Mądrość Syracha, 31

1. Bezsenność z powodu bogactwa wyczerpuje ciało, a troska o nie oddala sen.

1. vigilia honestatis tabefacit carnes et cogitatus illius auferet somnum

2. Troska nocnego czuwania oddala drzemkę, bardziej niż ciężka choroba wybija ze snu.

2. cogitatus præsentiæ avertit sensum et infirmitas gravis sobriam facit animam

3. Bogacz się trudzi, aby zbierać pieniądze, a gdy przestaje, syci się rozkoszami.

3. laboravit dives in congregatione substantiæ et in requie sua replebitur bonorum suorum

4. Biedak się trudzi, nie mając środków do życia, a gdy przestaje, popada w nędzę.

4. laboravit pauper in diminutione victus et in fine inops fit

5. Ten, kto złoto miłuje, nie ustrzeże się winy, a ten, kto goni za zyskami, przez nie zostanie oszukany.

5. qui aurum diligit non justificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea

6. Wielu złoto doprowadziło do upadku, a zguba ich stała się jawna.

6. multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum

7. Jest ono zasiekami z drzewa na drodze tych, co za nim szaleją, a kto jest głupi, w nich uwięźnie.

7. lignum offensionis est aurum sacrificantium væ illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo

8. Błogosławiony bogacz, którego znaleziono bez winy, który nie gonił za złotem.

8. beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris

9. Któż to jest? Wychwalać go będziemy, uczynił bowiem rzeczy podziw wzbudzające między swoim ludem.

9. quis est hic et laudabimus eum fecit enim mirabilia in vita sua

10. Któż poddany pod tym względem próbie został doskonały? Poczytane mu to będzie za chlubę. Kto mógł zgrzeszyć, a nie zgrzeszył, uczynić źle, a nie uczynił?

10. quis probatus est in illo et perfectus est et erit illi in gloria æterna qui potuit transgredi et non est transgressus et facere mala et non fecit

11. Dobra jego zostaną utwierdzone, a zgromadzenie opowiadać będzie jego dobrodziejstwa.

11. ideo stabilita sunt bona illius in Deo et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum

12. Zająłeś miejsce przy stole suto zastawionym? Nie otwieraj nad nim gardzieli i nie wołaj: Jakże wiele na nim!

12. de continentia supra mensam magnam sedisti non aperias super illam faucem tuam prior

13. Pamiętaj, że źle jest mieć oko chciwe. Cóż między rzeczami stworzonymi gorszego nad takie oko, które z powodu każdej rzeczy napełnia się łzami.

13. non dicas simulata sunt quæ super illa sunt

14. Po to, co ktoś sobie upatrzył, nie wyciągaj ręki i nie pchaj się wraz z nim do półmiska!

14. memento quoniam malum oculus nequa

15. Osądzaj sprawy bliźniego według swoich własnych i nad każdą sprawą się namyśl!

15. nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit

16. Jedz, co leży przed tobą, jak człowiek, nie bądź żarłoczny, abyś nie wzbudził odrazy.

16. ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas

17. Przez dobre wychowanie pierwszy zaprzestań [jedzenia], nie bądź nienasycony, byś kogo nie zraził.

17. nec conprimaris in convivio

18. Jeśli zajmiesz miejsce między wieloma, nie wyciągaj ręki jako pierwszy spomiędzy nich.

18. intellege proximi tui ex te ipso

19. Jakże mało wystarcza człowiekowi dobrze wychowanemu, na łóżku swym nie będzie ciężko oddychał.

19. utere quasi homo frugi quæ tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis

20. Zdrowy jest sen [człowieka], gdy ma umiarkowanie syty żołądek, wstaje on wcześnie, jest panem samego siebie. Udręka bezsenności, bóle żołądka i kolki w brzuchu - u łakomego człowieka.

20. cessa prior causa disciplinæ et noli nimius esse ne forte offendas

21. A jeśli byłbyś zmuszony do jedzenia, wstań, zrzuć to na uboczu, a ulżysz sobie.

21. et si in medio multorum sedisti prior illis non extendas manum tuam nec prior poscas bibere

22. Słuchaj mnie, synu, i nie gardź mną, w końcu uznasz słowa moje za słuszne. We wszystkich czynach swych bądź uważny, a żadna choroba nie zbliży się do ciebie.

22. quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem

23. Wargi wychwalać będą tego, kto hojny jest na ucztach, i prawdziwe jest świadectwo o jego szlachetności.

23. vigilia et cholera et tortura viro infrunito

24. Miasto będzie szemrać przeciw skąpemu na ucztach i świadectwo o jego sknerstwie jest prawdziwe.

24. somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur

25. Przy piciu wina nie bądź zbyt odważny, albowiem ono zgubiło wielu.

25. et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitates

26. Jak w kuźni próbuje się twardość stali zanurzając ją w wodzie, tak wino doświadcza przez bójkę serca zuchwalców.

26. audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba

27. Wino dla ludzi jest życiem, jeżeli pić je będziesz w miarę. Jakież ma życie ten, który jest pozbawiony wina? Stworzone jest ono bowiem dla rozweselenia ludzi.

27. in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi

28. Zadowolenie serca i radość duszy daje wino pite w swoim czasie i z umiarkowaniem.

28. splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele

29. Udręczeniem dla duszy jest zaś wino pite w nadmiernej ilości, wśród podniecenia i zwady.

29. in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiæ illius verum est

30. Pijaństwo powiększa szał głupiego na jego zgubę, osłabia siły i sprowadza rany.

30. diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum

31. Na uczcie przy piciu nie rób wymówek bliźniemu ani nie lekceważ go z powodu jego wesołości; nie mów mu słów obelżywych ani nie drażnij go żądaniem zwrotu [długu]!

31. ignis probat ferrum durum sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum

32.

32. æquavit in vita vinum hominibus si bibas illud moderate eris sobrius

33.

33. quæ est vita quæ minuitur vino

34.

34. quid defraudat vitam mors

35.

35. vinum in jucunditate creatum est non in ebrietate ab initio

36.

36. exultatio animæ et cordis vinum moderate potatum

37.

37. sanitas est et corpori et animæ

38.

38. vinum multum potatum inritationem et iram et ruinas multas facit

39.

39. amaritudo animæ vinum multum potatum

40.

40. ebrietatis animositas inprudentis offensio minorans virtutem et faciens vulnera

41.

41. in convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in jucunditate illius

42.

42. verba inproperii non dicas illi et non premas illum in repetendo