I Macabeus, 14

1. kai en etei deuterw kai ebdomhkostw kai ekatostw sunhgagen dhmhtrioV o basileuV taV dunameiV autou kai eporeuqh eiV mhdian tou epispasasqai bohqeian eautw opwV polemhsh ton trufwna

1. anno centesimo septuagesimo secundo et congregavit rex Demetrius exercitus suos et abiit Mediam ad contrahenda sibi auxilia et expugnare Tryfonem

2. kai hkousen arsakhV o basileuV thV persidoV kai mhdiaV oti eishlqen dhmhtrioV eiV ta oria autou kai apesteilen ena twn arcontwn autou sullabein auton zwnta

2. et audivit Arsaces rex Persidis et Mediæ quia intravit Demetrius confines suos et misit unum de principibus suis ut conprehenderent eum vivum et adducerent eum ad se

3. kai eporeuqh kai epataxen thn parembolhn dhmhtriou kai sunelaben auton kai hgagen auton proV arsakhn kai eqeto auton en fulakh

3. et abiit et percussit castra Demetrii et conprehendit eum et duxit eum ad Arsacen et posuit eum in custodiam

4. kai hsucasen h gh iouda pasaV taV hmeraV simwnoV kai ezhthsen agaqa tw eqnei autou kai hresen autoiV h exousia autou kai h doxa autou pasaV taV hmeraV

4. et siluit terra Juda omnibus diebus Simonis et quæsivit bona genti suæ et placuit illis potestas ejus et gloria ejus omnibus diebus

5. kai meta pashV thV doxhV autou elaben thn iopphn eiV limena kai epoihsen eisodon taiV nhsoiV thV qalasshV

5. et cum omni gloria sua accepit Joppen in portum et fecit introitum in insulis maris

6. kai eplatunen ta oria tw eqnei autou kai ekrathsen thV cwraV

6. et dilatavit fines gentis suæ et obtinuit regionem

7. kai sunhgagen aicmalwsian pollhn kai ekurieusen gazarwn kai baiqsourwn kai thV akraV kai exhren taV akaqarsiaV ex authV kai ouk hn o antikeimenoV autw

7. et congregavit captivitatem multam et dominatus est Gazaræ et Bethsuræ et arci et abstulit inmunditias ex ea et non erat qui resisteret ei

8. kai hsan gewrgounteV thn ghn autwn met' eirhnhV kai h gh edidou ta genhmata authV kai ta xula twn pediwn ton karpon autwn

8. et unusquisque colebat terram suam cum pace et terra dabat fructus suos et ligna camporum fructum suum

9. presbuteroi en taiV plateiaiV ekaqhnto panteV peri agaqwn ekoinologounto kai oi neaniskoi enedusanto doxaV kai stolaV polemou

9. seniores in plateis sedebant omnes et de bonis terræ tractabant et juvenes induebant se gloriam et stolas belli

10. taiV polesin ecorhghsen brwmata kai etaxen autaV en skeuesin ocurwsewV ewV otou wnomasqh to onoma thV doxhV autou ewV akrou ghV

10. civitatibus tribuebat alimonias et constituebat eas ut essent vasa munitionis quoadusque nominatum est nomen gloriæ ejus usque ad extremum terræ

11. epoihsen eirhnhn epi thV ghV kai eufranqh israhl eufrosunhn megalhn

11. fecit pacem super terram et lætatus est Israël lætitia magna

12. kai ekaqisen ekastoV upo thn ampelon autou kai thn sukhn autou kai ouk hn o ekfobwn autouV

12. et sedit unusquisque sub vite sua et sub ficulnea nec erat qui eos terreret

13. kai exelipen polemwn autouV epi thV ghV kai oi basileiV sunetribhsan en taiV hmeraiV ekeinaiV

13. defecit inpugnans eos super terram reges contriti sunt in diebus illis

14. kai esthrisen pantaV touV tapeinouV tou laou autou ton nomon exezhthsen kai exhren panta anomon kai ponhron

14. et confirmavit omnes humiles populi sui et legem exquisivit et abstulit omnem iniquum et malum

15. ta agia edoxasen kai eplhqunen ta skeuh twn agiwn

15. sancta glorificavit et multiplicavit vasa sanctorum

16. kai hkousqh en rwmh oti apeqanen iwnaqan kai ewV sparthV kai eluphqhsan sfodra

16. et auditum est Romæ quia defunctus est Jonathas et usque in Sparta et contristati sunt valde

17. wV de hkousan oti simwn o adelfoV autou gegonen arciereuV ant' autou kai autoV epikratei thV cwraV kai twn polewn twn en auth

17. ut audierunt autem quod Simon frater ejus factus esset summus sacerdos loco ejus et ipse obtineret regionem et civitates in ea

18. egrayan proV auton deltoiV calkaiV tou ananewsasqai proV auton filian kai summacian hn esthsan proV ioudan kai iwnaqan touV adelfouV autou

18. scripserunt ad eum tabulis æreis ut renovaret amicitias et societatem quam fecerunt cum Juda et Jonatha fratribus ejus

19. kai anegnwsqhsan enwpion thV ekklhsiaV en ierousalhm

19. et lectæ sunt in conspectu ecclesiæ in Hierusalem et hoc exemplum epistularum quas miserunt Spartiatæ

20. kai touto to antigrafon twn epistolwn wn apesteilan oi spartiatai spartiatwn arconteV kai h poliV simwni ierei megalw kai toiV presbuteroiV kai toiV iereusin kai tw loipw dhmw twn ioudaiwn adelfoiV cairein

20. Spartianorum princeps et civitatis Simoni sacerdoti magno et senioribus et sacerdotibus et reliquo populo Judæorum fratribus salutem

21. oi presbeutai oi apostalenteV proV ton dhmon hmwn aphggeilan hmin peri thV doxhV umwn kai timhV kai hufranqhmen epi th efodw autwn

21. legati qui missi sunt ad populum nostrum nuntiaverunt nobis de vestra gloria et honore ac lætitia et gavisi sumus in introitu eorum

22. kai anegrayamen ta up' autwn eirhmena en taiV boulaiV tou dhmou outwV noumhnioV antiocou kai antipatroV iasonoV presbeutai ioudaiwn hlqon proV hmaV ananeoumenoi thn proV hmaV filian

22. et scripsimus quæ ab ipsis erant dicta in conciliis populi sic Numenius Antiochi et Antipater Jasonis filius legati Judæorum venerunt ad nos renovantes nobiscum amicitiam

23. kai hresen tw dhmw epidexasqai touV andraV endoxwV kai tou qesqai to antigrafon twn logwn autwn en toiV apodedeigmenoiV tw dhmw biblioiV tou mnhmosunon ecein ton dhmon twn spartiatwn to de antigrafon toutwn egrayan simwni tw arcierei

23. et placuit populo excipere viros gloriose et ponere exemplum sermonum eorum in segregatis populi libris ut sit ad memoriam populo Spartiarum exemplum autem horum scripsimus Simoni magno sacerdoti

24. meta tauta apesteilen simwn ton noumhnion eiV rwmhn econta aspida crushn megalhn olkhn mnwn ciliwn eiV to sthsai proV autouV thn summacian

24. post hæc autem misit Simon Numenium Romam habentem clypeum aureum magnum pondus minarum mille ad statuendam cum eis societatem cum audisset autem populus romanus

25. wV de hkousen o dhmoV twn logwn toutwn eipan tina carin apodwsomen simwni kai toiV uioiV autou

25. sermones istos dixerunt quam gratiarum actionem reddemus Simoni et filiis ejus

26. esthrisen gar autoV kai oi adelfoi autou kai o oikoV tou patroV autou kai epolemhsen touV ecqrouV israhl ap' autwn kai esthsan autw eleuqerian kai kategrayan en deltoiV calkaiV kai eqento en sthlaiV en orei siwn

26. restituit enim ipse fratres suos et expugnavit inimicos Israël et statuerunt ei libertatem et descripserunt in tabulis æreis et posuerunt in titulis in montem Sion

27. kai touto to antigrafon thV grafhV oktwkaidekath eloul etouV deuterou kai ebdomhkostou kai ekatostou kai touto triton etoV epi simwnoV arcierewV megalou en asaramel

27. octava decima die mensis elul anno centesimo septuagesimo secundo anno tertio sub Simone sacerdote magno in Asaramel

28. epi sunagwghV megalhV ierewn kai laou kai arcontwn eqnouV kai twn presbuterwn thV cwraV egnwrisen hmin

28. in conventu magno sacerdotum et populi et principum gentis et seniorum regis nota facta sunt hæc quoniam frequenter facta sunt prœlia in regione nostra

29. epei pollakiV egenhqhsan polemoi en th cwra simwn de uioV mattaqiou iereuV twn uiwn iwarib kai oi adelfoi autou edwkan autouV tw kindunw kai antesthsan toiV upenantioiV tou eqnouV autwn opwV staqh ta agia autwn kai o nomoV kai doxh megalh edoxasan to eqnoV autwn

29. Simon autem Matthathiæ filius ex filiis Jarib et fratres ejus dederunt se periculo et restiterunt adversariis gentis suæ ut starent sancta ipsorum et lex et gloria magna glorificaverunt gentem suam

30. kai hqroisen iwnaqan to eqnoV autwn kai egenhqh autoiV arciereuV kai proseteqh proV ton laon autou

30. et congregavit Jonathas gentem suam et factus est illis sacerdos magnus et adpositus est ad populum suum

31. kai eboulhqhsan oi ecqroi autwn embateusai eiV thn cwran autwn kai ekteinai ceiraV epi ta agia autwn

31. et voluerunt inimici eorum calcare et adterere regionem ipsorum et extendere manus in sancta eorum

32. tote antesth simwn kai epolemhse peri tou eqnouV autou kai edapanhsen crhmata polla twn eautou kai oplodothsen touV andraV thV dunamewV tou eqnouV autou kai edwken autoiV oywnia

32. tunc restitit Simon et pugnavit pro gente sua et erogavit multas pecunias et armavit viros virtutis gentis suæ et dedit eis stipendia

33. kai wcurwsen taV poleiV thV ioudaiaV kai thn baiqsouran thn epi twn oriwn thV ioudaiaV ou hn ta opla twn polemiwn to proteron kai eqeto ekei frouran andraV ioudaiouV

33. et munivit civitates Judææ et Bethsuram quæ erat in finibus Judææ ubi erant arma hostium antea et posuit illic præsidium viros judæos

34. kai iopphn wcurwsen thn epi thV qalasshV kai thn gazaran thn epi twn oriwn azwtou en h wkoun oi polemioi to proteron kai katwkisen ekei ioudaiouV kai osa epithdeia hn proV th toutwn epanorqwsei eqeto en autoiV

34. et Joppen munivit quæ erat ad mare et Gazaram quæ est in finibus Azoti in qua hostes antea habitabant et conlocavit illic Judæos et quæcumque apta erant ad correptionem eorum posuit in eis

35. kai eiden o laoV thn pistin tou simwnoV kai thn doxan hn ebouleusato poihsai tw eqnei autou kai eqento auton hgoumenon autwn kai arcierea dia to auton pepoihkenai panta tauta kai thn dikaiosunhn kai thn pistin hn sunethrhsen tw eqnei autou kai exezhthsen panti tropw uywsai ton laon autou

35. et vidit populus actum Simonis et gloriam quam cogitabat facere genti suæ et posuerunt ducem suum et principem sacerdotum eo quod ipse fecerat hæc omnia et justitiam et fidem quam conservavit genti suæ et exquisivit omni modo exaltare populum suum

36. kai en taiV hmeraiV autou euodwqh en taiV cersin autou tou exarqhnai ta eqnh ek thV cwraV autwn kai touV en th polei dauid touV en ierousalhm oi epoihsan autoiV akran ex hV exeporeuonto kai emiainon kuklw twn agiwn kai epoioun plhghn megalhn en th agneia

36. et in diebus ejus prosperatum est in manibus ejus ut tollerentur gentes de regione ipsorum qui in civitate David erant in Hierusalem in arce de qua procedebant et contaminabant omnia quæ in circuitu sanctorum sunt et inferebant plagam magnam castitati

37. kai katwkisen en auth andraV ioudaiouV kai wcurwsen authn proV asfaleian thV cwraV kai thV polewV kai uywsen ta teich thV ierousalhm

37. et conlocavit in ea viros judæos tutamentum regionis et civitatis et exaltavit muros Hierusalem

38. kai o basileuV dhmhtrioV esthsen autw thn arcierwsunhn kata tauta

38. et rex Demetrius statuit illi summum sacerdotium

39. kai epoihsen auton twn filwn autou kai edoxasen auton doxh megalh

39. secundum hæc fecit eum amicum suum et glorificavit eum gloria magna

40. hkousen gar oti proshgoreuntai oi ioudaioi upo rwmaiwn filoi kai summacoi kai adelfoi kai oti aphnthsan toiV presbeutaiV simwnoV endoxwV

40. audivit enim quod appellati sunt Judæi a Romanis amici et socii et fratres et quia susceperunt legatos Simonis gloriose

41. kai oti oi ioudaioi kai oi iereiV eudokhsan tou einai autwn simwna hgoumenon kai arcierea eiV ton aiwna ewV tou anasthnai profhthn piston

41. et quia Judæi et sacerdotes eorum consenserunt esse eum ducem suum et summum sacerdotem in æternum donec surgat propheta fidelis

42. kai tou einai ep' autwn strathgon kai opwV melh autw peri twn agiwn kaqistanai di' autou epi twn ergwn autwn kai epi thV cwraV kai epi twn oplwn kai epi twn ocurwmatwn

42. et ut sit super eos dux et ut cura esset illi pro sanctis et ut constitueret præpositos super opera eorum et super regionem et super arma et super præsidia

43. kai opwV melh autw peri twn agiwn kai opwV akouhtai upo pantwn kai opwV grafwntai epi tw onomati autou pasai suggrafai en th cwra kai opwV periballhtai porfuran kai crusoforh

43. et cura sit illi de sanctis et ut audiatur ab omnibus et ut scribantur in nomine ejus omnes conscriptiones in regione et ut operiatur purpura et auro

44. kai ouk exestai ouqeni tou laou kai twn ierewn aqethsai ti toutwn kai anteipein toiV up' autou rhqhsomenoiV kai episustreyai sustrofhn en th cwra aneu autou kai periballesqai porfuran kai emporpousqai porphn crushn

44. et ne liceat ulli ex populo et ex sacerdotibus irritum facere aliquid horum et contradicere his quæ ab eo dicuntur aut convocare conventum in regione sine ipso et vestiri purpura et uti fibula aurea

45. oV d' an para tauta poihsh h aqethsh ti toutwn enocoV estai

45. qui autem fecerit extra hæc aut irritum fecerit aliquid horum reus erit

46. kai eudokhsen paV o laoV qesqai simwni poihsai kata touV logouV toutouV

46. et conplacuit omni populo statuere Simonem et facere secundum verba ista

47. kai epedexato simwn kai eudokhsen arcierateuein kai einai strathgoV kai eqnarchV twn ioudaiwn kai ierewn kai tou prostathsai pantwn

47. et suscepit Simon et placuit ut summo sacerdotio fungeretur et esset dux et princeps gentis Judæorum et sacerdotum et præesset omnibus

48. kai thn grafhn tauthn eipon qesqai en deltoiV calkaiV kai sthsai autaV en peribolw twn agiwn en topw epishmw

48. et scripturam istam dixerunt ponere in tabulis æreis et ponere eas in peribolo sanctorum in loco celebri

49. ta de antigrafa autwn qesqai en tw gazofulakiw opwV ech simwn kai oi uioi autou

49. exemplum autem eorum ponere in ærario ut habeat Simon et filii ejus