Mądrość Syracha, 29

1. Kto jest miłosierny, pożycza bliźniemu, a kto wspomaga go swą ręką, wypełnia przykazania.

1. de fenore qui facit misericordiam fenerat proximum et qui prævalet manu mandata servat

2. Pożycz bliźniemu, gdy jest w potrzebie, a także oddaj mu w swoim czasie;

2. fenera proximum tibi in tempore necessitatis illius et iterum redde proximo in tempore suo

3. dotrzymaj słowa, bądź godny jego zaufania, a zawsze znajdziesz to, czego będziesz potrzebował.

3. confirma verbum et fideliter age cum illo et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est

4. Wielu uważa pożyczkę za rzecz znalezioną i sprawia kłopot tym, którzy ich wspomogli.

4. multi quasi inventionem æstimaverunt fenus et præstiterunt molestiam his qui se adiuvaverunt

5. Do czasu, zanim otrzyma, całuje jego ręce i o bogactwach bliźniego mówi cichym głosem; ale się ociąga, gdy przyjdzie pora zwrotu, i oddaje w zamian słowa niezadowolenia i na złe czasy się skarży.

5. donec accipiant osculantur manum dantis et in promissionibus humiliant vocem suam

6. Jeśli zaś zdoła, zwróci zaledwie połowę, i należy uważać to za rzecz znalezioną; a jeśli nie będzie mógł, pozbawi go pieniędzy, uczyni go sobie bez powodu wrogiem, odda mu przekleństwa i obelgi i zamiast czci, zapłaci mu zelżywością.

6. et in tempore redditionis postulabit tempus et loquetur verba acediæ et murmurationum et tempus causabitur

7. Wielu się więc powstrzymuje nie z powodu złego usposobienia, ale z obawy, by nie tracić na próżno.

7. si autem potuerit reddere aversatus solide vix reddet dimidium et conputabit illud quasi inventionem

8. Poza tym bądź dla biednego łaskawy i nie daj mu długo czekać na jałmużnę!

8. sin autem fraudavit illum pecunia sua et possidebit illum inimicum gratis

9. Zgodnie z przykazaniem przyjdź z pomocą biednemu i stosownie do jego potrzeby nie odsyłaj go z pustymi rękami!

9. et convicia et maledicta reddet illi et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam

10. Strać raczej pieniądze dla brata i przyjaciela, niżby miały zardzewieć, zmarnować się pod kamieniem.

10. multi non causa nequitiæ non feneraverunt sed fraudari gratis timuerunt

11. Umieść skarb twój według przykazań Najwyższego, a korzystniejsze to będzie dla ciebie niż złoto.

11. verumtamen super humilem animo fortior esto et pro elemosyna non trahas illum

12. Zamknij jałmużnę w spichlerzach twoich, a ona wybawi cię z każdego nieszczęścia.

12. propter mandatum adsume pauperem et propter inopiam ejus ne dimittas illum vacuum

13. Lepiej niż tarcza mocna, niżeli ciężka włócznia za ciebie walczyć będzie z wrogiem.

13. perde pecuniam pro fratre et amico et non abscondas illam sub lapide in perditionem

14. Człowiek dobry ręczyć będzie za bliźniego, i byłby bezwstydny, gdyby go odtrącił.

14. pone thesaurum tuum in præceptis Altissimi et proderit tibi magis quam aurum

15. Nie zapominaj dobrodziejstw poręczyciela, dał bowiem życie swoje za ciebie.

15. conclude elemosynam in corde pauperis et hæc pro te exorabit ab omni malo

16. Grzesznik za nic sobie ma dobrodziejstwa poręczyciela i bez wdzięczności w sercu odtrąca swego wybawcę.

16. super scutum potentis et super lanceam

17. Ręczenie zgubiło wielu uczciwych i wstrząsnęło nimi jak morska fala.

17. adversus inimicum tuum pugnabit

18. Ludzi możnych wypędziło z kraju, tak że zabłądzili między obce narody.

18. vir bonus fidem facit proximo suo et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi

19. Grzesznik, który narzuca się z ręczeniem, goniąc za zyskiem, popadnie pod wyroki sądowe.

19. gratiam fidejussoris ne obliviscaris dedit enim pro te animam suam

20. Pomagaj bliźniemu według swej możności, a uważaj na siebie, abyś i ty nie upadł.

20. repromissorem fugit peccator et inmundus

21. Pierwsze potrzeby życia: woda, chleb, odzienie i dom, by osłonić nagość.

21. bona repromissoris sibi adscribit peccator et ingratus sensu derelinquet liberantem se

22. Lepsze jest życie biednego pod dachem z tarcic niż wspaniałe uczty u obcych.

22. vir repromittit de proximo suo et cum perdiderit reverentiam relinquetur ab eo

23. Bądź zadowolony, czy masz mało czy dużo, a nie posłyszysz wymówek, że jesteś przybyszem.

23. repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commovit illos quasi fluctus maris

24. Przykre to życie chodzić od domu do domu, a tam, gdzie mieszkasz jako obcy, ust nie otworzysz.

24. viros potentes gyrans migrare fecit et vagati sunt in gentibus alienis

25. Choć przyjmiesz kogoś do stołu i dasz pić, bez otrzymania podzięki posłyszysz przykre słowa:

25. peccator transgrediens mandata Domini incidet in promissionem nequa et qui conatur multa agere incidet in judicium

26. Chodź, przybyszu, przygotuj stół, a jeśli co masz w ręku, nakarm mnie!

26. recupera proximum secundum virtutem tuam et adtende tibi ne incidas

27. Przybyszu, zrób miejsce godniejszemu, brat w gościnę przybył do mnie, potrzebuję mieszkania.

27. initium vitæ aqua et panis et vestimentum et domus protegens turpitudinem

28. Ciężkie są dla człowieka rozumnego obelgi wierzyciela i wymawianie gościny.

28. melior victus pauperis sub tegimen asserum quam epulæ splendidæ in peregre sine domicilio

29.

29. super minimum et magnum placeat tibi et inproperium peregrinationis non audies

30.

30. vita nequa hospitandi de domo in domum et ubi hospitabitur non fiducialiter aget nec aperiet os

31.

31. hospitabit et pascet et potabit ingratos et ad hæc amara audiet

32.

32. transi hospes et orna mensam et quæ in manu habes ciba ceteros

33.

33. exi a facie honoris amicorum meorum necessitudine domus meæ hospitio mihi factus est frater

34.

34. gravia hæc homini habenti sensum correptio domus et inproperium feneratoris