II Crônicas, 34

1. wn oktw etwn iwsiaV en tw basileusai auton kai triakonta en etoV ebasileusen en ierousalhm

1. octo annorum erat Josias cum regnare cœpisset et triginta et uno annis regnavit in Hierusalem

2. kai epoihsen to euqeV enantion kuriou kai eporeuqh en odoiV dauid tou patroV autou kai ouk exeklinen dexia kai aristera

2. fecitque quod erat rectum in conspectu Domini et ambulavit in viis David patris sui non declinavit neque ad dexteram neque ad sinistram

3. kai en tw ogdow etei thV basileiaV autou kai autoV eti paidarion hrxato tou zhthsai kurion ton qeon dauid tou patroV autou kai en tw dwdekatw etei thV basileiaV autou hrxato tou kaqarisai ton ioudan kai thn ierousalhm apo twn uyhlwn kai twn alsewn kai apo twn cwneutwn

3. octavo autem anno regni sui cum adhuc esset puer cœpit quærere Deum patris sui David et duodecimo anno postquam cœperat mundavit Judam et Hierusalem ab excelsis et lucis simulacrisque et sculptilibus

4. kai katespasen kata proswpon autou ta qusiasthria twn baalim kai ta uyhla ta ep' autwn kai ekoyen ta alsh kai ta glupta kai ta cwneuta sunetriyen kai eleptunen kai erriyen epi proswpon twn mnhmatwn twn qusiazontwn autoiV

4. destruxeruntque coram eo aras Baalim et simulacra quæ superposita fuerant demoliti sunt lucos etiam et sculptilia succidit atque comminuit et super tumulos eorum qui eis immolare consueverant fragmenta dispersit

5. kai osta ierewn katekausen epi ta qusiasthria kai ekaqarisen ton ioudan kai thn ierousalhm

5. ossa præterea sacerdotum conbusit in altaribus idolorum mundavitque Judam et Hierusalem

6. kai en polesin efraim kai manassh kai sumewn kai nefqali kai toiV topoiV autwn kuklw

6. sed et in urbibus Manasse et Ephraim et Symeon usque Nepthalim cuncta subvertit

7. kai katespasen ta alsh kai ta qusiasthria kai ta eidwla katekoyen lepta kai panta ta uyhla ekoyen apo pashV thV ghV israhl kai apestreyen eiV ierousalhm

7. cumque altaria dissipasset et lucos et sculptilia contrivisset in frusta cunctaque delubra demolitus esset de universa terra Israël reversus est Hierusalem

8. kai en tw oktwkaidekatw etei thV basileiaV autou tou kaqarisai thn ghn kai ton oikon apesteilen ton safan uion eselia kai ton maasian arconta thV polewV kai ton iouac uion iwacaz ton upomnhmatografon autou krataiwsai ton oikon kuriou tou qeou autou

8. igitur anno octavodecimo regni sui mundata jam terra et templo Domini misit Saphan filium Eseliæ et Maasiam principem civitatis et Joha filium Joachaz a commentariis ut instaurarent domum Domini Dei sui

9. kai hlqon proV celkian ton ierea ton megan kai edwkan to argurion to eisenecqen eiV oikon qeou o sunhgagon oi leuitai fulassonteV thn pulhn ek ceiroV manassh kai efraim kai twn arcontwn kai apo pantoV kataloipou en israhl kai uiwn iouda kai beniamin kai oikountwn en ierousalhm

9. qui venerunt ad Helciam sacerdotem magnum acceptamque ab eo pecuniam quæ inlata fuerat in domum Domini et quam congregaverant Levitæ janitores de Manasse et Ephraim et universis reliquiis Israël ab omni quoque Juda et Beniamin et habitatoribus Hierusalem

10. kai edwkan auto epi ceira poiountwn ta erga oi kaqestamenoi en oikw kuriou kai edwkan auto poiousi ta erga oi epoioun en oikw kuriou episkeuasai katiscusai ton oikon

10. tradiderunt in manibus eorum qui præerant operariis in domo Domini ut instaurarent templum et infirma quæque sarcirent

11. kai edwkan toiV tektosi kai toiV oikodomoiV agorasai liqouV tetrapedouV kai xula eiV dokouV stegasai touV oikouV ouV exwleqreusan basileiV iouda

11. at illi dederunt eam artificibus et cementariis ut emerent lapides de lapidicinis et ligna ad commissuras ædificii et ad contignationem domorum quas destruxerant reges Juda

12. kai oi andreV en pistei epi twn ergwn kai ep' autwn episkopoi ieq kai abdiaV oi leuitai ex uiwn merari kai zacariaV kai mosollam ek twn uiwn kaaq episkopein kai paV leuithV paV suniwn en organoiV wdwn

12. qui fideliter cuncta faciebant erant autem præpositi operantium Jaath et Abdias de filiis Merari Zaccharias et Mosollam de filiis Caath qui urguebant opus omnes Levitæ scientes organis canere

13. kai epi twn nwtoforwn kai epi pantwn twn poiountwn ta erga ergasia kai ergasia kai apo twn leuitwn grammateiV kai kritai kai pulwroi

13. super eos vero qui ad varios usus onera portabant erant scribæ et magistri de Levitis janitores

14. kai en tw ekferein autouV to argurion to eisodiasqen eiV oikon kuriou euren celkiaV o iereuV biblion nomou kuriou dia ceiroV mwush

14. cumque efferrent pecuniam quæ inlata fuerat in templum Domini repperit Helcias sacerdos librum legis Domini per manum Mosi

15. kai apekriqh celkiaV kai eipen proV safan ton grammatea biblion nomou euron en oikw kuriou kai edwken celkiaV to biblion tw safan

15. et ait ad Saphan scribam librum legis inveni in domo Domini et tradidit ei

16. kai eishnegken safan to biblion proV ton basilea kai apedwken eti tw basilei logon pan to doqen argurion en ceiri twn paidwn sou twn poiountwn to ergon

16. at ille intulit volumen ad regem et nuntiavit ei dicens omnia quæ dedisti in manu servorum tuorum ecce conplentur

17. kai ecwneusan to argurion to eureqen en oikw kuriou kai edwkan epi ceira twn episkopwn kai epi ceira twn poiountwn ergasian

17. argentum quod reppertum est in domo Domini conflaverunt datumque est præfectis artificum et diversa opera fabricantium

18. kai aphggeilen safan o grammateuV tw basilei legwn biblion edwken moi celkiaV o iereuV kai anegnw auto safan enantion tou basilewV

18. præterea tradidit mihi Helcias sacerdos hunc librum quem cum rege præsente recitasset

19. kai egeneto wV hkousen o basileuV touV logouV tou nomou kai dierrhxen ta imatia autou

19. audissetque ille verba legis scidit vestimenta sua

20. kai eneteilato o basileuV tw celkia kai tw acikam uiw safan kai tw abdwn uiw micaia kai tw safan tw grammatei kai tw asaia paidi tou basilewV legwn

20. et præcepit Helciæ et Ahicam filio Saphan et Abdon filio Micha Saphan quoque scribæ et Asajæ servo regis dicens

21. poreuqhte zhthsate ton kurion peri emou kai peri pantoV tou kataleifqentoV en israhl kai iouda peri twn logwn tou bibliou tou eureqentoV oti megaV o qumoV kuriou ekkekautai en hmin dioti ouk eishkousan oi patereV hmwn twn logwn kuriou tou poihsai kata panta ta gegrammena en tw bibliw toutw

21. ite et orate Dominum pro me et pro reliquiis Israël et Juda super universis sermonibus libri istius qui reppertus est magnus enim furor Domini stillavit super nos eo quod non custodierint patres nostri verba Domini ut facerent omnia quæ scripta sunt in isto volumine

22. kai eporeuqh celkiaV kai oiV eipen o basileuV proV oldan thn profhtin gunaika sellhm uiou qakouaq uiou cellhV fulassousan taV stolaV kai auth katwkei en ierousalhm en masana kai elalhsan auth kata tauta

22. abiit igitur Helcias et hii qui simul a rege missi fuerant ad Holdan propheten uxorem Sellum filii Thecuath filii Hasra custodis vestium quæ habitabat Hierusalem in secunda et locuti sunt ei verba quæ supra narravimus

23. kai eipen autoiV outwV eipen kurioV o qeoV israhl eipate tw andri tw aposteilanti umaV proV me

23. at illa respondit eis hæc dicit Dominus Deus Israël dicite viro qui misit vos ad me

24. outwV legei kurioV idou egw epagw kaka epi ton topon touton touV pantaV logouV touV gegrammenouV en tw bibliw tw anegnwsmenw enantion tou basilewV iouda

24. hæc dicit Dominus ecce ego inducam mala super locum istum et super habitatores ejus cunctaque maledicta quæ scripta sunt in libro hoc quem legerunt coram rege Juda

25. anq' wn egkatelipon me kai equmiasan qeoiV allotrioiV ina parorgiswsin me en pasin toiV ergoiV twn ceirwn autwn kai exekauqh o qumoV mou en tw topw toutw kai ou sbesqhsetai

25. quia dereliquerunt me et sacrificaverunt diis alienis ut me ad iracundiam provocarent in cunctis operibus manuum suarum idcirco stillavit furor meus super locum istum et non extinguetur

26. kai epi basilea iouda ton aposteilanta umaV tou zhthsai ton kurion outwV ereite autw outwV legei kurioV o qeoV israhl touV logouV ouV hkousaV

26. ad regem autem Juda qui misit vos pro Domino deprecando sic loquimini hæc dicit Dominus Deus Israël quoniam audisti verba voluminis

27. kai enetraph h kardia sou kai etapeinwqhV apo proswpou mou en tw akousai se touV logouV mou epi ton topon touton kai epi touV katoikountaV auton kai etapeinwqhV enantion mou kai dierrhxaV ta imatia sou kai eklausaV katenantion mou kai egw hkousa fhsin kurioV

27. atque emollitum est cor tuum et humiliatus es in conspectu Dei super his quæ dicta sunt contra locum hunc et habitatores Hierusalem reveritusque faciem meam scidisti vestimenta tua et flevisti coram me ego quoque exaudivi te dicit Dominus

28. idou prostiqhmi se proV touV pateraV sou kai prosteqhsh proV ta mnhmata sou en eirhnh kai ouk oyontai oi ofqalmoi sou en pasin toiV kakoiV oiV egw epagw epi ton topon touton kai epi touV katoikountaV auton kai apedwkan tw basilei logon

28. jam enim colligam te ad patres tuos et infereris in sepulchrum tuum in pace nec videbunt oculi tui omne malum quod ego inducturus sum super locum istum et super habitatores ejus rettulerunt itaque regi cuncta quæ dixerat

29. kai apesteilen o basileuV kai sunhgagen touV presbuterouV iouda kai ierousalhm

29. at ille convocatis universis majoribus natu Juda et Hierusalem

30. kai anebh o basileuV eiV oikon kuriou kai paV iouda kai oi katoikounteV ierousalhm kai oi iereiV kai oi leuitai kai paV o laoV apo megalou ewV mikrou kai anegnw en wsin autwn touV pantaV logouV bibliou thV diaqhkhV tou eureqentoV en oikw kuriou

30. ascendit domum Domini unaque omnes viri Juda et habitatores Hierusalem sacerdotes et Levitæ et cunctus populus a minimo usque ad maximum quibus audientibus in domo Domini legit rex omnia verba voluminis

31. kai esth o basileuV epi ton stulon kai dieqeto diaqhkhn enantion kuriou tou poreuqhnai enwpion kuriou tou fulassein taV entolaV autou kai marturia autou kai prostagmata autou en olh kardia kai en olh yuch touV logouV thV diaqhkhV touV gegrammenouV epi tw bibliw toutw

31. et stans in tribunali suo percussit fœdus coram Domino ut ambularet post eum et custodiret præcepta et testimonia et justificationes ejus in toto corde suo et in tota anima sua faceretque quæ scripta sunt in volumine illo quem legerat

32. kai esthsen pantaV touV eureqentaV en ierousalhm kai beniamin kai epoihsan oi katoikounteV ierousalhm diaqhkhn en oikw kuriou qeou paterwn autwn

32. adiuravit quoque super hoc omnes qui repperti fuerant in Hierusalem et Beniamin et fecerunt habitatores Hierusalem juxta pactum Domini Dei patrum suorum

33. kai perieilen iwsiaV ta panta bdelugmata ek pashV thV ghV h hn uiwn israhl kai epoihsen pantaV touV eureqentaV en ierousalhm kai en israhl tou douleuein kuriw qew autwn pasaV taV hmeraV autou ouk exeklinen apo opisqen kuriou qeou paterwn autou

33. abstulit ergo Josias cunctas abominationes de universis regionibus filiorum Israël et fecit omnes qui residui erant in Israël servire Domino Deo suo cunctis diebus ejus non recesserunt a Domino Deo patrum suorum