Liber Ecclesiasticus, 38
1. honora medicum propter necessitatem etenim illum creavit Altissimus
1. Honra al médico por sus servicios, como corresponde, porque también a él lo ha creado el Señor.
2. a Deo est omnis medella et a rege accipiet dationem
2. La curación procede del Altísimo, y el médico recibe presentes del rey.
3. disciplina medici exaltabit caput illius et in conspectu magnatorum conlaudabitur
3. La ciencia del médico afianza su prestigio y él se gana la admiración de los grandes.
4. Altissimus creavit de terra medicinam et vir prudens non abhorrebit illi
4. El Señor hizo brotar las plantas medicinales, y el hombre prudente no las desprecia.
5. nonne a ligno indulcata est amara aqua
5. ¿Acaso una rama no endulzó el agua, a fin de que se conocieran sus propiedades?
6. ad agnitionem hominum virtutis illorum et dedit homini scientiam Altissimus honorari in mirabilibus suis
6. El Señor dio a los hombres la ciencia, para ser glorificado por sus maravillas.
7. in his curans mitigavit dolorem et unguentarius facit pigmentum suavitatis et unctiones conficiet suavitatis et non consummabuntur opera ejus
7. Con esos remedios el médico cura y quita el dolor, y el farmacéutico prepara sus ungüentos.
8. pax enim Dei super faciem terræ
8. Así, las obras del Señor no tienen fin, y de él viene la salud a la superficie de la tierra.
9. fili in tua infirmitate non despicias sed ora ad Dominum et ipse curabit te
9. Si estás enfermo, hijo mío, no seas negligente, ruega al Señor, y él te sanará.
10. averte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum
10. No incurras en falta, enmienda tu conducta y purifica tu corazón de todo pecado.
11. da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico
11. Ofrece el suave aroma y el memorial de harina, presenta una rica ofrenda, como si fuera la última.
12. etenim illum Dominus creavit et non discedat a te quoniam opera ejus sunt necessaria
12. Después, deja actuar al médico, porque el Señor lo creó; que no se aparte de ti, porque lo necesitas.
13. est enim tempus quando in manus eorum incurras
13. En algunos casos, tu mejoría está en sus manos,
14. ipsi vero Dominum deprecabuntur ut dirigat requiem eorum et sanitatem propter conversationem illorum
14. y ellos mismos rogarán al Señor que les permita dar una alivio y curar al enfermo, para que se restablezca.
15. qui delinquit in conspectu ejus qui fecit eum incidat in manus medici
15. El hombre que peca delante de su Creador, ¡que caiga en manos del médico!
16. fili in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorare et secundum judicium contine corpus illius et non despicias sepulturam illius
16. Hijo mío, por un muerto, derrama lágrimas, y entona un lamento, como quien sufre terriblemente. Entierra su cadáver en la forma establecida y no descuides su sepultura.
17. propter delaturam amare fer luctum illius uno die et consolare propter tristitiam
17. Llora amargamente, golpéate el pecho, y observa el duelo que él se merece, uno o dos días, para evitar comentarios, y luego consuélate de tu tristeza.
18. []
18. Porque la tristeza lleva a la muerte y un corazón abatido quita las fuerzas.
19. a tristitia enim festinat mors et cooperiet virtutem et tristitia cordis flectet cervicem
19. En la desgracia la tristeza es permanente, y el corazón maldice una vida miserable.
20. in abductione permanet tristitia et substantia inopis secundum cor ejus
20. No te dejes llevar por la tristeza, aléjala, acordándote de tu fin.
21. non dederis in tristitia cor tuum sed repelle eam a te et memento novissimorum
21. Nunca lo olvides: ¡no hay camino de retorno! Al muerto, no podrás serle útil y te harás mal a ti.
22. noli oblivisci neque enim est conversio et huic nihil proderis et te ipsum pessimabis
22. "Recuerda mi destino, que será también el tuyo: ayer a mí y hoy a ti".
23. memor esto judicii mei sic enim erit et tuum mihi heri et tibi hodie
23. Ya que el muerto descansa, deja en paz su memoria, y trata de consolarte, porque ha partido su espíritu.
24. in requie mortui requiescere fac memoriam ejus et consolare illum in exitu spiritus sui
24. La sabiduría del escriba exige tiempo y dedicación, y el que no está absorbido por otras tareas, se hará sabio.
25. sapientiam scribe in tempore vacuitatis et qui minoratur actu sapientiam percipiet qua sapientia replebitur
25. ¿Cómo se hará sabio el que maneja el arado y se enorgullece de empuñar la picana, el que guía los bueyes, trabaja con ellos, y no sabe hablar más que de novillos?
26. qui tenet aratrum et non gloriatur in jaculo stimulo boves agit et conversatur in operibus eorum et narratio ejus in filiis taurorum
26. Él pone todo su empeño en abrir los surcos y se desvela por dar forraje a las terneras.
27. cor suum dabit ad versandos sulcos et vigilia ejus in sagina vaccarum
27. Lo mismo pasa con el artesano y el constructor, que trabajan día y noche; con los que graban las efigies de los sellos y modifican pacientemente los diseños: ellos se dedican a reproducir el modelo y trabajan hasta tarde para acabar la obra.
28. sic omnis faber et architectus qui noctem tamquam diem transigit qui sculpit signacula sculptilia et adsiduitas ejus variat picturam cor suum dabit in similitudinem picturæ et vigilia sua perficit opus
28. Lo mismo pasa con el herrero, sentado junto al yunque, con la atención fija en el hierro que forja: el vaho del fuego derrite su carne y él se debate con el calor de la fragua; el ruido del martillo ensordece sus oídos y sus ojos están fijos en el modelo del objeto; pone todo su empeño en acabar sus obras y se desvela por dejarlas bien terminadas.
29. sic faber ferrarius sedens juxta incudem et considerans opus ferri vapor ignis uret carnes ejus et in calore fornacis concertatur
29. Lo mismo pasa con el alfarero, sentado junto a su obra, mientras hace girar el torno con sus pies: está concentrado exclusivamente en su tarea y apremiado por completar la cantidad;
30. vox mallei innovabit aurem ejus et contra similitudinem vasi oculi ejus
30. con su brazo modela la arcilla y con los pies vence su resistencia; pone todo su empeño en acabar el barnizado y se desvela por limpiar el horno.
31. cor suum dabit in consummationem operum et vigilia sua ornabit in consummatione
31. Todos ellos confían en sus manos, y cada uno se muestra sabio en su oficio.
32. sic figulus sedens ad opus suum convertens pedibus suis rotam qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio ejus
32. Sin ellos no se levantaría ninguna ciudad, nadie la habitaría ni circularía por ella.
33. in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam
33. Pero no se los buscará para el consejo del pueblo ni tendrán preeminencia en la asamblea; no se sentarán en el tribunal del juez ni estarán versados en los decretos de la Alianza.
34. cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem
34. No harán brillar la instrucción ni el derecho, ni se los encontrará entre los autores de proverbios. Sin embargo, ellos afianzan la creación eterna y el objeto de su plegaria son los trabajos de su oficio.
35. omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua sapiens est
35.
36. sine his omnibus non ædificatur civitas
36.
37. et non inhabitabunt nec inambulabunt et in ecclesiam non transilient
37.
38. super sellam judicis non sedebunt et testamentum judicii non intellegent neque palam facient disciplinam et judicium et in parabolis non invenientur
38.
39. sed creaturam ævi confirmabunt et deprecatio illorum in operatione artis adcommodantes animam suam et conquirentes in lege Altissimi
39.