Liber Proverbiorum, 1
1. parabolæ Salomonis filii David regis Israël
1. Proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel,
2. ad sciendam sapientiam et disciplinam
2. para conocer la sabiduría y la instrucción, para entender las palabras profundas,
3. ad intellegenda verba prudentiæ et suscipiendam eruditionem doctrinæ justitiam et judicium et æquitatem
3. para obtener una instrucción esmerada -justicia, equidad y rectitud-
4. ut detur parvulis astutia adulescenti scientia et intellectus
4. para dar perspicacia a los incautos, y al joven, ciencia y reflexión;
5. audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit
5. Que escuche el sabio, y acrecentará su saber, y el inteligente adquirirá el arte de dirigir.
6. animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum
6. para entender los proverbios y las sentencias agudas, las palabras de los sabios y sus enigmas.
7. timor Domini principium scientiæ sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt
7. El temor del Señor es el comienzo de la sabiduría, los necios desprecian la sabiduría y la instrucción.
8. audi fili mi disciplinam patris tui et ne dimittas legem matris tuæ
8. Escucha, hijo mío, la instrucción de tu padre y no rechaces la enseñanza de tu madre,
9. ut addatur gratia capiti tuo et torques collo tuo
9. porque son una diadema de gracia para tu cabeza y un collar para tu cuello.
10. fili mi si te lactaverint peccatores ne adquiescas
10. Hijo mío, si los pecadores intentan seducirte, tú no aceptes.
11. si dixerint veni nobiscum insidiemur sanguini abscondamus tendiculas contra insontem frustra
11. Si ellos dicen: "Ven con nosotros, tendamos una emboscada sangrienta, acechemos por puro gusto al inocente;
12. degluttiamus eum sicut infernus viventem et integrum quasi descendentem in lacum
12. traguémoslos vivos como el Abismo, todos enteros, como los que bajan a la Fosa;
13. omnem pretiosam substantiam repperiemus implebimus domos nostras spoliis
13. hallaremos toda clase de bienes preciosos, llenaremos nuestras casas con el botín;
14. sortem mitte nobiscum marsuppium unum sit omnium nostrum
14. tendrás tu parte igual que nosotros, todos haremos una bolsa común":
15. fili mi ne ambules cum eis prohibe pedem tuum a semitis eorum
15. hijo mío, no los acompañes por el camino, retira tus pies de sus senderos,
16. pedes enim illorum ad malum currunt et festinant ut effundant sanguinem
16. porque sus pies corren hacia el mal y se apresuran para derramar sangre.
17. frustra autem jacitur rete ante oculos pinnatorum
17. Pero en vano se tiende la red, si pueden verla todos los pájaros:
18. ipsique contra sanguinem suum insidiantur et moliuntur fraudes contra animas suas
18. ellos tienden contra sí mismos una emboscada sangrienta, están al acecho contra sus propias vidas.
19. sic semitæ omnis avari animas possidentium rapiunt
19. Tal es la suerte del que obtiene ganancias injustas: le quitan la vida al que las posee.
20. sapientia foris prædicat in plateis dat vocem suam
20. La Sabiduría clama por las calles, en las plazas hace oír su voz;
21. in capite turbarum clamitat in foribus portarum urbis profert verba sua dicens
21. llama en las esquinas más concurridas, a la entrada de las puertas de la ciudad, dice sus palabras:
22. usquequo parvuli diligitis infantiam et stulti ea quæ sibi sunt noxia cupiunt et inprudentes odibunt scientiam
22. "¿Hasta cuándo, incautos, amarán la ingenuidad? ¿Hasta cuándo los insolentes se complacerán en su insolencia y los necios aborrecerán la ciencia?
23. convertimini ad correptionem meam en proferam vobis spiritum meum et ostendam verba mea
23. Tengan en cuenta mi reproche: yo voy a abrirles mi corazón y les haré conocer mis palabras.
24. quia vocavi et rennuistis extendi manum meam et non fuit qui aspiceret
24. Porque llamo y ustedes se resisten, extiendo mi mano y nadie presta atención,
25. despexistis omne consilium meum et increpationes meas neglexistis
25. porque ustedes desoyen todos mis consejos y no aceptan mi reproche,
26. ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo cum vobis quod timebatis advenerit
26. yo, a mi vez, me reiré de la ruina de ustedes, me burlaré cuando los asalte el terror,
27. cum inruerit repentina calamitas et interitus quasi tempestas ingruerit quando venerit super vos tribulatio et angustia
27. cuando los invada el terror como una tormenta y les llegue la ruina como un huracán, cuando les sobrevengan la angustia y la tribulación.
28. tunc invocabunt me et non exaudiam mane consurgent et non invenient me
28. Entonces me llamarán, y yo no responderé, me buscarán ansiosamente, y no me encontrarán.
29. eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem Domini non susceperint
29. Porque ellos aborrecieron la ciencia y no eligieron el temor del Señor,
30. nec adquieverint consilio meo et detraxerint universæ correptioni meæ
30. porque no quisieron mi consejo y despreciaron todos mis reproches,
31. comedent igitur fructus viæ suæ suisque consiliis saturabuntur
31. gustarán el fruto de su propia conducta, se hartarán de sus consejos.
32. aversio parvulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos
32. Porque a los ingenuos los mata su propio extravío y la desidia pierde a los necios,
33. qui autem me audierit absque terrore requiescet et abundantia perfruetur malorum timore sublato
33. pero el que me escucha vivirá seguro y estará tranquilo, sin temer ningún mal".