Dzieje Apostolskie, 7

1. Czy to prawda? - zapytał arcykapłan.

1. dixit autem princeps sacerdotum si hæc ita se habent

2. A on odpowiedział: Słuchajcie, bracia i ojcowie: Bóg chwały ukazał się ojcu naszemu, Abrahamowi, gdy żył w Mezopotamii, zanim zamieszkał w Charanie.

2. qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriæ apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram

3. I powiedział do niego: Opuść ziemię swoją i rodzinę swoją, a idź do ziemi, którą ci wskażę.

3. et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero

4. Wtedy wyszedł z ziemi chaldejskiej i zamieszkał w Charanie. A stąd po śmierci ojca przesiedlił go /Bóg/ do tego kraju, który wy teraz zamieszkujecie.

4. tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater ejus transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis

5. Nie dał mu jednak w posiadanie ani piędzi tej ziemi. Obiecał tylko, że da ją w posiadanie jemu, a po nim jego potomstwu, chociaż nie miał jeszcze wtedy syna.

5. et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in possessionem et semini ejus post ipsum cum non haberet filium

6. Powiedział Bóg tak: Potomkowie twoi będą wygnańcami na obczyźnie a przez czterysta lat ujarzmią ich jako niewolników, i będą ich krzywdzić.

6. locutus est autem Deus quia erit semen ejus accola in terra aliena et servituti eos subicient et male tractabunt eos annis quadringentis

7. Lecz naród, którego będą niewolnikami, Ja sam sądzić będę, - mówi Pan. Potem wyjdą i będą Mi służyli na tym miejscu.

7. et gentem cui servierint judicabo ego dixit Deus et post hæc exibunt et deservient mihi in loco isto

8. I zawarł z nim przymierze obrzezania. Tak urodził mu się Izaak, którego obrzezał dnia ósmego, a Izaakowi - Jakub, a Jakubowi - dwunastu patriarchów.

8. et dedit illi testamentum circumcisionis et sic genuit Isaac et circumcidit eum die octava et Isaac Jacob et Jacob duodecim patriarchas

9. Patriarchowie sprzedali Józefa do Egiptu, przez zazdrość, ale Bóg był z nim.

9. et patriarchæ æmulantes Joseph vendiderunt in Ægyptum et erat Deus cum eo

10. I uwolnił go od wszystkich ucisków, i dał łaskę i mądrość w oczach faraona, króla Egiptu. A ten ustanowił go przełożonym nad Egiptem i nad całym swym domem.

10. et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Ægypti et constituit eum præpositum super Ægyptum et super omnem domum suam

11. Nastał wtedy głód w całym Egipcie i Kanaanie i wielka bieda, i ojcowie nasi nie mieli co jeść.

11. venit autem fames in universam Ægyptum et Chanaan et tribulatio magna et non inveniebant cibos patres nostri

12. Gdy Jakub dowiedział się, że w Egipcie jest zboże, wysłał ojców naszych pierwszy raz,

12. cum audisset autem Jacob esse frumentum in Ægypto misit patres nostros primum

13. a za drugim razem Józef dał się poznać swoim braciom, a faraon dowiedział się o jego rodzie.

13. et in secundo cognitus est Joseph a fratribus suis et manifestatum est Pharaoni genus ejus

14. Posłał Józefa po Jakuba i sprowadził ojca swego i całą rodzinę w liczbie siedemdziesięciu pięciu osób.

14. mittens autem Joseph accersivit Jacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque

15. Jakub przybył do Egiptu i umarł on sam i nasi ojcowie.

15. et descendit Jacob in Ægyptum et defunctus est ipse et patres nostri

16. Przeniesiono ich do Sychem i złożono w grobie, który Abraham kupił za srebro od synów Chamora w Sychem.

16. et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem

17. W miarę, jak zbliżał się czas obietnicy, którą Bóg dał Abrahamowi, rozrastał się lud i rozmnażał w Egipcie,

17. cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahæ crevit populus et multiplicatus est in Ægypto

18. aż doszedł do władzy inny król w Egipcie, który nic nie wiedział o Józefie.

18. quoadusque surrexit rex alius in Ægypto qui non sciebat Joseph

19. Działał on podstępnie przeciwko naszemu narodowi i przymuszał ojców naszych do wyrzucania niemowląt, aby nie zostawały przy życiu.

19. hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infantes suos ne vivificarentur

20. Wówczas właśnie narodził się Mojżesz. Był on miły Bogu. Przez trzy miesiące karmiono go w domu ojca.

20. eodem tempore natus est Moses et fuit gratus Deo qui nutritus est tribus mensibus in domo patris sui

21. A gdy go wyrzucono, zabrała go córka faraona i przybrała go sobie za syna.

21. exposito autem illo sustulit eum filia Pharaonis et enutrivit eum sibi in filium

22. Mojżesza wykształcono we wszystkich naukach egipskich, i potężny był w słowie i czynie.

22. et eruditus est Moses omni sapientia Ægyptiorum et erat potens in verbis et in operibus suis

23. Gdy skończył lat czterdzieści, przyszło mu na myśl odwiedzić swych braci, synów Izraela.

23. cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus ascendit in cor ejus ut visitaret fratres suos filios Israël

24. I zobaczył jednego, któremu wyrządzono krzywdę. Stanął w jego obronie i zabiwszy Egipcjanina pomścił skrzywdzonego.

24. et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum et fecit ultionem ei qui iniuriam sustinebat percusso Ægyptio

25. Sądził, że bracia jego zrozumieją iż Bóg przez jego ręce daje im wybawienie, lecz oni nie zrozumieli.

25. existimabat autem intellegere fratres quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis at illi non intellexerunt

26. Następnego dnia zjawił się wśród nich, kiedy bili się między sobą, i usiłował ich pogodzić. Ludzie, braćmi jesteście - zawołał - czemuż krzywdzicie jeden drugiego?

26. sequenti vero die apparuit illis litigantibus et reconciliabat eos in pacem dicens viri fratres estis ut quid nocetis alterutrum

27. Ten jednak, który krzywdził bliźniego, odepchnął go. Któż ciebie ustanowił panem i sędzią nad nami? - zawołał -

27. qui autem iniuriam faciebat proximo reppulit eum dicens quis te constituit principem et judicem super nos

28. czy chcesz mnie zabić, tak jak wczoraj zabiłeś Egipcjanina?

28. numquid interficere me tu vis quemadmodum interfecisti heri Ægyptium

29. Na te słowa Mojżesz uciekł i żył jako cudzoziemiec w ziemi Madian, gdzie urodziło mu się dwóch synów.

29. fugit autem Moses in verbo isto et factus est advena in terra Madiam ubi generavit filios duos

30. Po czterdziestu latach ukazał mu się na pustyni góry Synaj anioł Pański w płomieniu ognistego krzaka.

30. et expletis annis quadraginta apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammæ rubi

31. Zobaczywszy /go/ Mojżesz podziwiał ten widok, lecz kiedy podszedł bliżej, aby się przyjrzeć, rozległ się głos Pana:

31. Moses autem videns admiratus est visum et accedente illo ut consideraret facta est vox Domini

32. Jam jest Bóg twoich przodków, Bóg Abrahama i Izaaka, i Jakuba. Przeraził się Mojżesz i nie śmiał patrzeć.

32. ego Deus patrum tuorum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob tremefactus autem Moses non audebat considerare

33. Zdejmij sandały z nóg - powiedział do niego Pan - bo miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą.

33. dixit autem illi Dominus solve calciamentum pedum tuorum locus enim in quo stas terra sancta est

34. Długo patrzyłem na ucisk ludu mego w Egipcie i wysłuchałem jego westchnień, i zstąpiłem, aby ich wyzwolić. Przyjdź, poślę cię teraz do Egiptu.

34. videns vidi adflictionem populi mei qui est in Ægypto et gemitum eorum audivi et descendi liberare eos et nunc veni et mittam te in Ægyptum

35. Tego właśnie Mojżesza, którego zaparli się mówiąc: Któż ciebie ustanowił panem i sędzią? - tego właśnie Bóg wysłał jako wodza i wybawcę pod opieką anioła, który się mu ukazał w krzaku.

35. hunc Mosen quem negaverunt dicentes quis te constituit principem et judicem hunc Deus principem et redemptorem misit cum manu angeli qui apparuit illi in rubo

36. On wyprowadził ich, czyniąc znaki i cuda w ziemi egipskiej nad Morzem Czerwonym i na pustyni przez lat czterdzieści.

36. hic eduxit illos faciens prodigia et signa in terra Ægypti et in Rubro mari et in deserto annis quadraginta

37. Ten właśnie Mojżesz powiedział do potomków Izraela: Proroka jak ja wzbudzi wam Bóg spośród braci waszych.

37. hic est Moses qui dixit filiis Israël prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris tamquam me

38. On to w społeczności na pustyni pośredniczył między aniołem, który mówił do niego na górze Synaj, a naszymi ojcami. On otrzymał słowa życia, ażeby wam je przekazać.

38. hic est qui fuit in ecclesia in solitudine cum angelo qui loquebatur ei in monte Sina et cum patribus nostris qui accepit verba vitæ dare nobis

39. Nie chcieli go słuchać nasi ojcowie, ale odepchnęli go i zwrócili serca ku Egiptowi.

39. cui noluerunt obœdire patres nostri sed reppulerunt et aversi sunt cordibus suis in Ægyptum

40. Zrób nam bogów - powiedzieli do Aarona - którzy będą szli przed nami, bo nie wiemy, co się stało z tym Mojżeszem, który wyprowadził nas z ziemi egipskiej.

40. dicentes ad Aaron fac nobis deos qui præcedant nos Moses enim hic qui eduxit nos de terra Ægypti nescimus quid factum sit ei

41. Wówczas to zrobili sobie cielca i złożyli ofiarę bałwanowi, i cieszyli się dziełem swoich rąk.

41. et vitulum fecerunt in illis diebus et obtulerunt hostiam simulacro et lætabantur in operibus manuum suarum

42. Ale Bóg odwrócił się od nich i dozwolił, że czcili wojsko niebieskie, jak napisano w księdze proroków: Czy składaliście Mi ofiary i dary na pustyni przez lat czterdzieści, domu Izraela?

42. convertit autem Deus et tradidit eos servire militiæ cæli sicut scriptum est in libro Prophetarum numquid victimas aut hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto domus Israël

43. Obnosiliście raczej namiot Molocha i gwiazdę bożka Remfana, wyobrażenia, które zrobiliście, aby im cześć oddawać. Przesiedlę was za to poza Babilon.

43. et suscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rempham figuras quas fecistis adorare eas et transferam vos trans Babylonem

44. Nasi ojcowie mieli na pustyni Namiot Świadectwa. Ten bowiem, który rozmawiał z Mojżeszem, rozkazał zbudować go według wzoru, który /Mojżesz/ ujrzał.

44. tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto sicut disposuit loquens ad Mosen ut faceret illud secundum formam quam viderat

45. Przyjęli go nasi ojcowie i pod wodzą Jozuego wnieśli do ziemi pogan, których Bóg wypędził przed ojcami naszymi, aż do czasów Dawida.

45. quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Jesu in possessionem gentium quas expulit Deus a facie patrum nostrorum usque in diebus David

46. On znalazł łaskę przed Panem i prosił, aby mógł wznieść przybytek dla Boga Jakuba.

46. qui invenit gratiam ante Deum et petiit ut inveniret tabernaculum Deo Jacob

47. Ale dopiero Salomon wybudował Mu dom.

47. Salomon autem ædificavit illi domum

48. Najwyższy jednak nie mieszka w dziełach rąk ludzkich, jak mówi Prorok:

48. sed non Excelsus in manufactis habitat sicut propheta dicit

49. Niebo jest moją stolicą, a ziemia podnóżkiem stóp moich. Jakiż dom zbudujecie Mi, mówi Pan, albo gdzież miejsce odpoczynku mego?

49. cælum mihi sedis est terra autem scabillum pedum meorum quam domum ædificabitis mihi dicit Dominus aut quis locus requietionis meæ est

50. Czyż tego wszystkiego nie stworzyła moja ręka?

50. nonne manus mea fecit hæc omnia

51. Twardego karku i opornych serc i uszu! Wy zawsze sprzeciwiacie się Duchowi Świętemu. Jak ojcowie wasi, tak i wy!

51. dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus vos semper Spiritui Sancto resistitis sicut patres vestri et vos

52. Któregoż z proroków nie prześladowali wasi ojcowie? Pozabijali nawet tych, którzy przepowiadali przyjście Sprawiedliwego. A wyście zdradzili Go teraz i zamordowali.

52. quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri et occiderunt eos qui prænuntiabant de adventu Justi cujus vos nunc proditores et homicidæ fuistis

53. Wy, którzy otrzymaliście Prawo za pośrednictwem aniołów, lecz nie przestrzegaliście go.

53. qui accepistis legem in dispositionem angelorum et non custodistis

54. Gdy to usłyszeli, zawrzały gniewem ich serca i zgrzytali zębami na niego.

54. audientes autem hæc dissecabantur cordibus suis et stridebant dentibus in eum

55. A on pełen Ducha Świętego patrzył w niebo i ujrzał chwałę Bożą i Jezusa, stojącego po prawicy Boga.

55. cum autem esset plenus Spiritu Sancto intendens in cælum vidit gloriam Dei et Jesum stantem a dextris Dei et ait ecce video cælos apertos et Filium hominis a dextris stantem Dei

56. I rzekł: Widzę niebo otwarte i Syna Człowieczego, stojącego po prawicy Boga.

56. exclamantes autem voce magna continuerunt aures suas et impetum fecerunt unianimiter in eum

57. A oni podnieśli wielki krzyk, zatkali sobie uszy i rzucili się na niego wszyscy razem.

57. et eicientes eum extra civitatem lapidabant et testes deposuerunt vestimenta sua secus pedes adulescentis qui vocabatur Saulus

58. Wyrzucili go poza miasto i kamienowali, a świadkowie złożyli swe szaty u stóp młodzieńca, zwanego Szawłem.

58. et lapidabant Stephanum invocantem et dicentem Domine Jesu suscipe spiritum meum

59. Tak kamienowali Szczepana, który modlił się: Panie Jezu, przyjmij ducha mego!

59. positis autem genibus clamavit voce magna Domine ne statuas illis hoc peccatum et cum hoc dixisset obdormivit Saulus autem erat consentiens neci ejus

60. A gdy osunął się na kolana, zawołał głośno: Panie, nie poczytaj im tego grzechu. Po tych słowach skonał.

60.