Liber Genesis, 24

1. erat autem Abraham senex dierumque multorum et Dominus in cunctis benedixerat ei

1. Erat autem Abraham senex dierumque multorum; et Do minus in cunctis benedixerat ei.

2. dixitque ad servum seniorem domus suæ qui præerat omnibus quæ habebat pone manum tuam subter femur meum

2. Dixitque Abraham ad servum seniorem domus suae, qui praeerat omnibus, quae habebat: “Pone manum tuam subter femur meum,

3. ut adiurem te per Dominum Deum cæli et terræ ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananeorum inter quos habito

3. ut adiurem te per Dominum, Deum caeli et Deum terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum, inter quos habito;

4. sed ad terram et ad cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio meo Isaac

4. sed ad terram et cognationem meam proficiscaris et inde accipias uxorem filio meo Isaac”.

5. respondit servus si noluerit mulier venire mecum in terram hanc num reducere debeo filium tuum ad locum de quo egressus es

5. Respondit servus: “Si noluerit mulier venire mecum in terram hanc, num reducere debeo filium tuum ad terram, a quo tu egressus es?”.

6. dixit Abraham cave nequando reducas illuc filium meum

6. Dixit Abraham: “Cave, ne quando reducas illuc filium meum.

7. Dominus Deus cæli qui tulit me de domo patris mei et de terra nativitatis meæ qui locutus est mihi et juravit dicens semini tuo dabo terram hanc ipse mittet angelum suum coram te et accipies inde uxorem filio meo

7. Dominus, Deus caeli, qui tulit me de domo patris mei et de terra nativitatis meae, qui locutus est mihi et iuravit mihi dicens: "Semini tuo dabo terram hanc", ipse mittet angelum suum coram te, et accipies inde uxorem filio meo.

8. sin autem noluerit mulier sequi te non teneberis juramento filium tantum meum ne reducas illuc

8. Sin autem noluerit mulier sequi te, non teneberis iuramento; filium tantum meum ne reducas illuc”.

9. posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui et juravit illi super sermone hoc

9. Posuit ergo servus manum sub femore Abraham domini sui et iuravit illi super hac re.

10. tulitque decem camelos de grege domini sui et abiit ex omnibus bonis ejus portans secum profectusque perrexit Mesopotamiam ad urbem Nahor

10. Tulitque servus decem camelos de grege domini sui et abiit ex omnibus bonis eius portans secum; profectusque perrexit in Aram Naharaim ad urbem Nachor.

11. cumque camelos fecisset accumbere extra oppidum juxta puteum aquæ vespere eo tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam dixit

11. Cumque camelos fecisset accumbere extra oppidum iuxta puteum aquae vespere, tempore quo solent mulieres egredi ad hauriendam aquam, dixit:

12. Domine Deus domini mei Abraham occurre obsecro hodie mihi et fac misericordiam cum domino meo Abraham

12. “Domine,Deus domini mei Abraham, occurre obsecro mihi hodie et fac misericordiam cum domino meo Abraham.

13. ecce ego sto propter fontem aquæ et filiæ habitatorum hujus civitatis egredientur ad hauriendam aquam

13. Ecce ego sto prope fontem aquae, et filiae habitatorum huius civitatis egredientur ad hauriendam aquam.

14. igitur puella cui ego dixero inclina hydriam tuam ut bibam et illa responderit bibe quin et camelis tuis dabo potum ipsa est quam præparasti servo tuo Isaac et per hoc intellegam quod feceris misericordiam cum domino meo

14. Igitur puella, cui ego dixero: "Inclina hydriam tuam, ut bibam", et illa responderit: "Bibe, quin et camelis tuis dabo potum", ipsa est, quam praeparasti servo tuo Isaac, et per hoc intellegam quod feceris misericordiam cum domino meo”.

15. necdum intra se verba conpleverat et ecce Rebecca egrediebatur filia Bathuel filii Melchæ uxoris Nahor fratris Abraham habens hydriam in scapula

15. Necdum intra se verba compleverat, et ecce Rebecca egrediebatur filia Bathuel filii Melchae uxoris Nachor fratris Abraham habens hydriam in scapula:

16. puella decora nimis virgoque pulcherrima et incognita viro descenderat autem ad fontem et impleverat hydriam ac revertebatur

16. puella decora nimis, virgo et incognita viro. Descendit ad fontem et implevit hydriam ac revertebatur.

17. occurritque ei servus et ait pauxillum mihi ad sorbendum præbe aquæ de hydria tua

17. Occurritque ei servus et ait: “Pauxillum mihi ad sorbendum praebe aquae de hydria tua”.

18. quæ respondit bibe domine mi celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam et dedit ei potum

18. Quae respondit: “Bibe, domine mi”. Celeriterque deposuit hydriam super ulnam suam et dedit ei potum.

19. cumque ille bibisset adiecit quin et camelis tuis hauriam aquam donec cuncti bibant

19. Cumque ille bibisset, adiecit: “Quin et camelis tuis hauriam aquam, donec cuncti bibant”.

20. effundensque hydriam in canalibus recurrit ad puteum ut hauriret aquam et haustam omnibus camelis dedit

20. Effundensque hydriam in canalibus recurrit ad puteum, ut hauriret aquam; et haustam omnibus camelis dedit.

21. ille autem contemplabatur eam tacitus scire volens utrum prosperum fecisset iter suum Dominus an non

21. Ille autem contemplabatur eam tacitus, scire volens utrum prosperum fecisset iter suum Dominus an non.

22. postquam ergo biberunt cameli protulit vir inaures aureas adpendentes siclos duos et armillas totidem pondo siclorum decem

22. Postquam ergo biberunt cameli, protulit vir anulum aureum pondo dimidii sicli pro naribus et duas armillas pro manibus eius pondo siclorum decem;

23. dixitque ad eam cujus es filia indica mihi est in domo patris tui locus ad manendum

23. dixitque: “Cuius es filia? lndica mihi. Est in domo patris tui locus nobis ad pernoctandum?”.

24. quæ respondit filia Bathuelis sum filii Melchæ quem peperit Nahor

24. Quae respondit: “Filia Bathuelis sum filii Melchae, quem peperit Nachor”.

25. et addidit dicens palearum quoque et fæni plurimum est apud nos et locus spatiosus ad manendum

25. Et addidit dicens: “Palearum quoque et pabuli plurimum est apud nos et locus ad pernoctandum”.

26. inclinavit se homo et adoravit Dominum

26. Inclinavit se homo et adoravit Dominum

27. dicens benedictus Dominus Deus domini mei Abraham qui non abstulit misericordiam et veritatem suam a domino meo et recto me itinere perduxit in domum fratris domini mei

27. dicens: “Benedictus Dominus, Deus domini mei Abraham, qui non abstulit misericordiam et veritatem suam a domino meo et recto itinere me perduxit in domum fratris domini mei”.

28. cucurrit itaque puella et nuntiavit in domum matris suæ omnia quæ audierat

28. Cucurrit itaque puella et nuntiavit in domum matris suae omnia, quae evenerant.

29. habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban qui festinus egressus est ad hominem ubi erat fons

29. Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban, qui festinus egressus est ad hominem, ubi erat fons.

30. cumque vidisset inaures et armillas in manibus sororis suæ et audisset cuncta verba referentis hæc locutus est mihi homo venit ad virum qui stabat juxta camelos et propter fontem aquæ

30. Cumque vidisset anulum in naribus et armillas in manibus sororis suae et audisset cuncta verba referentis: “Haec locutus est mihi homo”, venit ad virum, qui stabat iuxta camelos et prope fontem aquae;

31. dixitque ad eum ingredere benedicte Domini cur foris stas præparavi domum et locum camelis

31. dixitque ad eum: “Ingredere, benedicte Domini, cur foris stas? Praeparavi domum et locum camelis”.

32. et introduxit eum hospitium ac destravit camelos deditque paleas et fænum et aquam ad lavandos pedes camelorum et virorum qui venerant cum eo

32. Et introduxit eum in hospitium ac destravit camelos; deditque paleas et pabulum camelis et aquam ad lavandos pedes eius et virorum, qui venerant cum eo.

33. et adpositus est in conspectu ejus panis qui ait non comedam donec loquar sermones meos respondit ei loquere

33. Et apposuit in conspectu eius panem. Qui ait: “Non comedam, donec loquar sermones meos”. Respondit: “Loquere”.

34. at ille servus inquit Abraham sum

34. At ille: “Servus, inquit, Abraham sum;

35. et Dominus benedixit domino meo valde magnificatusque est et dedit ei oves et boves argentum et aurum servos et ancillas camelos et asinos

35. et Dominus benedixit domino meo valde, magnificatusque est; et dedit ei oves et boves, argentum et aurum, servos et ancillas, camelos et asinos.

36. et peperit Sarra uxor domini mei filium domino meo in senectute sua deditque illi omnia quæ habuerat

36. Et peperit Sara uxor domini mei filium domino meo in senectute sua; deditque illi omnia, quae habuerat.

37. et adiuravit me dominus meus dicens non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananeorum in quorum terra habito

37. Et adiuravit me dominus meus dicens: "Non accipies uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum, in quorum terra habito;

38. sed ad domum patris mei perges et de cognatione mea accipies uxorem filio meo

38. sed ad domum patris mei perges et de cognatione mea accipies uxorem filio meo".

39. ego vero respondi domino meo quid si noluerit venire mecum mulier

39. Ego vero respondi domino meo: Quid, si noluerit venire mecum mulier?

40. Dominus ait in cujus conspectu ambulo mittet angelum suum tecum et diriget viam tuam accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea et de domo patris mei

40. "Dominus, ait, in cuius conspectu ambulo, mittet angelum suum tecum et diriget viam tuam; accipiesque uxorem filio meo de cognatione mea et de domo patris mei.

41. innocens eris a maledictione mea cum veneris ad propinquos meos et non dederint tibi

41. Innocens eris a maledictione mea, cum veneris ad propinquos meos, et non dederint tibi; tunc innocens eris a maledictione mea".

42. veni ergo hodie ad fontem et dixi Domine Deus domini mei Abraham si direxisti viam meam in qua nunc ambulo

42. Veni ergo hodie ad fontem et dixi: Domine, Deus domini mei Abraham, si direxisti viam meam, in qua nunc ambulo,

43. ecce sto juxta fontem aquæ et virgo quæ egredietur ad hauriendam aquam audierit a me da mihi pauxillum aquæ ad bibendum ex hydria tua

43. ecce sto iuxta fontem aquae; et virgo, quae egredietur ad hauriendam aquam, audierit a me: "Da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua";

44. et dixerit mihi et tu bibe et camelis tuis hauriam ipsa est mulier quam præparavit Dominus filio domini mei

44. et dixerit mihi: "Et tu bibe, et camelis tuis hauriam", ipsa est mulier, quam praeparavit Dominus filio domini mei.

45. dum hæc mecum tacitus volverem apparuit Rebecca veniens cum hydria quam portabat in scapula descenditque ad fontem et hausit aquam et ajo ad eam da mihi paululum bibere

45. Dum haec tacitus mecum volverem, apparuit Rebecca veniens cum hydria, quam portabat in scapula; descenditque ad fontem et hausit aquam. Et aio ad eam: Da mihi paululum bibere.

46. quæ festina deposuit hydriam de umero et dixit mihi et tu bibe et camelis tuis potum tribuam bibi et adaquavit camelos

46. Quae festina deposuit hydriam de umero et dixit mihi: "Et tu bibe, et camelis tuis potum tribuam". Bibi, et adaquavit camelos.

47. interrogavique eam et dixi cujus es filia quæ respondit filia Bathuelis sum filii Nahor quem peperit illi Melcha suspendi itaque inaures ad ornandam faciem ejus et armillas posui in manibus

47. Interrogavique eam et dixi: Cuius es filia? Quae respondit: "Filia Bathuelis sum filii Nachor, quem peperit illi Melcha". Suspendi itaque anulum in naribus eius et armillas posui in manibus eius.

48. pronusque adoravi Dominum benedicens Domino Deo domini mei Abraham qui perduxisset me recto itinere ut sumerem filiam fratris domini mei filio ejus

48. Pronusque adoravi Dominum benedicens Domino, Deo domini mei Abraham, qui perduxit me recto itinere, ut sumerem filiam fratris domini mei filio eius.

49. quam ob rem si facitis misericordiam et veritatem cum domino meo indicate mihi sin autem aliud placet et hoc dicite ut vadam ad dextram sive ad sinistram

49. Quam ob rem, si facitis misericordiam et veritatem cum domino meo, indicate mihi; sin autem aliud placet, et hoc dicite mihi, ut vadam ad dexteram sive ad sinistram”.

50. responderunt Laban et Bathuel a Domino egressus est sermo non possumus extra placitum ejus quicquam aliud tecum loqui

50. Responderunt Laban et Bathuel: “A Domino egressus est sermo; non possumus extra placitum eius quidquam aliud loqui tecum.

51. en Rebecca coram te est tolle eam et proficiscere et sit uxor filii domini tui sicut locutus est Dominus

51. En Rebecca coram te est; tolle eam et proficiscere, et sit uxor filii domini tui, sicut locutus est Dominus”.

52. quod cum audisset puer Abraham adoravit in terra Dominum

52. Quod cum audisset puer Abraham, procidens adoravit in terram Dominum.

53. prolatisque vasis argenteis et aureis ac vestibus dedit ea Rebeccæ pro munere fratribus quoque ejus et matri dona obtulit

53. Prolatisque vasis argenteis et aureis ac vestibus, dedit ea Rebeccae; res pretiosas dedit fratri eius et matri.

54. initoque convivio vescentes pariter et bibentes manserunt ibi surgens autem mane locutus est puer dimittite me ut vadam ad dominum meum

54. Tunc comederunt et biberunt ipse et viri, qui erant cum eo, et pernoctaverunt ibi. Surgens autem mane locutus est puer: “Dimittite me, ut vadam ad dominum meum”.

55. responderunt fratres ejus et mater maneat puella saltem decem dies apud nos et postea proficiscetur

55. Responderuntque frater eius et mater: “Maneat puella saltem decem dies apud nos et postea proficiscetur”.

56. nolite ait me retinere quia Dominus direxit viam meam dimittite me ut pergam ad dominum meum

56. “Nolite, ait, me retinere, quia Dominus direxit viam meam; dimittite me, ut pergam ad dominum meum”.

57. dixerunt vocemus puellam et quæramus ipsius voluntatem

57. Dixerunt: “Vocemus puellam et quaeramus ipsius voluntatem”.

58. cumque vocata venisset sciscitati sunt vis ire cum homine isto quæ ait vadam

58. Cumque vocata venisset, sciscitati sunt: “Vis ire cum homine isto?”. Quae ait: “Vadam”.

59. dimiserunt ergo eam et nutricem illius servumque Abraham et comites ejus

59. Dimiserunt ergo Rebeccam sororem eorum et nutricem illius servumque Abraham et comites eius,

60. inprecantes prospera sorori suæ atque dicentes soror nostra es crescas in mille milia et possideat semen tuum portas inimicorum suorum

60. imprecantes prospera sorori suae atque dicentes: “Soror nostra es, crescas in mille milia, et possideat semen tuum portas inimicorum suorum!”.

61. igitur Rebecca et puellæ illius ascensis camelis secutæ sunt virum qui festinus revertebatur ad dominum suum

61. Igitur surrexit Rebecca et puellae illius et, ascensis camelis, secutae sunt virum; sumpsitque servus Rebeccam et abiit.

62. eo tempore Isaac deambulabat per viam quæ ducit ad puteum cujus nomen est Viventis et videntis habitabat enim in terra australi

62. Isaac autem venerat a regione putei Lahairoi et habitabat in terra Nageb.

63. et egressus fuerat ad meditandum in agro inclinata jam die cumque levasset oculos vidit camelos venientes procul

63. Et egressus est Isaac ad lamentandum in agro, inclinata iam die. Cumque levasset oculos, vidit camelos venientes.

64. Rebecca quoque conspecto Isaac descendit de camelo

64. Rebecca quoque levavit oculos et vidit Isaac; descenditque de camelo

65. et ait ad puerum quis est ille homo qui venit per agrum in occursum nobis dixit ei ipse est dominus meus at illa tollens cito pallium operuit se

65. et ait ad puerum: “Quis est ille homo, qui venit per agrum in occursum nobis?”. Dixitque ei: “Ipse est dominus meus”. At illa tollens cito velum operuit se.

66. servus autem cuncta quæ gesserat narravit Isaac

66. Servus autem cuncta, quae gesserat, narravit Isaac;

67. qui introduxit eam in tabernaculum Sarræ matris suæ et accepit uxorem et in tantum dilexit ut dolorem qui ex morte matris acciderat temperaret

67. qui introduxit eam in tabernaculum Sarae matris suae et accepit Rebeccam uxorem; et dilexit eam et consolatus est a morte matris suae.