I Macabeus, 4

1. kai parelaben gorgiaV pentakisciliouV andraV kai cilian ippon eklekthn kai aphren h parembolh nuktoV

1. et adsumpsit Gorgias quinque milia virorum et mille equites electos et moverunt castra nocte

2. wste epibalein epi thn parembolhn twn ioudaiwn kai pataxai autouV afnw kai uioi thV akraV hsan autw odhgoi

2. ut adplicarent ad castra Judæorum et percuterent eos subito et filii qui erant ex arce erant illi duces

3. kai hkousen ioudaV kai aphren autoV kai oi dunatoi pataxai thn dunamin tou basilewV thn en ammaouV

3. et audivit Judas et surrexit ipse et potentes percutere virtutem exercituum regis quæ erat in Ammaum

4. ewV eti eskorpismenai hsan ai dunameiV apo thV parembolhV

4. adhuc enim dispersus erat exercitus a castris

5. kai hlqen gorgiaV eiV thn parembolhn ioudou nuktoV kai oudena euren kai ezhtei autouV en toiV oresin oti eipen feugousin outoi af' hmwn

5. et venit Gorgias in castra Judæ noctu et neminem invenit et quærebant eos in montibus quoniam dixit fugiunt hii a nobis

6. kai ama hmera wfqh ioudaV en tw pediw en triscilioiV andrasin plhn kalummata kai macairaV ouk eicon wV hboulonto

6. et cum dies factus esset apparuit Judas in campo cum tribus milibus virorum tantum quia tegumenta et gladios non habebant

7. kai eidon parembolhn eqnwn iscuran kai teqwrakismenhn kai ippon kuklousan authn kai outoi didaktoi polemou

7. et viderunt castra gentium valida et loricatos et equitatus in circuitu eorum et hii docti prœlium

8. kai eipen ioudaV toiV andrasin toiV met' autou mh fobeisqe to plhqoV autwn kai to ormhma autwn mh deilwqhte

8. et ait Judas viris qui secum erant ne timueritis multitudinem eorum et impetum eorum ne formidetis

9. mnhsqhte wV eswqhsan oi patereV hmwn en qalassh eruqra ote ediwken autouV faraw en dunamei

9. mementote qualiter salvi facti sunt patres nostri in mari Rubro cum sequeretur eos Pharao cum exercitu

10. kai nun bohswmen eiV ouranon ei qelhsei hmaV kai mnhsqhsetai diaqhkhV paterwn kai suntriyei thn parembolhn tauthn kata proswpon hmwn shmeron

10. et nunc clamemus in cælum et miserebitur nostri et testamenti patrum nostrorum et conteret exercitum istum ante faciem nostram hodie

11. kai gnwsontai panta ta eqnh oti estin o lutroumenoV kai swzwn ton israhl

11. et scient omnes gentes quia est qui redimat et liberet Israël

12. kai hran oi allofuloi touV ofqalmouV autwn kai eidon autouV ercomenouV ex enantiaV

12. et levaverunt alienigenæ oculos suos et viderunt eos venientes ex adverso

13. kai exhlqon ek thV parembolhV eiV polemon kai esalpisan oi para ioudou

13. et exierunt de castris in prœlium et tuba cecinerunt hii qui fuerant cum Juda

14. kai sunhyan kai sunetribhsan ta eqnh kai efugon eiV to pedion

14. et congressi sunt et contritæ sunt gentes et fugerunt in campum

15. oi de escatoi panteV epeson en romfaia kai ediwxan autouV ewV gazhrwn kai ewV twn pediwn thV idoumaiaV kai azwtou kai iamneiaV kai epesan ex autwn eiV andraV trisciliouV

15. novissimi autem ceciderunt gladio et persecuti sunt eos usque Gesoron et usque in campos Idumeæ et Azoti et Jamniæ et ceciderunt ex illis ad tria milia virorum

16. kai apestreyen ioudaV kai h dunamiV apo tou diwkein opisqen autwn

16. et reversus est Judas et exercitus ejus sequens eum

17. kai eipen proV ton laon mh epiqumhshte twn skulwn oti polemoV ex enantiaV hmwn

17. et dixit ad populum non concupiscatis spolia quia bellum contra nos est

18. kai gorgiaV kai h dunamiV en tw orei egguV hmwn alla sthte nun enantion twn ecqrwn hmwn kai polemhsate autouV kai meta tauta labete ta skula meta parrhsiaV

18. et Gorgias et exercitus ejus in monte prope nos sed state contra inimicos nostros et expugnate eos et post hoc sumetis spolia

19. eti plhrountoV ioudou tauta meroV ti wfqh ekkupton ek tou orouV

19. et adhuc loquente Juda hæc apparuit pars quædam prospiciens de monte

20. kai eiden oti tetropwntai kai empurizousin thn parembolhn o gar kapnoV o qewroumenoV enefanizen to gegonoV

20. et vidit quod in fugam conversi sunt et succensa sunt castra fumus enim qui videbatur declarabat quod factum est

21. oi de tauta sunidonteV edeilwqhsan sfodra sunidonteV de kai thn ioudou parembolhn en tw pediw etoimhn eiV parataxin

21. quibus illi conspectis timuerunt valde aspicientes simul et Judam et exercitum in campo paratum ad prœlium

22. efugon panteV eiV ghn allofulwn

22. et fugerunt omnes in campo alienigenarum

23. kai ioudaV anestreyen epi thn skuleian thV parembolhV kai elabon crusion polu kai argurion kai uakinqon kai porfuran qalassian kai plouton megan

23. et Judas reversus est ad spolia castrorum et acceperunt aurum multum et argentum et hyacinthum et purpuram marinam et opes magnas

24. kai epistrafenteV umnoun kai eulogoun eiV ouranon oti kalon oti eiV ton aiwna to eleoV autou

24. et conversi hymnum canebant et benedicebant in cælum quoniam bonum est quoniam in sæculum misericordia ejus

25. kai egenhqh swthria megalh tw israhl en th hmera ekeinh

25. et facta est salus magna in Israël in illa die

26. osoi de twn allofulwn dieswqhsan paragenhqenteV aphggeilan tw lusia panta ta sumbebhkota

26. quicumque autem alienigenarum evaserunt venerunt et nuntiaverunt Lysiæ universa quæ acciderant

27. o de akousaV sunecuqh kai hqumei oti ouc oia hqelen toiauta egegonei tw israhl kai ouc oia autw eneteilato o basileuV exebh

27. quibus auditis ille consternatus est animo deficiebat quod non qualia voluit talia contigerunt in Israël et qualia mandavit rex

28. kai en tw ercomenw eniautw sunelochsen andrwn epilektwn exhkonta ciliadaV kai pentakiscilian ippon wste ekpolemhsai autouV

28. et sequenti anno congregavit electorum virorum sexaginta milia et equitum quinque milia ut debellaret eos

29. kai hlqon eiV thn idoumaian kai parenebalon en baiqsouroiV kai sunhnthsen autoiV ioudaV en deka ciliasin andrwn

29. et venerunt in Judæam et castra posuerunt in Bethoron et occurrit illis Judas cum decem milibus viris

30. kai eiden thn parembolhn iscuran kai proshuxato kai eipen euloghtoV ei o swthr israhl o suntriyaV to ormhma tou dunatou en ceiri tou doulou sou dauid kai paredwkaV thn parembolhn twn allofulwn eiV ceiraV iwnaqou uiou saoul kai tou airontoV ta skeuh autou

30. et viderunt exercitum fortem et oravit et dixit benedictus es salvator Israël qui contrivisti impetum potentis in manu servi tui David et tradidisti castra alienigenarum in manus Jonathæ filii Saul et armigeri ejus

31. outwV sugkleison thn parembolhn tauthn en ceiri laou sou israhl kai aiscunqhtwsan epi th dunamei kai th ippw autwn

31. conclude exercitum istum in manu populi tui Israël et confundantur in exercitu suo et equitibus

32. doV autoiV deilian kai thxon qrasoV iscuoV autwn kai saleuqhtwsan th suntribh autwn

32. da illis formidinem et tabefac audaciam virtutis eorum et commoveantur contritione sua

33. katabale autouV romfaia agapwntwn se kai ainesatwsan se panteV oi eidoteV to onoma sou en umnoiV

33. deice eos gladio diligentium te et conlaudent te omnes qui noverunt nomen tuum in hymnis

34. kai suneballon allhloiV kai epeson ek thV parembolhV lusiou eiV pentakisciliouV andraV kai epeson ex enantiaV autwn

34. et commiserunt et ceciderunt de exercitu Lysiæ quinque milia virorum

35. idwn de lusiaV thn genomenhn trophn thV autou suntaxewV thV de ioudou to gegenhmenon qarsoV kai wV etoimoi eisin h zhn h teqnhkenai gennaiwV aphren eiV antioceian kai exenologei pleonaston palin paraginesqai eiV thn ioudaian

35. videns autem Lysias suorum fugam et Judæorum audaciam et quod parati sunt aut vivere aut mori fortiter abiit Antiochiam et elegit milites ut multiplicatus rursus veniret in Judæam

36. eipen de ioudaV kai oi adelfoi autou idou sunetribhsan oi ecqroi hmwn anabwmen kaqarisai ta agia kai egkainisai

36. dixit autem Judas et fratres ejus ecce contriti sunt inimici nostri ascendamus nunc mundare sancta et renovare

37. kai sunhcqh h parembolh pasa kai anebhsan eiV oroV siwn

37. et congregatus est omnis exercitus et ascenderunt in montem Sion

38. kai eidon to agiasma hrhmwmenon kai to qusiasthrion bebhlwmenon kai taV quraV katakekaumenaV kai en taiV aulaiV futa pefukota wV en drumw h wV en eni twn orewn kai ta pastoforia kaqhrhmena

38. et viderunt sanctificationem desertam et altare profanatum et portas exustas et in atriis virgulta nata sicut in saltu vel montibus et pastoforia diruta

39. kai dierrhxan ta imatia autwn kai ekoyanto kopeton megan kai epeqento spodon

39. sciderunt vestimenta sua et planxerunt planctu magno et inposuerunt cinerem

40. kai epesan epi proswpon epi thn ghn kai esalpisan taiV salpigxin twn shmasiwn kai ebohsan eiV ouranon

40. et ceciderunt in faciem super terram et exclamaverunt tubis signorum et clamaverunt in cælum

41. tote epetaxen ioudaV andrasin polemein touV en th akra ewV kaqarish ta agia

41. tunc ordinavit Judas viros ut pugnarent adversus eos qui erant in arce donec emundarent sancta

42. kai epelexato iereiV amwmouV qelhtaV nomou

42. et elegit sacerdotes sine macula voluntatem habentes in lege Dei

43. kai ekaqarisan ta agia kai hran touV liqouV tou miasmou eiV topon akaqarton

43. et mundaverunt sancta et tulerunt lapides contaminationis in locum inmundum

44. kai ebouleusanto peri tou qusiasthriou thV olokautwsewV tou bebhlwmenou ti autw poihswsin

44. et cogitavit de altare holocaustorum quod profanatum erat quid de eo faceret

45. kai epesen autoiV boulh agaqh kaqelein auto mhpote genhtai autoiV eiV oneidoV oti emianan ta eqnh auto kai kaqeilon to qusiasthrion

45. et incidit illi consilium bonum ut destrueret illud ne forte esset illis in obprobrium quia contaminaverunt illud gentes et demoliti sunt illud

46. kai apeqento touV liqouV en tw orei tou oikou en topw epithdeiw mecri tou paragenhqhnai profhthn tou apokriqhnai peri autwn

46. et reposuerunt lapides in monte domus in loco apto quoadusque veniret propheta et responderet de eis

47. kai elabon liqouV oloklhrouV kata ton nomon kai wkodomhsan qusiasthrion kainon kata to proteron

47. et acceperunt lapides integros secundum legem et ædificaverunt altare novum secundum illud quod fuit prius

48. kai wkodomhsan ta agia kai ta entoV tou oikou kai taV aulaV hgiasan

48. et ædificaverunt sancta et quæ intra domum intrinsecus et ædem et atria sanctificaverunt

49. kai epoihsan skeuh agia kaina kai eishnegkan thn lucnian kai to qusiasthrion twn qumiamatwn kai thn trapezan eiV ton naon

49. et fecerunt vasa sancta nova et intulerunt candelabrum et altare incensorum et mensam in templum

50. kai equmiasan epi to qusiasthrion kai exhyan touV lucnouV touV epi thV lucniaV kai efainon en tw naw

50. et incensum posuerunt super altare et accenderunt lucernas quæ super candelabrum erant et lucebant in templo

51. kai epeqhkan epi thn trapezan artouV kai exepetasan ta katapetasmata kai etelesan panta ta erga a epoihsan

51. et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quæ fecerunt

52. kai wrqrisan to prwi th pempth kai eikadi tou mhnoV tou enatou outoV o mhn caseleu tou ogdoou kai tessarakostou kai ekatostou etouV

52. et ante matutinum surrexerunt quinta et vicesima mensis noni hic mensis casleu centesimi quadragesimi octavi anni

53. kai anhnegkan qusian kata ton nomon epi to qusiasthrion twn olokautwmatwn to kainon o epoihsan

53. et obtulerunt sacrificium secundum legem super altare holocaustorum novum quod fecerunt

54. kata ton kairon kai kata thn hmeran en h ebebhlwsan auto ta eqnh en ekeinh enekainisqh en wdaiV kai kiqaraiV kai kinuraiV kai kumbaloiV

54. secundum tempus et secundum diem in qua contaminaverunt illud gentes in ipsa renovatum est in canticis et citharis et cinyris et cymbalis

55. kai epesen paV o laoV epi proswpon kai prosekunhsan kai euloghsan eiV ouranon ton euodwsanta autoiV

55. et cecidit omnis populus et adoraverunt et benedixerunt in cælum ei qui prosperavit eis

56. kai epoihsan ton egkainismon tou qusiasthriou hmeraV oktw kai proshnegkan olokautwmata met' eufrosunhV kai equsan qusian swthriou kai ainesewV

56. et fecerunt dedicationem altaris diebus octo et obtulerunt holocausta cum lætitia et salutaria laudis

57. kai katekosmhsan to kata proswpon tou naou stefanoiV crusoiV kai aspidiskaiV kai enekainisan taV pulaV kai ta pastoforia kai equrwsan auta

57. et ornaverunt faciem templi coronis aureis et scutulis et dedicaverunt portas et pastoforia et inposuerunt eis januas

58. kai egenhqh eufrosunh megalh en tw law sfodra kai apestrafh oneidismoV eqnwn

58. et facta est lætitia in populo magna valde et aversum est obprobrium gentium

59. kai esthsen ioudaV kai oi adelfoi autou kai pasa h ekklhsia israhl ina agwntai ai hmerai tou egkainismou tou qusiasthriou en toiV kairoiV autwn eniauton kat' eniauton hmeraV oktw apo thV pempthV kai eikadoV tou mhnoV caseleu met' eufrosunhV kai caraV

59. et statuit Judas et fratres ejus et universa ecclesia Israël ut agatur dies dedicationis altaris in temporibus suis ab anno in annum per dies octo a quinta et vicesima mensis casleu cum lætitia et gaudio

60. kai wkodomhsan en tw kairw ekeinw to oroV siwn kukloqen teich uyhla kai purgouV ocurouV mhpote paragenhqenta ta eqnh katapathswsin auta wV epoihsan to proteron

60. et ædificaverunt in tempore illo montem Sion et per circuitum muros altos et turres firmas nequando venirent gentes et conculcarent eam sicut antea fecerunt

61. kai apetaxen ekei dunamin threin auto kai wcurwsen auto threin thn baiqsouran tou ecein ton laon ocurwma kata proswpon thV idoumaiaV

61. et conlocavit illic exercitum ut servarent eam et munivit eam ad custodiendam Bethsuram ut haberet populus munitionem contra faciem Idumeæ