Provérbios, 25

1. Ainda alguns provérbios de Salomão, recolhidos pelos homens de Ezequias, rei de Judá.

1. I to są przysłowia Salomona, przepisane przez ludzi króla judzkiego, Ezechiasza.

2. A glória de Deus é ocultar uma coisa; a glória dos reis é esquadrinhá-la.

2. Chwałą Bożą - rzecz taić, chwałą królów - rzecz badać.

3. A altura do céu, a profundeza da terra são impenetráveis, bem como o coração dos reis.

3. Wysokość niebios i głębia podziemia, i serca królów są niezbadane.

4. Tira as escórias da prata e terás um vaso para o ourives;

4. Odłącz żużel od srebra, a rozbłyśnie złotnikowi naczynie:

5. afasta o mau da presença do rei e seu trono se firmará na justiça.

5. nieprawego usuń sprzed króla, a sprawiedliwość jego tron umocni.

6. Não te faças de pretensioso diante do rei, não te ponhas no lugar dos grandes.

6. Nie bądź wyniosły u króla, nie stawaj na miejscu wielmożów!

7. É melhor que te digam: “Sobe aqui!”, do que seres humilhado diante de um personagem. O que teus olhos viram,*

7. Niech raczej ci rzekną: Posuń się wyżej!, niżby cię mieli poniżyć przed możnym. Co oczy twoje spostrzegły,

8. não o descubras com precipitação numa contenda, pois, no final das contas, que farás tu quando o outro te houver confundido?

8. nie podawaj szybko do sądu, bo co zrobisz w końcu, jeżeli zawstydzi cię bliźni?

9. Trata teu negócio com teu próximo de maneira a não revelar o segredo de outro,

9. Swój spór z bliźnim załatw polubownie, lecz cudzych tajemnic nie zdradzaj,

10. para que não sejas repreendido por aquele que o ouviu nem incorras em descrédito irreparável.

10. by słuchający ciebie nie zganił i nie przylgnęła do ciebie niesława.

11. Maçãs de ouro sobre prata gravada: tais são as palavras oportunas.*

11. Złote jabłka na sprzętach ze srebra - to słowo mówione w czasie właściwym.

12. Anel de ouro, joia de ouro fino: tal é o sábio que admoesta um ouvido atento.

12. Złota obrączka, kolia ze szczerego złota - wskazówka mądrego dla uszu uważnych.

13. Frescor de neve no tempo da colheita, tal é um mensageiro fiel para quem o envia: ele restaura a alma de seu senhor.

13. Czym jest chłód śniegu w dzień żniwa, tym wierny zleceniu posłaniec: bo ducha panu orzeźwia.

14. Nuvens e vento sem chuva: tal é o homem que se gaba falsamente de dar.

14. Chmury i wicher bez deszczu: kto chwali się darem kłamanym.

15. Pela paciência o juiz se deixa aplacar: a língua que fala com brandura pode quebrantar ossos.

15. Cierpliwość ugnie zwierzchnika, a język łagodny złamie kości.

16. Achaste mel? Come o que for suficiente: se comeres demais, tu o vomitarás.

16. Znalazłeś miód - tyle zjedz, ile trzeba, byś się objadłszy nie zwrócił.

17. Põe raramente o pé na casa do vizinho: enfastiado de ti, ele te viria a aborrecer.

17. Stawaj rzadko w domu sąsiada, by nie miał cię dość i nie nabrał wstrętu.

18. Clava, espada, flecha penetrante: tal é o que usa de falso testemunho contra seu próximo.

18. Maczugą, mieczem, ostrą strzałą - fałszywy świadek przeciw bliźniemu.

19. Dente arruinado, pé que resvala: tal é a confiança de um pérfido no dia da desventura.

19. Czym ząb zepsuty i noga chwiejna, tym jest w dniu klęski nadzieja w niewiernym.

20. Tirar a capa num dia de frio, derramar vinagre numa ferida: isso faz aquele que canta canções a um coração atribulado.*

20. Jak płaszcz zdejmować w dzień mroźny lub ocet wylewać na ług, tak pieśni śpiewać znękanym.

21. Tem o teu inimigo fome? Dá-lhe de comer. Tem sede? Dá-lhe de beber:

21. Gdy wróg twój łaknie, nakarm go chlebem, gdy pragnie, napój go wodą -

22. assim amontoarás brasas ardentes sobre sua cabeça e o Senhor te recompensará.*

22. żar ognia zgromadzisz na nim, a Pan ci za to zapłaci.

23. O vento norte traz chuva e a língua detratora anuvia os semblantes.

23. Północny wiatr sprowadzi deszcz, a język obmówcy - gniew na twarzach.

24. É melhor habitar um canto do terraço do que viver com uma mulher impertinente.

24. Lepsze mieszkanie w kącie dachu niż żona swarliwa i dom obszerny.

25. Água fresca para uma garganta sedenta: tal é uma boa-nova vinda de terra longínqua.

25. Jak zimna woda na gardło spragnione, tak dobre wieści z dalekiej krainy.

26. Fonte turva e manancial contaminado: tal é o justo que cede diante do ímpio.

26. źródłem zmąconym i studnią zniszczoną jest prawy, co przed występnym się chwieje.

27. Comer mel em demasia não é bom: usa de moderação nas palavras elogiosas.*

27. Niedobrze za wiele jeść miodu: a gardzenie wyniosłością jest zaszczytne.

28. Como uma cidade desmantelada, sem muralhas: tal é o homem que não é senhor de si.

28. Miastem odkrytym, bez murów, jest człowiek nieopanowany.