I Macabeus, 12

1. kai eiden iwnaqan oti o kairoV autw sunergei kai epelexato andraV kai apesteilen eiV rwmhn sthsai kai ananewsasqai thn proV autouV filian

1. et vidit Jonathas quia tempus eum juvat et elegit viros et misit Romam statuere et renovare cum eis amicitiam

2. kai proV spartiataV kai topouV eterouV apesteilen epistolaV kata ta auta

2. et ad Spartas et ad alia loca misit epistulas secundum eandem formam

3. kai eporeuqhsan eiV rwmhn kai eishlqon eiV to bouleuthrion kai eipon iwnaqan o arciereuV kai to eqnoV twn ioudaiwn apesteilen hmaV ananewsasqai thn filian eautoiV kai thn summacian kata to proteron

3. et abierunt Romam et intraverunt in curiam et dixerunt Jonathas summus sacerdos et gens Judæorum miserunt nos ut renovetis amicitiam et societatem secundum pristinam

4. kai edwkan epistolaV autoiV proV autouV kata topon opwV propempwsin autouV eiV ghn iouda met' eirhnhV

4. et dederunt illis epistulas ad ipsos per loca ut deducerent eos in terram Juda cum pace

5. kai touto to antigrafon twn epistolwn wn egrayen iwnaqan toiV spartiataiV

5. et hoc exemplum epistularum quas scripsit Jonathas Spartiatis

6. iwnaqan arciereuV kai h gerousia tou eqnouV kai oi iereiV kai o loipoV dhmoV twn ioudaiwn spartiataiV toiV adelfoiV cairein

6. Jonathas summus sacerdos et seniores gentis et sacerdotes et reliquus populus Judæorum Spartiatis fratribus salutem

7. eti proteron apestalhsan epistolai proV onian ton arcierea para areiou tou basileuontoV en umin oti este adelfoi hmwn wV to antigrafon upokeitai

7. jam pridem missæ erant epistulæ ad Onian summum sacerdotem a Dario qui regnabat apud vos quoniam estis fratres nostri sicut rescriptum continet quod subiectum est

8. kai epedexato o oniaV ton andra ton apestalmenon endoxwV kai elaben taV epistolaV en aiV diesafeito peri summaciaV kai filiaV

8. et suscepit Onias virum qui fuerat missus cum honore et accepit epistulas in quibus significabatur de societate et amicitia

9. hmeiV oun aprosdeeiV toutwn onteV paraklhsin econteV ta biblia ta agia ta en taiV cersin hmwn

9. nos cum nullo horum indigeremus habentes solacio sanctos libros qui sunt in manibus nostris

10. epeiraqhmen aposteilai thn proV umaV adelfothta kai filian ananewsasqai proV to mh exallotriwqhnai umwn polloi gar kairoi dihlqon af' ou apesteilate proV hmaV

10. maluimus mittere ad vos renovare fraternitatem et amicitiam ne forte alieni efficiamur a vobis multa enim tempora transierunt ex quo misistis ad nos

11. hmeiV oun en panti kairw adialeiptwV en te taiV eortaiV kai taiV loipaiV kaqhkousaiV hmeraiV mimnhskomeqa umwn ef' wn prosferomen qusiwn kai en taiV proseucaiV wV deon estin kai prepon mnhmoneuein adelfwn

11. nos ergo in omni tempore sine intermissione in diebus sollemnibus et ceteris quibus oportet memores sumus vestri in sacrificiis quæ offerimus et observationibus sicut fas est et decet meminisse fratrum

12. eufrainomeqa de epi th doxh umwn

12. lætamur itaque de gloria vestra

13. hmaV de ekuklwsan pollai qliyeiV kai polemoi polloi kai epolemhsan hmaV oi basileiV oi kuklw hmwn

13. nos autem circumdederunt multæ tribulationes et multa prœlia et inpugnaverunt nos reges qui sunt in circuitu nostro

14. ouk hboulomeqa oun parenoclhsai umin kai toiV loipoiV summacoiV kai filoiV hmwn en toiV polemoiV toutoiV

14. noluimus ergo vobis molesti esse neque ceteris sociis et amicis nostris in his prœliis

15. ecomen gar thn ex ouranou bohqeian bohqousan hmin kai errusqhmen apo twn ecqrwn kai etapeinwqhsan oi ecqroi hmwn

15. habuimus enim de cælo auxilium et liberati sumus nos et humiliati sunt inimici nostri

16. epelexamen oun noumhnion antiocou kai antipatron iasonoV kai apestalkamen proV rwmaiouV ananewsasqai thn proV autouV filian kai summacian thn proteron

16. elegimus itaque Numenium Antiochi et Antipatrum Jasonis filium et misimus ad Romanos renovare cum eis amicitiam et societatem pristinam

17. eneteilameqa oun autoiV kai proV umaV poreuqhnai kai aspasasqai umaV kai apodounai umin taV par' hmwn epistolaV peri thV ananewsewV kai thV adelfothtoV hmwn

17. mandavimus itaque eis ut veniant etiam ad vos et salutent vos ut reddant vobis epistulas nostras de innovatione fraternitatis nostræ

18. kai nun kalwV poihsete antifwnhsanteV hmin proV tauta

18. et nunc bene facietis respondentes nobis ad hæc

19. kai touto to antigrafon twn epistolwn wn apesteilan onia

19. et hoc rescriptum epistularum quod miserat Onias

20. areioV basileuV spartiatwn onia ierei megalw cairein

20. rex Spartiarum Onias Jonathæ sacerdoti magno salutem

21. eureqh en grafh peri te twn spartiatwn kai ioudaiwn oti eisin adelfoi kai oti eisin ek genouV abraam

21. inventum est in scriptura de Spartiatis et Judæis quoniam sunt fratres et quia sunt de genere Abraham

22. kai nun af' ou egnwmen tauta kalwV poihsete grafonteV hmin peri thV eirhnhV umwn

22. et nunc ex quo hæc cognovimus bene facitis scribentes nobis de pace vestra

23. kai hmeiV de antigrafomen umin ta kthnh umwn kai h uparxiV umwn hmin estin kai ta hmwn umin estin entellomeqa oun opwV apaggeilwsin umin kata tauta

23. sed et nos rescripsimus vobis pecora nostra et possessiones nostræ vestræ sunt et vestra nostra mandavimus itaque hæc nuntiari vobis

24. kai hkousen iwnaqan oti epestreyan oi arconteV dhmhtriou meta dunamewV pollhV uper to proteron tou polemhsai proV auton

24. et audivit Jonathas quoniam egressi sunt principes Demetrii cum exercitu multo supra quam prius pugnare adversus eum

25. kai aphren ex ierousalhm kai aphnthsen autoiV eiV thn amaqitin cwran ou gar edwken autoiV anochn tou embateusai eiV thn cwran autou

25. et exiit ab Hierusalem et occurrit eis in Amathite regione non enim dederat eis spatium ut ingrederentur regionem ejus

26. kai apesteilen kataskopouV eiV thn parembolhn autwn kai epestreyan kai aphggeilan autw oti outwV tassontai epipesein ep' autouV thn nukta

26. et misit speculatores in castra eorum et reversi renuntiaverunt quia constituunt supervenire illis nocte

27. wV de edu o hlioV epetaxen iwnaqan toiV par' autou grhgorein kai einai epi toiV oploiV etoimazesqai eiV polemon di' olhV thV nuktoV kai exebalen profulakaV kuklw thV parembolhV

27. cum occidisset autem sol præcepit Jonathas suis vigilare et esse in armis paratos ad pugnam tota nocte et posuit custodes per circuitum castrorum

28. kai hkousan oi upenantioi oti htoimastai iwnaqan kai oi par' autou eiV polemon kai efobhqhsan kai epthxan th kardia autwn kai anekausan puraV en th parembolh autwn

28. et audierunt adversarii quia paratus est Jonathas cum suis in bello et timuerunt et formidaverunt corde suo et accenderunt focos in castris suis

29. iwnaqan de kai oi par' autou ouk egnwsan ewV prwi eblepon gar ta fwta kaiomena

29. Jonathas autem et qui cum eo erant non cognoverunt usque mane videbant enim lumina ardentia

30. kai katediwxen iwnaqan opisw autwn kai ou katelaben autouV diebhsan gar ton eleuqeron potamon

30. et secutus est Jonatha et non conprehendit eos transierant enim flumen Eleutherum

31. kai exeklinen iwnaqan epi touV arabaV touV kaloumenouV zabadaiouV kai epataxen autouV kai elaben ta skula autwn

31. et divertit Jonathas ad Arabas qui vocantur Zabadei et percussit eos et accepit spolia eorum

32. kai anazeuxaV hlqen eiV damaskon kai diwdeusen en pash th cwra

32. et junxit et venit Damascum et perambulavit omnem regionem illam

33. kai simwn exhlqen kai diwdeusen ewV askalwnoV kai ta plhsion ocurwmata kai exeklinen eiV iopphn kai prokatelabeto authn

33. Simon autem exiit et venit usque ad Ascalona et ad proxima præsidia et declinavit in Joppen et occupavit eam

34. hkousen gar oti boulontai to ocurwma paradounai toiV para dhmhtriou kai eqeto ekei frouran opwV fulasswsin authn

34. audivit enim quod vellent præsidium tradere partibus Demetrii et posuit ibi custodes ut custodirent eam

35. kai epestreyen iwnaqan kai exekklhsiasen touV presbuterouV tou laou kai ebouleueto met' autwn tou oikodomhsai ocurwmata en th ioudaia

35. et reversus est Jonathas et convocavit seniores populi et cogitavit cum eis ædificare præsidia in Judæa

36. kai prosuywsai ta teich ierousalhm kai uywsai uyoV mega ana meson thV akraV kai thV polewV eiV to diacwrizein authn thV polewV ina h auth kata monaV opwV mhte agorazwsin mhte pwlwsin

36. et ædificare muros in Hierusalem et exaltare altitudinem magnam inter medium arcis et civitatis ut separaret eam a civitate ut esset ipsa singulariter et neque emant neque vendant

37. kai sunhcqhsan tou oikodomein thn polin kai epesen tou teicouV tou ceimarrou tou ex aphliwtou kai epeskeuasen to kaloumenon cafenaqa

37. et convenerunt ut ædificarent civitatem et cecidit murus qui erat super torrentem ab ortu solis et reparavit eum qui vocatur Caphetetha

38. kai simwn wkodomhsen thn adida en th sefhla kai wcurwsen authn kai epesthsen quraV kai moclouV

38. et Simon ædificavit Adiada in Sephela et munivit eam et inposuit portas et seras

39. kai ezhthsen trufwn basileusai thV asiaV kai periqesqai to diadhma kai ekteinai ceira ep' antiocon ton basilea

39. et cum cogitasset Tryfon regnare Asiæ et adsumere diadema et extendere manum in Antiochum regem

40. kai eulabhqh mhpote ouk eash auton iwnaqan kai mhpote polemhsh proV auton kai ezhtei sullabein auton tou apolesai kai aparaV hlqen eiV baiqsan

40. timens ne forte non permitteret eum Jonathas sed pugnaret adversus eum quærebat conprehendere eum et occidere et exsurgens abiit in Bethasan

41. kai exhlqen iwnaqan eiV apanthsin autw en tessarakonta ciliasin andrwn epilelegmenaiV eiV parataxin kai hlqen eiV baiqsan

41. et exiit Jonathas obviam cum quadraginta milibus virorum electorum in prœlium et venit Bethasan

42. kai eiden trufwn oti hlqen meta dunamewV pollhV kai ekteinai ceiraV ep' auton eulabhqh

42. et vidit Tryfon quia venit cum exercitu multo ut extenderet in eum manus et timuit

43. kai epedexato auton endoxwV kai sunesthsen auton pasin toiV filoiV autou kai edwken autw domata kai epetaxen toiV filoiV autou kai taiV dunamesin autou upakouein autou wV autou

43. et excepit eum cum honore et commendavit eum omnibus amicis suis et dedit ei munera et præcepit exercitibus suis ut obœdirent ei sicut sibi

44. kai eipen tw iwnaqan ina ti ekopwsaV panta ton laon touton polemou mh enesthkotoV hmin

44. et dixit Jonathæ ut quid vexasti universum populum cum bellum nobis non sit

45. kai nun aposteilon autouV eiV touV oikouV autwn epilexai de seautw andraV oligouV oitineV esontai meta sou kai deuro met' emou eiV ptolemaida kai paradwsw soi authn kai ta loipa ocurwmata kai taV dunameiV taV loipaV kai pantaV touV epi twn creiwn kai epistreyaV apeleusomai toutou gar carin pareimi

45. et nunc remitte eos in domos suas elige autem tibi viros paucos qui tecum sint et veni mecum Ptolomaidam et tradam illam tibi et reliqua præsidia et exercitum et universos præpositos negotii et conversus abibo propterea enim veni

46. kai empisteusaV autw epoihsen kaqwV eipen kai exapesteilen taV dunameiV kai aphlqon eiV ghn iouda

46. et credidit ei et fecit sicut dixit et dimisit exercitum et abierunt in terram Judam

47. katelipen de meq' eautou andraV trisciliouV wn disciliouV afhken en th galilaia cilioi de sunhlqon autw

47. retinuit autem secum tria milia virorum ex quibus remisit in Galileam duo milia mille autem cum eo venerunt

48. wV de eishlqen iwnaqan eiV ptolemaida apekleisan oi ptolemaeiV taV pulaV kai sunelabon auton kai pantaV touV suneiselqontaV met' autou apekteinan en romfaia

48. ut intravit autem Jonathas Ptolomaidam cluserunt portas Ptolomenses et conprehenderunt eum et omnes qui cum eo intraverant gladio interfecerunt

49. kai apesteilen trufwn dunameiV kai ippon eiV thn galilaian kai to pedion to mega tou apolesai pantaV touV para iwnaqou

49. et misit Tryfon exercitum et equites in Galileam et in campum magnum ut perderent omnes socios Jonathæ

50. kai epegnwsan oti sunelhmfqh kai apolwlen kai oi met' autou kai parekalesan eautouV kai eporeuonto sunestrammenoi etoimoi eiV polemon

50. at illi cum cognovissent quia conprehensus est et periit et omnes qui cum eo erant hortati sunt semet ipsos et exierunt parati in prœlium

51. kai eidon oi diwkonteV oti peri yuchV autoiV estin kai epestreyan

51. et videntes hii qui insecuti fuerant quia pro anima res est illis reversi sunt

52. kai hlqon panteV met' eirhnhV eiV ghn iouda kai epenqhsan ton iwnaqan kai touV met' autou kai efobhqhsan sfodra kai epenqhsen paV israhl penqoV mega

52. illi autem venerunt omnes cum pace in terram Juda et planxerunt Jonathan et eos qui cum eo fuerant valde et luxit Israël luctu magno

53. kai ezhthsan panta ta eqnh ta kuklw autwn ektriyai autouV eipon gar ouk ecousin arconta kai bohqounta nun oun polemhswmen autouV kai exarwmen ex anqrwpwn to mnhmosunon autwn

53. et quæsierunt omnes gentes quæ erant in circuitu eorum perdere eos dixerunt enim

54.

54. non habent principem et adiuvantem nunc ergo expugnemus illos et tollamus de hominibus memoriam eorum