Dzieje Apostolskie, 13

1. W Antiochii, w tamtejszym Kościele, byli prorokami i nauczycielami: Barnaba i Szymon, zwany Niger, Lucjusz Cyrenejczyk i Manaen, który wychowywał się razem z Herodem tetrarchą, i Szaweł.

1. erant autem in ecclesia quæ erat Antiochiæ prophetæ et doctores in quibus Barnabas et Symeon qui vocabatur Niger et Lucius Cyrenensis et Manæn qui erat Herodis tetrarchæ conlactaneus et Saulus

2. Gdy odprawili publiczne nabożeństwo i pościli, rzekł Duch Święty: Wyznaczcie mi już Barnabę i Szawła do dzieła, do którego ich powołałem.

2. ministrantibus autem illis Domino et jejunantibus dixit Spiritus Sanctus separate mihi Barnaban et Saulum in opus quod adsumpsi eos

3. Wtedy po poście i modlitwie oraz po włożeniu na nich rąk, wyprawili ich.

3. tunc jejunantes et orantes inponentesque eis manus dimiserunt illos

4. A oni wysłani przez Ducha Świętego zeszli do Seleucji, a stamtąd odpłynęli na Cypr.

4. et ipsi quidem missi ab Spiritu Sancto abierunt Seleuciam et inde navigaverunt Cyprum

5. Gdy przybyli do Salaminy, głosili słowo Boże w synagogach żydowskich; mieli też Jana do pomocy.

5. et cum venissent Salamina prædicabant verbum Dei in synagogis Judæorum habebant autem et Johannem in ministerio

6. Gdy przeszli przez całą wyspę aż do Pafos, spotkali pewnego maga, fałszywego proroka żydowskiego, imieniem Bar-Jezus,

6. et cum perambulassent universam insulam usque Paphum invenerunt quendam virum magum pseudoprophetam Judæum cui nomen erat Bariesu

7. który należał do otoczenia prokonsula Sergiusza Pawła, człowieka roztropnego. Ten, wezwawszy Barnabę i Szawła, chciał słuchać słowa Bożego.

7. qui erat cum proconsule Sergio Paulo viro prudente hic accitis Barnaba et Saulo desiderabat audire verbum Dei

8. Lecz przeciwstawił się im Elimas - mag /tak bowiem tłumaczy się jego imię/, usiłując odwieść prokonsula od wiary.

8. resistebat autem illis Elymas magus sic enim interpretatur nomen ejus quærens avertere proconsulem a fide

9. Ale Szaweł, który także zwie się Paweł, napełniony Duchem Świętym spojrzał na niego uważnie i rzekł:

9. Saulus autem qui et Paulus repletus Spiritu Sancto intuens in eum

10. O, synu diabelski, pełny wszelkiej zdrady i wszelkiej przewrotności, wrogu wszelkiej sprawiedliwości, czyż nie zaprzestaniesz wykrzywiać prostych dróg Pańskich?

10. dixit o plene omni dolo et omni fallacia fili diaboli inimice omnis justitiæ non desinis subvertere vias Domini rectas

11. Teraz dotknie cię ręka Pańska: będziesz niewidomy i przez pewien czas nie będziesz widział słońca. Natychmiast spadły na niego mrok i ciemność. I chodząc wkoło, szukał kogoś, kto by go poprowadził za rękę.

11. et nunc ecce manus Domini super te et eris cæcus non videns solem usque ad tempus et confestim cecidit in eum caligo et tenebræ et circumiens quærebat qui ei manum daret

12. Wtedy prokonsul widząc, co się stało, uwierzył, zdumiony nauką Pańską.

12. tunc proconsul cum vidisset factum credidit admirans super doctrinam Domini

13. Odpłynąwszy z Pafos, Paweł i jego towarzysze przybyli do Perge w Pamfilii, a Jan wrócił do Jerozolimy, odłączywszy się od nich.

13. et cum a Papho navigassent Paulus et qui cum eo venerunt Pergen Pamphiliæ Johannes autem discedens ab eis reversus est Hierosolymam

14. Oni zaś przeszli przez Perge, dotarli do Antiochii Pizydyjskiej, weszli w dzień sobotni do synagogi i usiedli.

14. illi vero pertranseuntes Pergen venerunt Antiochiam Pisidiæ et ingressi synagogam die sabbatorum sederunt

15. Po odczytaniu Prawa i Proroków przełożeni synagogi posłali do nich i powiedzieli: Przemówcie, bracia, jeżeli macie jakieś słowo zachęty dla ludu.

15. post lectionem autem legis et prophetarum miserunt principes synagogæ ad eos dicentes viri fratres si quis est in vobis sermo exhortationis ad plebem dicite

16. Wstał więc Paweł i skinąwszy ręką, przemówił: Słuchajcie, Izraelici i wy, którzy boicie się Boga!

16. surgens autem Paulus et manu silentium indicens ait viri israhelitæ et qui timetis Deum audite

17. Bóg tego ludu izraelskiego wybrał ojców naszych i wywyższył lud na obczyźnie w ziemi egipskiej i wyprowadził go z niej mocnym ramieniem.

17. Deus plebis Israël elegit patres nostros et plebem exaltavit cum essent incolæ in terra Ægypti et in brachio excelso eduxit eos ex ea

18. Mniej więcej przez czterdzieści lat znosił cierpliwie ich obyczaje na pustyni.

18. et per quadraginta annorum tempus mores eorum sustinuit in deserto

19. I wytępiwszy siedem szczepów w ziemi Kanaan oddał im ziemię ich w dziedzictwo,

19. et destruens gentes septem in terra Chanaan sorte distribuit eis terram eorum

20. mniej więcej po czterystu pięćdziesięciu latach. I potem dał im sędziów aż do proroka Samuela.

20. quasi post quadringentos et quinquaginta annos et post hæc dedit judices usque ad Samuhel prophetam

21. Później poprosili o króla, i dał im Bóg na lat czterdzieści Saula, syna Kisza z pokolenia Beniamina.

21. et exinde postulaverunt regem et dedit illis Deus Saul filium Cis virum de tribu Beniamin annis quadraginta

22. Gdy zaś jego odrzucił, powołał Dawida na ich króla, o którym też dał świadectwo w słowach: Znalazłem Dawida, syna Jessego, człowieka po mojej myśli, który we wszystkim wypełni moją wolę.

22. et amoto illo suscitavit illis David regem cui et testimonium perhibens dixit inveni David filium Jesse virum secundum cor meum qui faciet omnes voluntates meas

23. Z jego to potomstwa, stosownie do obietnicy, wyprowadził Bóg Izraelowi Zbawiciela Jezusa.

23. hujus Deus ex semine secundum promissionem eduxit Israël salvatorem Jesum

24. Przed Jego przyjściem Jan głosił chrzest nawrócenia całemu ludowi izraelskiemu.

24. prædicante Johanne ante faciem adventus ejus baptismum pænitentiæ omni populo Israël

25. A pod koniec swojej działalności Jan mówił: " Ja nie jestem tym, za kogo mnie uważacie. Po mnie przyjdzie Ten, któremu nie jestem godny rozwiązać sandałów na nogach ".

25. cum impleret autem Johannes cursum suum dicebat quem me arbitramini esse non sum ego sed ecce venit post me cujus non sum dignus calciamenta pedum solvere

26. Bracia, synowie rodu Abrahama, i ci spośród was, którzy się boją Boga! Nam została przekazana nauka o tym zbawieniu,

26. viri fratres filii generis Abraham et qui in vobis timent Deum vobis verbum salutis hujus missum est

27. bo mieszkańcy Jerozolimy i ich zwierzchnicy nie uznali Go, i potępiając Go wypełnili głosy Proroków, odczytywane co szabat.

27. qui enim habitabant Hierusalem et principes ejus hunc ignorantes et voces prophetarum quæ per omne sabbatum leguntur judicantes impleverunt

28. Chociaż nie znaleźli w Nim żadnej winy zasługującej na śmierć, zażądali od Piłata, aby Go stracił.

28. et nullam causam mortis invenientes in eum petierunt a Pilato ut interficerent eum

29. A gdy wykonali wszystko, co było o Nim napisane, zdjęli Go z krzyża i złożyli w grobie.

29. cumque consummassent omnia quæ de eo scripta erant deponentes eum de ligno posuerunt in monumento

30. Ale Bóg wskrzesił Go z martwych,

30. Deus vero suscitavit eum a mortuis qui visus est per dies multos his

31. a On ukazywał się przez wiele dni tym, którzy z Nim razem poszli z Galilei do Jerozolimy, a teraz dają świadectwo o Nim przed ludem.

31. qui simul ascenderant cum eo de Galilæa in Hierusalem qui usque nunc sunt testes ejus ad plebem

32. My właśnie głosimy wam Dobrą Nowinę o obietnicy danej ojcom:

32. et nos vobis adnuntiamus ea quæ ad patres nostros repromissio facta est

33. że Bóg spełnił ją wobec nas jako ich dzieci, wskrzesiwszy Jezusa. Tak też jest napisane w psalmie drugim: Ty jesteś moim Synem, Jam Ciebie dziś zrodził.

33. quoniam hanc Deus adimplevit filiis nostris resuscitans Jesum sicut et in psalmo secundo scriptum est Filius meus es tu ego hodie genui te

34. A [to], że Go wskrzesił z martwych i że nie miał już nigdy ulec rozkładowi, tak wyraził: Wypełnię wierne, święte sprawy Dawida.

34. quod autem suscitaverit eum a mortuis amplius jam non reversurum in corruptionem ita dixit quia dabo vobis sancta David fidelia

35. Dlatego i w innym miejscu mówi: Nie dozwolisz, aby Twój Święty uległ skażeniu.

35. ideoque et alias dicit non dabis Sanctum tuum videre corruptionem

36. Dawid jednak, zasłużywszy się swemu pokoleniu, zasnął z woli Bożej i został złożony u boku swych przodków, i uległ skażeniu.

36. David enim sua generatione cum administrasset voluntati Dei dormivit et adpositus est ad patres suos et vidit corruptionem

37. Lecz nie uległ skażeniu Ten, którego Bóg wskrzesił.

37. quem vero Deus suscitavit non vidit corruptionem

38. Niech więc będzie wam wiadomo, bracia, że zwiastuje się wam odpuszczenie grzechów przez Niego:

38. notum igitur sit vobis viri fratres quia per hunc vobis remissio peccatorum adnuntiatur ab omnibus quibus non potuistis in lege Mosi justificari

39. Każdy, kto uwierzy, jest przez Niego usprawiedliwiony ze wszystkich [grzechów], z których nie mogliście zostać usprawiedliwieni w Prawie Mojżeszowym.

39. in hoc omnis qui credit justificatur

40. Baczcie więc, aby nie sprawdziły się na was słowa Proroków:

40. videte ergo ne superveniat quod dictum est in prophetis

41. Patrzcie, szydercy, zdumiewajcie się i odejdźcie, bo za dni waszych dokonuję dzieła, dzieła, któremu byście nie uwierzyli, gdyby wam ktoś o nim mówił.

41. videte contemptores et admiramini et disperdimini quia opus operor ego in diebus vestris opus quod non credetis si quis enarraverit vobis

42. Kiedy wychodzili, proszono ich, aby w następny szabat mówili do nich o tym samym.

42. exeuntibus autem illis rogabant ut sequenti sabbato loquerentur sibi verba hæc

43. A po zakończeniu zebrania, wielu Żydów i pobożnych prozelitów towarzyszyło Pawłowi i Barnabie, którzy w rozmowie starali się zachęcić ich do wytrwania w łasce Boga.

43. cumque dimissa esset synagoga secuti sunt multi Judæorum et colentium advenarum Paulum et Barnaban qui loquentes suadebant eis ut permanerent in gratia Dei

44. W następny szabat zebrało się niemal całe miasto, aby słuchać słowa Bożego.

44. sequenti vero sabbato pæne universa civitas convenit audire verbum Domini

45. Gdy Żydzi zobaczyli tłumy, ogarnęła ich zazdrość, i bluźniąc sprzeciwiali się temu, co mówił Paweł.

45. videntes autem turbas Judæi repleti sunt zelo et contradicebant his quæ a Paulo dicebantur blasphemantes

46. Wtedy Paweł i Barnaba powiedzieli odważnie: Należało głosić słowo Boże najpierw wam. Skoro jednak odrzucacie je i sami uznajecie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan.

46. tunc constanter Paulus et Barnabas dixerunt vobis oportebat primum loqui verbum Dei sed quoniam repellitis illud et indignos vos judicastis æternæ vitæ ecce convertimur ad gentes

47. Tak bowiem nakazał nam Pan: Ustanowiłem Cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi.

47. sic enim præcepit nobis Dominus posui te in lumen gentibus ut sis in salutem usque ad extremum terræ

48. Poganie słysząc to radowali się i wielbili słowo Pańskie, a wszyscy, przeznaczeni do życia wiecznego, uwierzyli.

48. audientes autem gentes gavisæ sunt et glorificabant verbum Domini et crediderunt quotquot erant præordinati ad vitam æternam

49. Słowo Pańskie rozszerzało się po całym kraju.

49. disseminabatur autem verbum Domini per universam regionem

50. Ale Żydzi podburzyli pobożne a wpływowe niewiasty i znaczniejszych obywateli, wzniecili prześladowanie Pawła i Barnaby i wyrzucili ich ze swoich granic.

50. Judæi autem concitaverunt religiosas mulieres et honestas et primos civitatis et excitaverunt persecutionem in Paulum et Barnaban et ejecerunt eos de finibus suis

51. A oni otrząsnąwszy na nich pył z nóg, przyszli do Ikonium,

51. at illi excusso pulvere pedum in eos venerunt Iconium

52. a uczniów napełniało wesele i Duch Święty.

52. discipuli quoque replebantur gaudio et Spiritu Sancto