Mądrość Syracha, 18

1. Ten, co żyje wiecznie, stworzył wszystko bez wyjątku,

1. qui vivit in æternum creavit omnia simul Deus solus justificabitur et manet invictus rex in æternum

2. Sam tylko Pan uznany będzie za sprawiedliwego (2p) i prócz Niego nie ma innego. (3p) Dłonią swej ręki rządzi On światem i wszystko słucha Jego woli, bo On sam przez swą potęgę jest królem wszystkich rzeczy, oddzielając w nich rzeczy święte od nieświętych.

2. quis sufficit enarrare opera illius

3.

3. quis enim investigabit magnalia ejus

4. Nikt nie potrafi opisać Jego czynów, a któż będzie mógł zbadać Jego wspaniałe dzieła?

4. virtutem autem magnitudinis ejus quis enuntiabit et quis adiciet enarrare misericordiam ejus

5. Któż zdoła zmierzyć potęgę Jego wielkości i któż potrafi dokładnie opowiedzieć dzieła Jego miłosierdzia?

5. non est minuere neque adicere nec est invenire magnalia Dei

6. Nie ma tu nic do zmniejszenia ani do dodania, ani nie można zbadać cudownych dzieł Pańskich.

6. cum consummaverit homo tunc incipit et cum quieverit operabitur

7. Kiedy człowiek myśli, że skończył, to nawet nie rozpoczął, a kiedy się zatrzyma, nie wie, co robić dalej.

7. quid homo et quæ gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius

8. Kimże jest człowiek i jakież jest jego znaczenie? Cóż jest jego dobrem i cóż złem jego?

8. numerus dierum hominum multum centum anni quasi guttæ aquæ a mare et sicut calculus harenæ sic exigui anni in die ævi

9. Liczba dni człowieka - jeśli wiek jego jest długi - dosięga stu lat.

9. propter hoc patiens est Deus in illis et effudit super eos misericordiam suam

10. Jak kropla wody zaczerpnięta z morza lub ziarnko piasku, tak jest [tych] trochę lat wobec dnia wieczności.

10. vidit præsumptionem cordis illorum quoniam mala est et cognovit subversionem illorum quoniam nequa est

11. Dlatego Pan cierpliwy jest dla ludzi i wylał na nich swoje miłosierdzie.

11. ideo adimplevit propitiationem suam in illis et ostendit illis viam æquitatis

12. Zobaczył On i wie, że koniec ich godny litości i dlatego pomnożył swoje przebaczenie.

12. miseratio hominis circa proximum suum misericordia autem Dei super omnem carnem

13. Miłosierdzie człowieka - nad jego bliźnim, a miłosierdzie Pana - nad całą ludzkością: On karci, wychowuje, poucza i zawraca jak pasterz swoją trzodę.

13. qui misericordiam habet et docet erudit quasi pastor gregem suum

14. Lituje się nad tymi, którzy przyjmują Jego pouczenie i którzy się spieszą do Jego przykazań.

14. misereatur excipiens doctrinam miserationis et qui festinant in judiciis ejus

15. Synu, do dobrych uczynków nie dodawaj przygany ani przykrego słowa do każdego daru.

15. fili in bonis non des querellam et omni dato non des tristitiam verbi mali

16. Czyż upału nie łagodzi rosa? Tak lepsze jest słowo niż podarunek.

16. nonne ardorem refrigerabit ros sic et verbum melius quam datus

17. Oto, czy nie jest lepsze słowo niż dobry datek? A jedno z drugim [łączy się] u człowieka życzliwego.

17. nonne ecce verbum super datum bonum et utraque cum homine justificato

18. Nierozumny zaś robi wymówki niezgodnie z miłością, a dar zazdrosnego wyciska łzy z oczu.

18. stultus achariter inproperabit et datus indisciplinati tabescere facit oculos

19. Uczy się, zanim ci przyjdzie przemawiać, i miej staranie o siebie, zanim zasłabniesz.

19. ante judicium para justitiam tibi et antequam loquaris disce

20. Zanim sąd wydasz, zbadaj siebie samego, a w godzinę obrachunku znajdziesz przebaczenie.

20. ante languorem adhibe medicinam et ante judicium interroga te ipsum et in conspectu Dei invenies propitiationem

21. Nim wpadniesz w chorobę, upokórz się, a gdy zgrzeszysz, daj dowód nawrócenia!

21. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatum ostende conversationem tuam

22. Niech ci nic nie stanie na przeszkodzie, by wykonać ślub w należnym czasie, ani nie czekaj aż do śmierci, by z długów się uiścić.

22. non inpediaris operari semper et non veteris usque ad mortem justificari quoniam merces Dei manet in æternum

23. Zanim złożysz ślub, przygotuj siebie, a nie bądź jak człowiek, który Pana wystawia na próbę.

23. ante orationem præpara animam tuam et noli esse quasi homo qui temptat Deum

24. Pamiętaj o gniewie Jego w dniach ostatnich, o chwili pomsty, gdy odwróci oblicze.

24. memento iræ in die consummationis et tempus retributionis in conversatione facies

25. Pamiętaj o chwili głodu, gdy jesteś w obfitości, o biedzie i niedostatku - w dniach pomyślności.

25. memento paupertatis in tempore abundantiæ et necessitatem paupertatis in die divitiarum

26. Od rana do wieczora okoliczności się zmieniają i wszystko prędko biegnie przed Panem.

26. a mane usque ad vesperam mutatur tempus et hæc omnia citata in oculis Dei

27. Człowiek mądry we wszystkim zachowa ostrożność, a w dniach, kiedy grzechy panują, powstrzyma się od błędu.

27. homo sapiens in omnibus metuet et in diebus delictorum adtendet ab inertia

28. Każdy rozumny uzna mądrość, a temu, kto ją znalazł, wyrazi uznanie.

28. omnis astutus agnovit sapientiam et invenienti eam dabit confessionem

29. Rozumni w mowach sami jako mędrcy wystąpią i niby deszcz wyleją przysłowia doskonałe.

29. sensati in verbis et ipsi sapienter egerunt et intellexerunt veritatem et justitiam et inploraverunt proverbia et judicia

30. Nie idź za twymi namiętnościami: powstrzymaj się od pożądań!

30. de continentia animæ post concupiscentias tuas non eas et a voluntate tua avertere

31. Jeżeli pozwolisz duszy swej na upodobanie w namiętnościach, uczynisz z siebie pośmiewisko dla twych nieprzyjaciół.

31. si præstes animæ tuæ concupiscentiam ejus faciet te in gaudium inimicis

32. Nie miej upodobania w życiu wystawnym, abyś się nie uwikłał w jego wydatki.

32. ne oblecteris in turbis nec in modicis ad duas est enim commissio illorum

33. Nie czyń się biednym, urządzając uczty za pożyczone pieniądze, gdy nie masz nic w kieszeni.

33. ne fueris mediocris in contentione ex fenore et non est tibi nihil in sacculo eris enim invidus tuæ vitæ