Juízes, 9

1. kai eporeuqh abimelec uioV ierobaal eiV sikima proV touV adelfouV thV mhtroV autou kai elalhsen proV autouV kai proV pasan thn suggeneian tou oikou thV mhtroV autou legwn

1. abiit autem Abimelech filius Hierobbaal in Sychem ad fratres matris suæ et locutus est ad eos et ad omnem cognationem domus patris matris suæ dicens

2. lalhsate dh en wsin twn andrwn sikimwn poion beltion estin to arcein umwn ebdomhkonta andraV pantaV uiouV ierobaal h kurieuein umwn andra ena kai mnhsqhte oti sarx umwn kai ostoun umwn egw eimi

2. loquimini ad omnes viros Sychem quid vobis est melius ut dominentur vestri septuaginta viri omnes filii Hierobbaal an ut dominetur vobis unus vir simulque considerate quia os vestrum et caro vestra sum

3. kai elalhsan peri autou oi adelfoi thV mhtroV autou en toiV wsin pantwn twn andrwn sikimwn pantaV touV logouV toutouV kai eklinen kardia autwn opisw abimelec oti eipan adelfoV hmwn estin

3. locutique sunt fratres matris ejus de eo ad omnes viros Sychem universos sermones istos et inclinaverunt cor eorum post Abimelech dicentes frater noster est

4. kai edwkan autw ebdomhkonta arguriou ek tou oikou baal diaqhkhV kai emisqwsato en autoiV abimelec andraV kenouV kai qamboumenouV kai eporeuqhsan opisw autou

4. dederuntque illi septuaginta pondo argenti de fano Baalbrith qui conduxit sibi ex eo viros inopes et vagos secutique sunt eum

5. kai eishlqen eiV ton oikon tou patroV autou eiV efraqa kai apekteinen touV adelfouV autou uiouV ierobaal ebdomhkonta andraV epi liqon ena kai apeleifqh iwaqam uioV ierobaal o newteroV oti ekrubh

5. et venit in domum patris sui Ephra et occidit fratres suos filios Hierobbaal septuaginta viros super lapidem unum remansitque Joatham filius Hierobbaal minimus et absconditus est

6. kai sunhcqhsan panteV oi andreV sikimwn kai paV o oikoV maallwn kai eporeuqhsan kai ebasileusan ton abimelec eiV basilea proV th balanw thV stasewV en sikimoiV

6. congregati sunt autem omnes viri Sychem et universæ familiæ urbis Mello abieruntque et constituerunt regem Abimelech juxta quercum quæ stabat in Sychem

7. kai anhggeilan tw iwaqam kai eporeuqh kai esth epi thV korufhV tou orouV garizin kai ephren thn fwnhn autou kai ekalesen kai eipen autoiV akousate mou andreV sikimwn kai akousai umwn o qeoV

7. quod cum nuntiatum esset Joatham ivit et stetit in vertice montis Garizim elevataque voce clamavit et dixit audite me viri Sychem ita audiat vos Deus

8. poreuomena eporeuqhsan ta xula tou crisai eautoiV basilea kai eipon th elaia basileuson ef' hmwn

8. jerunt ligna ut unguerent super se regem dixeruntque olivæ impera nobis

9. kai eipen autoiV h elaia afeisa thn piothta mou hn en emoi edoxasen o qeoV kai anqrwpoi poreuqw arcein twn xulwn

9. quæ respondit numquid possum deserere pinguedinem meam qua et dii utuntur et homines et venire ut inter ligna promovear

10. kai eipan ta xula th sukh deuro basileuson ef' hmwn

10. dixeruntque ligna ad arborem ficum veni et super nos regnum accipe

11. kai eipen autoiV h sukh afeisa thn glukuthta mou kai to genhma mou to agaqon poreuqw arcein epi xulwn

11. quæ respondit eis numquid possum deserere dulcedinem meam fructusque suavissimos et ire ut inter cetera ligna commovear

12. kai eipan ta xula th ampelw deuro basileuson ef' hmwn

12. locuta sunt quoque ligna ad vitem veni et impera nobis

13. kai eipen autoiV h ampeloV afeisa ton oinon mou thn eufrosunhn thn para tou qeou twn anqrwpwn poreuqw arcein xulwn

13. quæ respondit numquid possum deserere vinum meum quod lætificat Deum et homines et inter ligna cetera commoveri

14. kai eipan ta xula proV thn ramnon deuro su basileuson ef' hmwn

14. dixeruntque omnia ligna ad ramnum veni et impera super nos

15. kai eipen h ramnoV proV ta xula ei en alhqeia umeiV criete me eiV basilea ef' umwn deute pepoiqate en th skeph mou kai ei mh exelqoi pur ek thV ramnou kai katafagoi taV kedrouV tou libanou

15. quæ respondit eis si vere me regem vobis constituitis venite et sub mea umbra requiescite sin autem non vultis egrediatur ignis de ramno et devoret cedros Libani

16. kai nun ei en alhqeia kai en teleiothti epoihsate kai ebasileusate ton abimelec kai ei kalwV epoihsate meta ierobaal kai meta tou oikou autou kai ei kata to antapodoma thV ceiroV autou epoihsate autw

16. nunc igitur si recte et absque peccato constituistis super vos regem Abimelech et bene egistis cum Hierobbaal et cum domo ejus et reddidistis vicem beneficiis ejus qui pugnavit pro vobis

17. wV epolemhsen o pathr mou uper umwn kai erriyen thn yuchn autou ex enantiaV kai exeilato umaV ek ceiroV madiam

17. et animam suam dedit periculis ut erueret vos de manu Madian

18. kai umeiV epanesthte epi ton oikon tou patroV mou shmeron kai apekteinate touV uiouV autou ebdomhkonta andraV epi liqon ena kai ebasileusate ton abimelec uion thV paidiskhV autou epi touV andraV sikimwn oti adelfoV umwn estin

18. qui nunc surrexistis contra domum patris mei et interfecistis filios ejus septuaginta viros super unum lapidem et constituistis regem Abimelech filium ancillæ ejus super habitatores Sychem eo quod frater vester sit

19. kai ei en alhqeia kai teleiothti epoihsate meta ierobaal kai tou oikou autou th hmera tauth euloghqeihte umeiV kai eufranqeihte en abimelec kai eufranqeih kai autoV en umin

19. si ergo recte et absque vitio egistis cum Hierobbaal et domo ejus hodie lætamini in Abimelech et ille lætetur in vobis

20. kai ei mh exelqoi pur ex abimelec kai katafagoi touV andraV sikimwn kai ton oikon maallwn kai ei mh exelqoi pur apo andrwn sikimwn kai ek tou oikou maallwn kai katafagoi ton abimelec

20. sin autem perverse egrediatur ignis ex eo et consumat habitatores Sychem et oppidum Mello egrediaturque ignis de viris Sychem et de oppido Mello et devoret Abimelech

21. kai apedra iwaqam kai eporeuqh en odw kai efugen eiV rara kai katwkhsen ekei apo proswpou abimelec tou adelfou autou

21. quæ cum dixisset fugit et abiit in Bera habitavitque ibi metu Abimelech fratris sui

22. kai hrxen abimelec epi israhl tria eth

22. regnavit itaque Abimelech super Israël tribus annis

23. kai exapesteilen o qeoV pneuma ponhron ana meson abimelec kai ana meson twn andrwn sikimwn kai hqethsan oi andreV sikimwn en tw oikw abimelec

23. misitque Deus spiritum pessimum inter Abimelech et habitatores Sychem qui cœperunt eum detestari

24. tou epagagein thn adikian twn ebdomhkonta uiwn ierobaal kai to aima autwn epiqeinai epi abimelec ton adelfon autwn ton apokteinanta autouV kai epi touV andraV sikimwn touV katiscusantaV taV ceiraV autou wste apokteinai touV adelfouV autou

24. et scelus interfectionis septuaginta filiorum Hierobbaal et effusionem sanguinis eorum conferre in Abimelech fratrem suum et in ceteros Sycimarum principes qui eum adiuverant

25. kai eqento autw oi andreV sikimwn enedra epi taV kefalaV twn orewn kai anhrpazon pantaV touV diaporeuomenouV ep' autouV en th odw kai aphggelh tw abimelec

25. posueruntque insidias adversum eum in montium summitate et dum illius præstolantur adventum exercebant latrocinia agentes prædas de prætereuntibus nuntiatumque est Abimelech

26. kai hlqen gaal uioV abed kai oi adelfoi autou eiV sikima kai epepoiqhsan en autw oi andreV sikimwn

26. venit autem Gaal filius Obed cum fratribus suis et transivit in Sycimam ad cujus adventum erecti habitatores Sychem

27. kai hlqon eiV agron kai etrughsan touV ampelwnaV autwn kai katepatoun kai epoihsan corouV kai eishlqon eiV oikon qeou autwn kai efagon kai epion kai kathrwnto ton abimelec

27. egressi sunt in agros vastantes vineas uvasque calcantes et factis cantantium choris ingressi sunt fanum dei sui et inter epulas et pocula maledicebant Abimelech

28. kai eipen gaal uioV abed ti estin abimelec kai tiV estin o uioV sucem oti douleusomen autw ouc outoV uioV ierobaal kai zeboul episkopoV autou douloV autou sun toiV andrasin emmwr patroV sucem kai ti oti douleusomen autw hmeiV

28. clamante Gaal filio Obed quis est Abimelech et quæ est Sychem ut serviamus ei numquid non est filius Hierobbaal et constituit principem Zebul servum suum super viros Emmor patris Sychem cur igitur servimus ei

29. kai tiV dwh ton laon touton en ceiri mou kai metasthsw ton abimelec kai erw tw abimelec plhqunon thn dunamin sou kai exelqe

29. utinam daret aliquis populum istum sub manu mea ut auferrem de medio Abimelech dictumque est Abimelech congrega exercitus multitudinem et veni

30. kai hkousen zeboul o arcwn thV polewV touV logouV gaal uiou abed kai equmwqh orgh

30. Zebul enim princeps civitatis auditis sermonibus Gaal filii Obed iratus est valde

31. kai apesteilen aggelouV proV abimelec meta dwrwn legwn idou gaal uioV abed kai oi adelfoi autou paragegonasin eiV sikima kai oide poliorkousin thn polin epi se

31. et misit clam ad Abimelech nuntios dicens ecce Gaal filius Obed venit in Sycimam cum fratribus suis et obpugnat adversum te civitatem

32. kai nun anasthqi nuktoV su kai o laoV o meta sou kai enedreuson en tw agrw

32. surge itaque nocte cum populo qui tecum est et latita in agro

33. kai estai to prwi ama tw anateilai ton hlion kai orqriseiV kai ekteneiV epi thn polin kai idou autoV kai o laoV o met' autou ekporeuontai proV se kai poihseiV autw kaqaper ean eurh h ceir sou

33. et primo mane oriente sole inrue super civitatem illo autem egrediente adversum te cum populo suo fac ei quod potueris

34. kai anesth abimelec kai paV o laoV o met' autou nuktoV kai enhdreusan epi sikima tessaraV arcaV

34. surrexit itaque Abimelech cum omni exercitu suo nocte et tetendit insidias juxta Sycimam in quattuor locis

35. kai egeneto prwi kai exhlqen gaal uioV abed kai esth proV th qura thV pulhV thV polewV kai anesth abimelec kai o laoV o met' autou ek twn enedrwn

35. egressusque est Gaal filius Obed et stetit in introitu portæ civitatis surrexit autem Abimelech et omnis exercitus cum eo de insidiarum loco

36. kai eiden gaal uioV abed ton laon kai eipen proV zeboul idou laoV katabainwn apo twn korufwn twn orewn kai eipen proV auton zeboul thn skian twn orewn su oraV wV andraV

36. cumque vidisset populum Gaal dixit ad Zebul ecce de montibus multitudo descendit cui ille respondit umbras montium vides quasi hominum capita et hoc errore deciperis

37. kai proseqeto eti gaal tou lalhsai kai eipen idou laoV katabainwn kata qalassan apo tou ecomena tou omfalou thV ghV kai arch mia paraginetai apo odou druoV apoblepontwn

37. rursumque Gaal ait ecce populus de umbilico terræ descendit et unus cuneus venit per viam quæ respicit quercum

38. kai eipen proV auton zeboul pou estin nun to stoma sou to legon tiV estin abimelec oti douleusomen autw ouk idou outoV estin o laoV on exoudenwsaV exelqe nun kai polemei proV auton

38. cui dixit Zebul ubi est nunc os tuum quo loquebaris quis est Abimelech ut serviamus ei nonne iste est populus quem despiciebas egredere et pugna contra eum

39. kai exhlqen gaal apo proswpou twn andrwn sikimwn kai epolemhsen en abimelec

39. abiit ergo Gaal spectante Sycimarum populo et pugnavit contra Abimelech

40. kai katediwxen auton abimelec kai efugen apo proswpou autou kai epeson traumatiai polloi ewV qurwn thV polewV

40. qui persecutus est eum fugientem et in urbem conpulit cecideruntque ex parte ejus plurimi usque ad portam civitatis

41. kai ekaqisen abimelec en arima kai exebalen zeboul ton gaal kai touV adelfouV autou tou mh oikein en sikimoiV

41. et Abimelech sedit in Ruma Zebul autem Gaal et socios ejus expulit de urbe nec in ea passus est commorari

42. kai egenhqh th epaurion kai exhlqen o laoV eiV to pedion kai aphggelh tw abimelec

42. sequenti ergo die egressus est populus in campum quod cum nuntiatum esset Abimelech

43. kai parelaben ton laon kai dieilen auton treiV arcaV kai enhdreusen en autw kai eiden kai idou laoV exhlqen ek thV polewV kai epanesth autoiV kai epataxen autouV

43. tulit exercitum suum et divisit in tres turmas tendens insidias in agris vidensque quod egrederetur populus de civitate surrexit et inruit in eos

44. kai abimelec kai ai arcai ai met' autou exetaqhsan kai esthsan para thn pulhn thV polewV kai ai duo arcai execuqhsan epi pantaV touV en tw agrw kai epataxen autouV

44. cum cuneo suo obpugnans et obsidens civitatem duæ autem turmæ palantes per campum adversarios sequebantur

45. kai abimelec epolemei en th polei olhn thn hmeran ekeinhn kai katelabonto thn polin kai ton laon ton en auth aneilen kai thn polin kaqeilen kai espeiren authn alaV

45. porro Abimelech omni illo die obpugnabat urbem quam cepit interfectis habitatoribus ejus ipsaque destructa ita ut sal in ea dispergeret

46. kai hkousan panteV oi andreV purgou sikimwn kai eishlqon eiV to ocurwma oikou tou baal diaqhkhV

46. quod cum audissent qui habitabant in turre Sycimorum ingressi sunt fanum dei sui Berith ubi fœdus cum eo pepigerant et ex eo locus nomen acceperat qui erat valde munitus

47. kai aphggelh tw abimelec oti sunhcqhsan panteV oi andreV tou purgou sikimwn

47. Abimelech quoque audiens viros turris Sycimorum pariter conglobatos

48. kai anebh abimelec eiV oroV selmwn autoV kai paV o laoV o met' autou kai elaben abimelec axinhn en th ceiri autou kai ekoyen fortion xulwn kai elaben auto kai epeqhken epi touV wmouV autou kai eipen proV ton laon ton met' autou ti eidete me poiounta tacewV poihsate wV kai egw

48. ascendit in montem Selmon cum omni populo suo et arrepta securi præcidit arboris ramum inpositumque ferens umero dixit ad socios quod me vidistis facere cito facite

49. kai ekoyan kai autoi ekastoV fortion kai hran kai eporeuqhsan opisw abimelec kai epeqhkan epi to ocurwma kai eneprhsan ep' autouV to ocurwma en puri kai apeqanon panteV oi andreV purgou sikimwn wsei cilioi andreV kai gunaikeV

49. igitur certatim ramos de arboribus præcidentes sequebantur ducem quos circumdantes præsidio succenderunt atque ita factum est ut fumo et igne mille hominum necarentur viri pariter ac mulieres habitatorum turris Sychem

50. kai eporeuqh abimelec eiV qebeV kai periekaqisen ep' authn kai prokatelabeto authn

50. Abimelech autem inde proficiscens venit ad oppidum Thebes quod circumdans obsidebat exercitu

51. kai purgoV hn ocuroV en mesw thV polewV kai efugon ekei panteV oi andreV kai ai gunaikeV kai panteV oi hgoumenoi thV polewV kai apekleisan ef' eautouV kai anebhsan epi to dwma tou purgou

51. erat autem turris excelsa in media civitate ad quam confugerant viri simul ac mulieres et omnes principes civitatis clausa firmissime janua et super turris tectum stantes per propugnacula

52. kai hlqen abimelec ewV tou purgou kai exepolemhsan auton kai hggisen abimelec ewV thV quraV tou purgou emprhsai auton en puri

52. accedensque Abimelech juxta turrem pugnabat fortiter et adpropinquans ostio ignem subponere nitebatur

53. kai erriyen gunh mia klasma mulou epi thn kefalhn abimelec kai suneqlasen to kranion autou

53. et ecce una mulier fragmen molæ desuper jaciens inlisit capiti Abimelech et confregit cerebrum ejus

54. kai ebohsen to tacoV proV to paidarion ton aironta ta skeuh autou kai eipen autw spasai thn macairan sou kai qanatwson me mhpote eipwsin gunh apekteinen auton kai exekenthsen auton to paidarion autou kai apeqanen abimelec

54. qui vocavit cito armigerum suum et ait ad eum evagina gladium tuum et percute me ne forte dicatur quod a femina interfectus sim qui jussa perficiens interfecit eum

55. kai eiden anhr israhl oti apeqanen abimelec kai aphlqon anhr eiV ton topon autou

55. illoque mortuo omnes qui cum eo erant de Israël reversi sunt in sedes suas

56. kai apestreyen o qeoV thn kakian abimelec hn epoihsen tw patri autou apokteinai touV ebdomhkonta adelfouV autou

56. et reddidit Deus malum quod fecerat Abimelech contra patrem suum interfectis septuaginta fratribus suis

57. kai pasan kakian andrwn sikimwn epestreyen o qeoV eiV thn kefalhn autwn kai ephlqen ep' autouV h katara iwaqam tou uiou ierobaal

57. Sycimitis quoque quod operati erant retributum est et venit super eos maledictio Joatham filii Hierobbaal