistulæ a Lysia quidem hunc modum continentes Lysias populo Judæorum salutem

17. iwannhV kai abessalwm oi pemfqenteV par' umwn epidonteV ton upogegrammenon crhmatismon hxioun peri twn di' autou shmainomenwn

17. Johannes et Abessalom qui missi sunt a vobis tradentes scripta postulabant ut ea quæ per illos significabantur implerem

18. osa men oun edei kai tw basilei prosenecqhnai diesafhsa a de hn endecomena sunecwrhsen

18. quæcumque igitur regi potuerunt perferri exposui et quæ res permittebat concessit

19. ean men oun sunthrhshte thn eiV ta pragmata eunoian kai eiV to loipon peirasomai paraitioV agaqwn genesqai

19. si igitur in negotiis fidem conservaveritis etiam deinceps honorum vobis causa esse temptabo

20. uper de toutwn kai twn kata meroV entetalmai toutoiV te kai toiV par' emou dialecqhnai umin

20. de ceteris autem per singula verbo mandavi et istis et his qui a me missi sunt conloqui vobiscum

21. errwsqe etouV ekatostou tessarakostou ogdoou dioV korinqiou tetradi kai eikadi

21. bene valete anno centesimo quadragesimo octavo dioscori die mensis vicesima et quarta

22. h de tou basilewV epistolh perieicen outwV basileuV antiocoV tw adelfw lusia cairein

22. regis autem epistula ista continebat rex Antiochus Lysiæ fratri salutem

23. tou patroV hmwn eiV qeouV metastantoV boulomenoi touV ek thV basileiaV ataracouV ontaV genesqai proV thn twn idiwn epimeleian

23. patre nostro inter deos translato nos volentes eos qui sunt in regno nostro sine tumultu agere et rebus suis adhibere diligentiam

24. akhkooteV touV ioudaiouV mh suneudokountaV th tou patroV epi ta ellhnika metaqesei alla thn eautwn agwghn airetizontaV axiountaV sugcwrhqhnai autoiV ta nomima

24. audivimus Judæos non consensisse patri ut transferrentur ad ritum Græcorum sed tenere velle suum institutum ac propterea postulare concedi sibi legitima sua

25. airoumenoi oun kai touto to eqnoV ektoV tarachV einai krinomen to te ieron apokatastaqhnai autoiV kai politeuesqai kata ta epi twn progonwn autwn eqh

25. volentes igitur hanc quoque gentem quietam esse statuentes judicavimus templum restitui illis ut agerent secundum majorum suorum consuetudinem

26. eu oun poihseiV diapemyamenoV proV autouV kai douV dexiaV opwV eidoteV thn hmeteran proairesin euqumoi te wsin kai hdewV diaginwntai proV th twn idiwn antilhmyei

26. bene igitur feceris si miseris ad eos et dextram dederis ut cognita nostra voluntate bono animo sint et utilitatibus propriis deserviant

27. proV de to eqnoV h tou basilewV epistolh toiade hn basileuV antiocoV th gerousia twn ioudaiwn kai toiV alloiV ioudaioiV cairein

27. ad Judæos autem regis epistula talis erat rex Antiochus senatui Judæorum et ceteris Judæis salutem

28. ei errwsqe eih an wV boulomeqa kai autoi de ugiainomen

28. si valetis sic estis ut volumus sed et ipsi bene valemus

29. enefanisen hmin menelaoV boulesqai katelqontaV umaV ginesqai proV toiV idioiV

29. adiit nos Menelaus dicens velle vos descendere ad vestros qui sunt apud nos

30. toiV oun kataporeuomenoiV mecri triakadoV xanqikou uparxei dexia meta thV adeiaV

30. his igitur qui commeant usque ad diem tricesimum mensis xandici damus dextras securitatis

31. crhsqai touV ioudaiouV toiV eautwn dapanhmasin kai nomoiV kaqa kai to proteron kai oudeiV autwn kat' oudena tropon parenoclhqhsetai peri twn hgnohmenwn

31. ut Judæi utantur cibis et legibus suis sicut et prius et nemo eorum ullo modo molestiam patiatur de his quæ per ignorantiam gesta sunt

32. pepomfa de kai ton menelaon parakalesonta umaV

32. misi autem et Menelaum qui vos adloquatur

33. errwsqe etouV ekatostou tessarakostou ogdoou xanqikou pentekaidekath

33. valete anno centesimo quadragesimo octavo xandici mensis quintadecima

34. epemyan de kai oi rwmaioi proV autouV epistolhn ecousan outwV kointoV memmioV titoV manioV presbutai rwmaiwn tw dhmw twn ioudaiwn cairein

34. miserunt autem etiam Romani epistulam ita se habentem Quintus Memmius et Titus Manilius legati Romanorum populo Judæorum salutem

35. uper wn lusiaV o suggenhV tou basilewV sunecwrhsen umin kai hmeiV suneudokoumen

35. de his quæ Lysias cognatus regis concessit vobis et nos concessimus

36. a de ekrinen prosanenecqhnai tw basilei pemyate tina paracrhma episkeyamenoi peri toutwn ina ekqwmen wV kaqhkei umin hmeiV gar prosagomen proV antioceian

36. de quibus autem judicavit referendum confestim aliquem mittite diligentius inter vos conferentes ut decernamus sicut congruit vobis nos enim Antiochiam accedimus

37. dio speusate kai pemyate tinaV opwV kai hmeiV epignwmen opoiaV este gnwmhV

37. ideoque festinate scribere ut nos quoque sciamus cujus estis voluntatis

38. ugiainete etouV ekatostou tessarakostou ogdoou xanqikou pentekaidekath

38. bene valete anno centesimo quadragesimo octavo quintadecima die mensis xandici