Liber Ecclesiasticus, 29
1. Qui facit misericordiam, feneratur proximo suo; et, qui confortat manu, mandata servat.
1. ὁ ποιῶν ἔλεος δανιεῖ τῷ πλησίον καὶ ὁ ἐπισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς
2. Fenerare proximo tuo in tempore necessitatis illius et iterum redde proximo in tempore suo.
2. δάνεισον τῷ πλησίον ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ καὶ πάλιν ἀπόδος τῷ πλησίον εἰς τὸν καιρόν
3. Confirma verbum et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies, quod tibi necessarium est.
3. στερέωσον λόγον καὶ πιστώθητι μετ’ αὐτοῦ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὑρήσεις τὴν χρείαν σου
4. Multi quasi inventionem aestimaverunt fenus et praestiterunt molestiam his, qui se adiuverunt.
4. πολλοὶ ὡς εὕρεμα ἐνόμισαν δάνος καὶ παρέσχον κόπον τοῖς βοηθήσασιν αὐτοῖς
5. Donec accipiat, osculatur manus dantis et de possessionibus proximi humiliat vocem suam;
5. ἕως οὗ λάβῃ καταφιλήσει χεῖρας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ πλησίον ταπεινώσει φωνήν καὶ ἐν καιρῷ ἀποδόσεως παρελκύσει χρόνον καὶ ἀποδώσει λόγους ἀκηδίας καὶ τὸν καιρὸν αἰτιάσεται
6. et in tempore redditionis postulabit tempus, et reddet verba taedii et murmurationum et tempus causabitur.
6. ἐὰν ἰσχύσῃ μόλις κομίσεται τὸ ἥμισυ καὶ λογιεῖται αὐτὸ ὡς εὕρεμα εἰ δὲ μή ἀπεστέρησεν αὐτὸν τῶν χρημάτων αὐτοῦ καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρὸν δωρεάν κατάρας καὶ λοιδορίας ἀποδώσει αὐτῷ καὶ ἀντὶ δόξης ἀποδώσει αὐτῷ ἀτιμίαν
7. Si autem potuerit reddere, adversabitur; solidi vix reddet dimidium et computabit illud quasi inventionem.
7. πολλοὶ οὐ χάριν πονηρίας ἀπέστρεψαν ἀποστερηθῆναι δωρεὰν εὐλαβήθησαν
8. Sin autem, fraudabit illum pecunia sua et possidebit illum inimicum gratis.
8. πλὴν ἐπὶ ταπεινῷ μακροθύμησον καὶ ἐπ’ ἐλεημοσύνῃ μὴ παρελκύσῃς αὐτόν
9. Et convicia et maledicta reddet illi et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam.
9. χάριν ἐντολῆς ἀντιλαβοῦ πένητος καὶ κατὰ τὴν ἔνδειαν αὐτοῦ μὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν κενόν
10. Multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt.
10. ἀπόλεσον ἀργύριον δι’ ἀδελφὸν καὶ φίλον καὶ μὴ ἰωθήτω ὑπὸ τὸν λίθον εἰς ἀπώλειαν
11. Verumtamen super humilem longanimis esto et pro eleemosyna non trahas illum.
11. θὲς τὸν θησαυρόν σου κατ’ ἐντολὰς ὑψίστου καὶ λυσιτελήσει σοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον
12. Propter mandatum assume pauperem et propter inopiam eius ne dimittas eum vacuum.
12. σύγκλεισον ἐλεημοσύνην ἐν τοῖς ταμιείοις σου καὶ αὕτη ἐξελεῖταί σε ἐκ πάσης κακώσεως
13. Perde pecuniam propter fratrem et amicum tuum et non abscondas illam sub lapide in perditionem.
13. ὑπὲρ ἀσπίδα κράτους καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ
14. Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum.
14. ἀνὴρ ἀγαθὸς ἐγγυήσεται τὸν πλησίον καὶ ὁ ἀπολωλεκὼς αἰσχύνην ἐγκαταλείψει αὐτόν
15. Conclude eleemosynam in corde pauperis, et haec pro te exorabit ab omni malo. (16 17)
15. χάριτας ἐγγύου μὴ ἐπιλάθῃ ἔδωκεν γὰρ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ σοῦ
16.
16. ἀγαθὰ ἐγγύου ἀνατρέψει ἁμαρτωλός καὶ ἀχάριστος ἐν διανοίᾳ ἐγκαταλείψει ῥυσάμενον
17.
17. ἐγγύη πολλοὺς ἀπώλεσεν κατευθύνοντας καὶ ἐσάλευσεν αὐτοὺς ὡς κῦμα θαλάσσης
18. Super scutum roboris et super lanceam ponderis adversus inimicum tuum pugnabit pro te.
18. ἄνδρας δυνατοὺς ἀπῴκισεν καὶ ἐπλανήθησαν ἐν ἔθνεσιν ἀλλοτρίοις
19. Vir bonus fidem facit pro proximo suo; et, qui perdiderit confusionem, fugiet repromissorem.
19. ἁμαρτωλὸς ἐμπεσὼν εἰς ἐγγύην καὶ διώκων ἐργολαβίας ἐμπεσεῖται εἰς κρίσεις
20. Gratiam fideiussoris ne obliviscaris: dedit enim pro te animam suam. (21)
20. ἀντιλαβοῦ τοῦ πλησίον κατὰ δύναμίν σου καὶ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐμπέσῃς
21.
21. ἀρχὴ ζωῆς ὕδωρ καὶ ἄρτος καὶ ἱμάτιον καὶ οἶκος καλύπτων ἀσχημοσύνην
22. Bona repromissoris dissipabit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. (23)
22. κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοκῶν ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις
23.
23. ἐπὶ μικρῷ καὶ μεγάλῳ εὐδοκίαν ἔχε καὶ ὀνειδισμὸν παροικίας οὐ μὴ ἀκούσῃς
24. Repromissio multos perdidit recte agentes et commovit illos quasi fluctus maris;
24. ζωὴ πονηρὰ ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν καὶ οὗ παροικήσεις οὐκ ἀνοίξεις στόμα
25. viros potentes transmigrare fecit, et vagati sunt in gentibus alienis.
25. ξενιεῖς καὶ ποτιεῖς εἰς ἀχάριστα καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις πικρὰ ἀκούσῃ
26. Peccator transgrediens mandata Domini incidet in repromissionem, et, qui conatur lucrum sectari, incidet in iudicium.
26. πάρελθε πάροικε κόσμησον τράπεζαν καὶ εἴ τι ἐν τῇ χειρί σου ψώμισόν με
27. Sponde pro proximo secundum virtutem tuam, sed attende tibi, ne incidas.
27. ἔξελθε πάροικε ἀπὸ προσώπου δόξης ἐπεξένωταί μοι ὁ ἀδελφός χρεία τῆς οἰκίας
28. Initium vitae hominis aqua et panis et vestimentum et domus protegens turpitudinem.
28. βαρέα ταῦτα ἀνθρώπῳ ἔχοντι φρόνησιν ἐπιτίμησις οἰκίας καὶ ὀνειδισμὸς δανειστοῦ
29. Melior est victus pauperis sub tegmine asserum quam epulae splendidae in peregre sine domicilio.
29.
30. Super parvo et magno placeat tibi, et improperium peregrinationis non audies.
30.
31. Vita nequam hospitandi de domo in domum, et ubi hospitabitur, non fiducialiter aget, nec aperiet os.
31.
32. Hospitaberis et pasceris et potaberis sine gratia, et ad haec amara audiet:
32.
33. “Transi, hospes, et orna mensam et, si quae in manu habes, ciba me!”.
33.
34. “Exi a facie honoratioris! Necessitudine domus meae hospitio mihi factus est frater”.
34.
35. Gravia haec homini habenti sensum: obiurgatio peregrinationis et improperium feneratoris.
35.
