São João, 6

1. meta tauta aphlqen o ihsouV peran thV qalasshV thV galilaiaV thV tiberiadoV

1. post hæc abiit Jesus trans mare Galilææ quod est Tiberiadis

2. kai hkolouqei autw ocloV poluV oti ewrwn autou ta shmeia a epoiei epi twn asqenountwn

2. et sequebatur eum multitudo magna quia videbant signa quæ faciebat super his qui infirmabantur

3. anhlqen de eiV to oroV o ihsouV kai ekei ekaqhto meta twn maqhtwn autou

3. subiit ergo in montem Jesus et ibi sedebat cum discipulis suis

4. hn de egguV to pasca h eorth twn ioudaiwn

4. erat autem proximum pascha dies festus Judæorum

5. eparaV oun o ihsouV touV ofqalmouV kai qeasamenoV oti poluV ocloV ercetai proV auton legei proV ton filippon poqen agorasomen artouV ina fagwsin outoi

5. cum sublevasset ergo oculos Jesus et vidisset quia multitudo maxima venit ad eum dicit ad Philippum unde ememus panes ut manducent hii

6. touto de elegen peirazwn auton autoV gar hdei ti emellen poiein

6. hoc autem dicebat temptans eum ipse enim sciebat quid esset facturus

7. apekriqh autw filippoV diakosiwn dhnariwn artoi ouk arkousin autoiV ina ekastoV autwn bracu ti labh

7. respondit ei Philippus ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis ut unusquisque modicum quid accipiat

8. legei autw eiV ek twn maqhtwn autou andreaV o adelfoV simwnoV petrou

8. dicit ei unus ex discipulis ejus Andreas frater Simonis Petri

9. estin paidarion en wde o ecei pente artouV kriqinouV kai duo oyaria alla tauta ti estin eiV tosoutouV

9. est puer unus hic qui habet quinque panes hordiacios et duos pisces sed hæc quid sunt inter tantos

10. eipen de o ihsouV poihsate touV anqrwpouV anapesein hn de cortoV poluV en tw topw anepeson oun oi andreV ton ariqmon wsei pentakiscilioi

10. dixit ergo Jesus facite homines discumbere erat autem fænum multum in loco discubuerunt ergo viri numero quasi quinque milia

11. elaben de touV artouV o ihsouV kai eucaristhsaV diedwken toiV maqhtaiV oi de maqhtai toiV anakeimenoiV omoiwV kai ek twn oyariwn oson hqelon

11. accepit ergo panes Jesus et cum gratias egisset distribuit discumbentibus similiter et ex piscibus quantum volebant

12. wV de eneplhsqhsan legei toiV maqhtaiV autou sunagagete ta perisseusanta klasmata ina mh ti apolhtai

12. ut autem impleti sunt dixit discipulis suis colligite quæ superaverunt fragmenta ne pereant

13. sunhgagon oun kai egemisan dwdeka kofinouV klasmatwn ek twn pente artwn twn kriqinwn a eperisseusen toiV bebrwkosin

13. collegerunt ergo et impleverunt duodecim cofinos fragmentorum ex quinque panibus hordiaciis quæ superfuerunt his qui manducaverunt

14. oi oun anqrwpoi idonteV o epoihsen shmeion o ihsouV elegon oti outoV estin alhqwV o profhthV o ercomenoV eiV ton kosmon

14. illi ergo homines cum vidissent quod fecerat signum dicebant quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum

15. ihsouV oun gnouV oti mellousin ercesqai kai arpazein auton ina poihswsin auton basilea anecwrhsen palin eiV to oroV autoV monoV

15. Jesus ergo cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum et facerent eum regem fugit iterum in montem ipse solus

16. wV de oyia egeneto katebhsan oi maqhtai autou epi thn qalassan

16. ut autem sero factum est descenderunt discipuli ejus ad mare

17. kai embanteV eiV to ploion hrconto peran thV qalasshV eiV kapernaoum kai skotia hdh egegonei kai ouk elhluqei proV autouV o ihsouV

17. et cum ascendissent navem venerunt trans mare in Capharnaum et tenebræ jam factæ erant et non venerat ad eos Jesus

18. h te qalassa anemou megalou pneontoV dihgeireto

18. mare autem vento magno flante exsurgebat

19. elhlakoteV oun wV stadiouV eikosipente h triakonta qewrousin ton ihsoun peripatounta epi thV qalasshV kai egguV tou ploiou ginomenon kai efobhqhsan

19. cum remigassent ergo quasi stadia viginti quinque aut triginta vident Jesum ambulantem super mare et proximum navi fieri et timuerunt

20. o de legei autoiV egw eimi mh fobeisqe

20. ille autem dicit eis ego sum nolite timere

21. hqelon oun labein auton eiV to ploion kai euqewV to ploion egeneto epi thV ghV eiV hn uphgon

21. voluerunt ergo accipere eum in navi et statim fuit navis ad terram quam ibant

22. th epaurion o ocloV o esthkwV peran thV qalasshV idwn oti ploiarion allo ouk hn ekei ei mh en ekeino eiV o enebhsan oi maqhtai autou kai oti ou suneishlqen toiV maqhtaiV autou o ihsouV eiV to ploiarion alla monoi oi maqhtai autou aphlqon

22. altera die turba quæ stabat trans mare vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una et quia non introisset cum discipulis suis Jesus in navem sed soli discipuli ejus abissent

23. alla de hlqen ploiaria ek tiberiadoV egguV tou topou opou efagon ton arton eucaristhsantoV tou kuriou

23. aliæ vero supervenerunt naves a Tiberiade juxta locum ubi manducaverant panem gratias agente Domino

24. ote oun eiden o ocloV oti ihsouV ouk estin ekei oude oi maqhtai autou enebhsan kai autoi eiV ta ploia kai hlqon eiV kapernaoum zhtounteV ton ihsoun

24. cum ergo vidisset turba quia Jesus non esset ibi neque discipuli ejus ascenderunt naviculas et venerunt Capharnaum quærentes Jesum

25. kai euronteV auton peran thV qalasshV eipon autw rabbi pote wde gegonaV

25. et cum invenissent eum trans mare dixerunt ei rabbi quando huc venisti

26. apekriqh autoiV o ihsouV kai eipen amhn amhn legw umin zhteite me ouc oti eidete shmeia all oti efagete ek twn artwn kai ecortasqhte

26. respondit eis Jesus et dixit amen amen dico vobis quæritis me non quia vidistis signa sed quia manducastis ex panibus et saturati estis

27. ergazesqe mh thn brwsin thn apollumenhn alla thn brwsin thn menousan eiV zwhn aiwnion hn o uioV tou anqrwpou umin dwsei touton gar o pathr esfragisen o qeoV

27. operamini non cibum qui perit sed qui permanet in vitam æternam quem Filius hominis vobis dabit hunc enim Pater signavit Deus

28. eipon oun proV auton ti poioumen ina ergazwmeqa ta erga tou qeou

28. dixerunt ergo ad eum quid faciemus ut operemur opera Dei

29. apekriqh o ihsouV kai eipen autoiV touto estin to ergon tou qeou ina pisteushte eiV on apesteilen ekeinoV

29. respondit Jesus et dixit eis hoc est opus Dei ut credatis in eum quem misit ille

30. eipon oun autw ti oun poieiV su shmeion ina idwmen kai pisteuswmen soi ti ergazh

30. dixerunt ergo ei quod ergo tu facis signum ut videamus et credamus tibi quid operaris

31. oi patereV hmwn to manna efagon en th erhmw kaqwV estin gegrammenon arton ek tou ouranou edwken autoiV fagein

31. patres nostri manna manducaverunt in deserto sicut scriptum est panem de cælo dedit eis manducare

32. eipen oun autoiV o ihsouV amhn amhn legw umin ou mwshV dedwken umin ton arton ek tou ouranou all o pathr mou didwsin umin ton arton ek tou ouranou ton alhqinon

32. dixit ergo eis Jesus amen amen dico vobis non Moses dedit vobis panem de cælo sed Pater meus dat vobis panem de cælo verum

33. o gar artoV tou qeou estin o katabainwn ek tou ouranou kai zwhn didouV tw kosmw

33. panis enim Dei est qui descendit de cælo et dat vitam mundo

34. eipon oun proV auton kurie pantote doV hmin ton arton touton

34. dixerunt ergo ad eum Domine semper da nobis panem hunc

35. eipen de autoiV o ihsouV egw eimi o artoV thV zwhV o ercomenoV proV me ou mh peinash kai o pisteuwn eiV eme ou mh diyhsh pwpote

35. dixit autem eis Jesus ego sum panis vitæ qui veniet ad me non esuriet et qui credit in me non sitiet umquam

36. all eipon umin oti kai ewrakate me kai ou pisteuete

36. sed dixi vobis quia et vidistis me et non creditis

37. pan o didwsin moi o pathr proV eme hxei kai ton ercomenon proV me ou mh ekbalw exw

37. omne quod dat mihi Pater ad me veniet et eum qui venit ad me non eiciam foras

38. oti katabebhka ek tou ouranou ouc ina poiw to qelhma to emon alla to qelhma tou pemyantoV me

38. quia descendi de cælo non ut faciam voluntatem meam sed voluntatem ejus qui misit me

39. touto de estin to qelhma tou pemyantoV me patroV ina pan o dedwken moi mh apolesw ex autou alla anasthsw auto en th escath hmera

39. hæc est autem voluntas ejus qui misit me Patris ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo sed resuscitem illum novissimo die

40. touto de estin to qelhma tou pemyantoV me ina paV o qewrwn ton uion kai pisteuwn eiV auton ech zwhn aiwnion kai anasthsw auton egw th escath hmera

40. hæc est enim voluntas Patris mei qui misit me ut omnis qui videt Filium et credit in eum habeat vitam æternam et resuscitabo ego eum in novissimo die

41. egogguzon oun oi ioudaioi peri autou oti eipen egw eimi o artoV o katabaV ek tou ouranou

41. murmurabant ergo Judæi de illo quia dixisset ego sum panis qui de cælo descendi

42. kai elegon ouc outoV estin ihsouV o uioV iwshf ou hmeiV oidamen ton patera kai thn mhtera pwV oun legei outoV oti ek tou ouranou katabebhka

42. et dicebant nonne hic est Jesus filius Joseph cujus nos novimus patrem et matrem quomodo ergo dicit hic quia de cælo descendi

43. apekriqh oun o ihsouV kai eipen autoiV mh gogguzete met allhlwn

43. respondit ergo Jesus et dixit eis nolite murmurare in invicem

44. oudeiV dunatai elqein proV me ean mh o pathr o pemyaV me elkush auton kai egw anasthsw auton th escath hmera

44. nemo potest venire ad me nisi Pater qui misit me traxerit eum et ego resuscitabo eum novissimo die

45. estin gegrammenon en toiV profhtaiV kai esontai panteV didaktoi tou qeou paV oun o akousaV para tou patroV kai maqwn ercetai proV me

45. est scriptum in prophetis et erunt omnes docibiles Dei omnis qui audivit a Patre et didicit venit ad me

46. ouc oti ton patera tiV ewraken ei mh o wn para tou qeou outoV ewraken ton patera

46. non quia Patrem vidit quisquam nisi is qui est a Deo hic vidit Patrem

47. amhn amhn legw umin o pisteuwn eiV eme ecei zwhn aiwnion

47. amen amen dico vobis qui credit in me habet vitam æternam

48. egw eimi o artoV thV zwhV

48. ego sum panis vitæ

49. oi patereV umwn efagon to manna en th erhmw kai apeqanon

49. patres vestri manducaverunt in deserto manna et mortui sunt

50. outoV estin o artoV o ek tou ouranou katabainwn ina tiV ex autou fagh kai mh apoqanh

50. hic est panis de cælo descendens ut si quis ex ipso manducaverit non moriatur

51. egw eimi o artoV o zwn o ek tou ouranou katabaV ean tiV fagh ek toutou tou artou zhsetai eiV ton aiwna kai o artoV de on egw dwsw h sarx mou estin hn egw dwsw uper thV tou kosmou zwhV

51. ego sum panis vivus qui de cælo descendi

52. emaconto oun proV allhlouV oi ioudaioi legonteV pwV dunatai outoV hmin dounai thn sarka fagein

52. si quis manducaverit ex hoc pane vivet in æternum et panis quem ego dabo caro mea est pro mundi vita

53. eipen oun autoiV o ihsouV amhn amhn legw umin ean mh faghte thn sarka tou uiou tou anqrwpou kai pihte autou to aima ouk ecete zwhn en eautoiV

53. litigabant ergo Judæi ad invicem dicentes quomodo potest hic nobis carnem suam dare ad manducandum

54. o trwgwn mou thn sarka kai pinwn mou to aima ecei zwhn aiwnion kai egw anasthsw auton th escath hmera

54. dixit ergo eis Jesus amen amen dico vobis nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem non habetis vitam in vobis

55. h gar sarx mou alhqwV estin brwsiV kai to aima mou alhqwV estin posiV

55. qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem habet vitam æternam et ego resuscitabo eum in novissimo die

56. o trwgwn mou thn sarka kai pinwn mou to aima en emoi menei kagw en autw

56. caro enim mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus

57. kaqwV apesteilen me o zwn pathr kagw zw dia ton patera kai o trwgwn me kakeinoV zhsetai di eme

57. qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in illo

58. outoV estin o artoV o ek tou ouranou katabaV ou kaqwV efagon oi patereV umwn to manna kai apeqanon o trwgwn touton ton arton zhsetai eiV ton aiwna

58. sicut misit me vivens Pater et ego vivo propter Patrem et qui manducat me et ipse vivet propter me

59. tauta eipen en sunagwgh didaskwn en kapernaoum

59. hic est panis qui de cælo descendit non sicut manducaverunt patres vestri manna et mortui sunt qui manducat hunc panem vivet in æternum

60. polloi oun akousanteV ek twn maqhtwn autou eipon sklhroV estin outoV o logoV tiV dunatai autou akouein

60. hæc dixit in synagoga docens in Capharnaum

61. eidwV de o ihsouV en eautw oti gogguzousin peri toutou oi maqhtai autou eipen autoiV touto umaV skandalizei

61. multi ergo audientes ex discipulis ejus dixerunt durus est hic sermo quis potest eum audire

62. ean oun qewrhte ton uion tou anqrwpou anabainonta opou hn to proteron

62. sciens autem Jesus apud semet ipsum quia murmurarent de hoc discipuli ejus dixit eis hoc vos scandalizat

63. to pneuma estin to zwopoioun h sarx ouk wfelei ouden ta rhmata a egw lalw umin pneuma estin kai zwh estin

63. si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius

64. all eisin ex umwn tineV oi ou pisteuousin hdei gar ex archV o ihsouV tineV eisin oi mh pisteuonteV kai tiV estin o paradwswn auton

64. spiritus est qui vivificat caro non prodest quicquam verba quæ ego locutus sum vobis spiritus et vita sunt

65. kai elegen dia touto eirhka umin oti oudeiV dunatai elqein proV me ean mh h dedomenon autw ek tou patroV mou

65. sed sunt quidam ex vobis qui non credunt sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes et quis traditurus esset eum

66. ek toutou polloi aphlqon twn maqhtwn autou eiV ta opisw kai ouketi met autou periepatoun

66. et dicebat propterea dixi vobis quia nemo potest venire ad me nisi fuerit ei datum a Patre meo

67. eipen oun o ihsouV toiV dwdeka mh kai umeiV qelete upagein

67. ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro et jam non cum illo ambulabant

68. apekriqh oun autw simwn petroV kurie proV tina apeleusomeqa rhmata zwhV aiwniou eceiV

68. dixit ergo Jesus ad duodecim numquid et vos vultis abire

69. kai hmeiV pepisteukamen kai egnwkamen oti su ei o cristoV o uioV tou qeou tou zwntoV

69. respondit ergo ei Simon Petrus Domine ad quem ibimus verba vitæ æternæ habes

70. apekriqh autoiV o ihsouV ouk egw umaV touV dwdeka exelexamhn kai ex umwn eiV diaboloV estin

70. et nos credidimus et cognovimus quia tu es Christus Filius Dei

71. elegen de ton ioudan simwnoV iskariwthn outoV gar hmellen auton paradidonai eiV wn ek twn dwdeka

71. respondit eis Jesus nonne ego vos duodecim elegi et ex vobis unus diabolus est

72.

72. dicebat autem Judam Simonis Scariotis hic enim erat traditurus eum cum esset unus ex duodecim