Biblia w rok.

W 284. dniu zgłębiamy odwagę i wiarę, jakimi Machabeusze wykazali się w decydujących bitwach. Księga Syracha 7-9 podkreśla etykę, uczciwość i rozeznanie. Księga Przysłów 22,5-8 uczy nas o starannym planowaniu i roztropności, wzmacniając nasze codzienne życie z boskiej perspektywy.

1. Miejsce jego zajął tymczasem jego syn, Juda, który miał przydomek Machabeusz.

2. Wsparli go wszyscy jego bracia i wszyscy, którzy przedtem przyłączyli się do jego ojca. Z radością prowadzili wojnę w obronie Izraela.

3. On rozprzestrzenił chwałę swego ludu. Przywdział bowiem na siebie pancerz jak olbrzym, przepasał się wojennym orężem i rozpoczął wojnę, ochraniając wojsko swym mieczem.

4. W czynach swoich był podobny do lwa, do lwiątka, które ryczy rzucając się na zdobycz.

5. Ścigał bezbożnych i tropił ich, a na pastwę płomieni oddał tych, którzy niepokoili jego naród.

6. Bezbożni ze strachu przed nim byli przerażeni, i drżeli wszyscy, którzy bezbożnie postępowali, a on wybawiał i szczęście mu sprzyjało.

7. Wielu królów rozgniewał na siebie, ale Jakub cieszył się z jego czynów i aż na wieki błogosławiona pozostanie jego pamięć.

8. Przeszedł przez judzkie miasta i wygubił w nich ludzi bezbożnych, i odwrócił gniew Boży od Izraela.

9. Aż na krańcach ziemi było znane jego imię, i tych zgromadził, którzy mieli zginąć.

10. Apoloniusz zebrał pogan i liczne wojsko z Samarii, ażeby walczyć przeciwko Izraelowi.

11. Juda dowiedział się o tym, wyszedł mu naprzeciw, pobił go i zabił. Padło wielu zabitych, a reszta pouciekała.

12. Oni zaś zabrali łupy na nich zdobyte, a Juda wziął sobie miecz Apoloniusza i walczył nim przez całe swoje życie.

13. Seron, dowódca wojsk syryjskich, dowiedział się o tym, że Juda zebrał sobie ludzi i zgromadził prawowiernych, aby wyjść na wojnę.

14. Powiedział więc: Uczynię głośnym swoje imię i chwałę dla siebie przygotuję w królestwie; będę walczył przeciwko Judzie i przeciwko tym, co się z nim złączyli, a którzy lekceważą królewskie rozkazy.

15. Tak więc wyruszył on, a z pomocą mu wyruszyło także silne wojsko bezbożnych, aby na synach Izraela wykonać zemstę.

16. Gdy zbliżył się do stóp wzniesienia, na którym leży Bet-Choron, wtedy Juda z małym oddziałem wyszedł mu naprzeciw.

17. Gdy zobaczyli wojsko, które szło naprzeciw nim, powiedzieli do Judy: Nas jest tak mało, czy będziemy mogli walczyć z tym tak wielkim, potężnym mnóstwem? A przecież my dzisiaj nic jeszcze nie jedliśmy i sił nam zabrakło.

18. Juda odparł: Bez trudu wielu może być pokonanych rękami małej liczby, bo Niebu nie czyni różnicy, czy ocali przy pomocy wielkiej czy małej liczby.

19. Zwycięstwo bowiem w bitwie nie zależy od liczby wojska; prawdziwą siłą jest ta, która pochodzi z Nieba.

20. Oni przychodzą do nas pełni pychy i bezprawia po to, aby wytępić nas razem z żonami naszymi i dziećmi i aby nas obrabować.

21. My zaś walczymy o swoje życie i o swoje obyczaje.

22. On sam skruszy ich przed naszymi oczami. Wy zaś ich nie obawiajcie się!

23. Gdy skończył swoje przemówienie, nagle uderzył na nich, tak że Seron i jego wojsko zostało przez nich pobite.

24. Ścigali ich od przejścia Bet-Choron aż do równiny. Spośród nich padło blisko ośmiuset ludzi, a inni pouciekali do ziemi Filistynów.

25. Wtedy zaczęto się bać Judy i jego braci, a strach przed nimi padł na okoliczne narody.

26. Wieść o nim doszła aż do króla, a narody opowiadały o walkach Judy.

27. Antioch, dowiedziawszy się o tych wypadkach, zawrzał gniewem. Rozesłał rozkazy i zgromadził wszystkie siły swego królestwa, armię bardzo wielką.

28. Potem zaś otworzył swój skarbiec i na rok naprzód wydał żołd żołnierzom. Polecił też, żeby byli gotowi na wszystko.

29. Wtedy jednak zauważył, że w skarbcach brak pieniędzy. Rozruchy bowiem i utrapienia, jakie sprowadził na te okolice, gdzie kazał znieść obyczaje obowiązujące od najdawniejszych lat, sprawiły, że podatki były małe.

30. Obawiał się więc, że, jak nieraz się to już zdarzało, nie będzie miał pieniędzy na wydatki i na podarunki, które poprzednio rozdawał hojną ręką. Był bowiem bardziej rozrzutny niż inni królowie, jego poprzednicy.

31. W tych wielkich swoich kłopotach postanowił, że uda się do Persji, zbierze podatki z tamtejszych krain i nagromadzi wiele pieniędzy.

32. Jako wielkorządcę królewskiego od rzeki Eufrat aż do granic Egiptu zostawił Lizjasza, człowieka poważanego, pochodzącego z królewskiego rodu,

33. i polecił mu, żeby aż do jego powrotu wychowywał jego syna, Antiocha.

34. Pozostawił mu także połowę swych wojsk razem ze słoniami i dał mu wskazówki co do wszystkich swoich zamiarów i co do mieszkańców Judei i Jerozolimy;

35. żeby mianowicie wysłał przeciwko nim wojsko, starł i zniósł całkowicie siły izraelskie i to, co pozostało z Jerozolimy, żeby wymazał nawet pamięć o nich na tym miejscu,

36. żeby obcych ludzi osiedlił na ich obszarach, a ziemię losem porozdzielał.

37. Wtedy król zabrał drugą połowę swych wojsk, w roku sto czterdziestym siódmym wyruszył z królewskiej swej stolicy, Antiochii, przeprawił się przez rzekę Eufrat i przeszedł przez górne krainy.

38. Lizjasz wybrał Ptolemeusza, syna Dorymenesa, Nikanora i Gorgiasza, ludzi walecznych spomiędzy królewskich przyjaciół

39. i posłał z nimi czterdzieści tysięcy pieszych i siedem tysięcy konnicy, żeby poszli do ziemi judzkiej i spustoszyli ją zgodnie z królewskim rozkazem.

40. Wyruszyli oni z całym swym wojskiem, przybyli w pobliże Emmaus i rozłożyli się obozem na równinie.

41. Gdy kupcy tamtejszej okolicy dowiedzieli się o tym, wzięli bardzo dużo srebra i złota oraz pęta na nogi i przybyli do obozu, aby Izraelitów wziąć sobie za niewolników. Przyłączyły się do nich także oddziały z Syrii i z ziemi filistyńskiej.

42. Juda razem z braćmi zobaczył, że zło przebiera miarę i że wojska obozują już na ich ziemi. Dowiedzieli się też o rozkazach, które król wydał, żeby naród zniszczyć zupełnie.

43. Jeden więc do drugiego mówił: Przeciwstawmy się zniszczeniu naszego narodu. Walczmy w obronie naszego narodu i świętości!

44. Zgromadzili się więc wszyscy, by być gotowi do walki, a także by się modlić i prosić o łaskę i zmiłowanie.

45. Jeruzalem było niezamieszkane jak jakaś pustynia; spośród jego synów nikt do niego nie wchodził ani nie wychodził, świątynię deptano. W zamku synowie cudzoziemców, a miasto jak gospoda dla pogan. Od Jakuba odeszła radość, nie słychać już fletu ni harfy.

46. Zeszli się i udali się do Mispa, naprzeciw Jerozolimy, dlatego że niegdyś Mispa było dla Izraela miejscem modlitwy.

47. Tego dnia pościli, włożyli na siebie wory, głowy posypali popiołem i porozdzierali swoje szaty.

48. Potem rozwinęli księgę Prawa w tym samym celu, w jakim poganie zapytują posągi swych bóstw.

49. Potem przynieśli kapłańskie szaty, pierwsze plony i dziesięciny, przywołali także nazirejczyków, których liczba dni już była pełna,

50. i wołali do Nieba słowami: Co mamy czynić z tymi? Gdzie ich zaprowadzić?

51. Świątynia Twoja została podeptana i znieważona, a kapłani Twoi trwają w żałobie i poniżeniu.

52. A oto jeszcze poganie zebrali się przeciwko nam, aby nas zniszczyć całkowicie. Ty wiesz, jakie oni mają przeciw nam zamiary.

53. Jak będziemy mogli ostać się przed nimi, jeżeli Ty nas nie wspomożesz?

54. Wtedy zaczęli grać na trąbach i podnieśli ogromny krzyk.

55. Potem Juda ustanowił dowódców nad ludem tysiączników, setników, pięćdziesiątników i dziesiętników.

56. Powiedział też, żeby zgodnie z Prawem wrócili do domu ci, którzy budowali dom, ożenili się właśnie, założyli winnicę lub byli bojaźliwi.

57. Wtedy wojsko wyruszyło w drogę i na południe od Emmaus rozłożyło się obozem.

58. Juda zaś powiedział: Przepaszcie się i bądźcie waleczni! Jutro rano bądźcie gotowi walczyć przeciwko tym poganom, którzy zeszli się przeciwko nam, żeby całkowicie zniszczyć nas i naszą świątynię.

59. Lepiej nam przecież zginąć w bitwie, niż patrzeć na niedolę naszego narodu i świątyni.

60. Jakakolwiek zaś będzie wola w Niebie, tak niech się stanie!

Rozdział 7

1. Nie czyń zła, aby cię zło nie pochłonęło.

2. Odstąp od nieprawości, a ona odstąpi od ciebie.

3. Synu, nie siej [przestępstw] w bruzdy niesprawiedliwości, a nie będziesz żął jej siedmiokrotnych plonów.

4. Nie szukaj u Pana władzy ani u króla zaszczytnego miejsca!

5. Nie usprawiedliwiaj się przed Panem i nie staraj się uchodzić za mądrego przed królem!

6. Nie staraj się być sędzią, bo może nie zdołasz wykorzenić niesprawiedliwości lub zlękniesz się oblicza władcy i dasz zgorszenie, wbrew swej uczciwości.

7. Nie występuj przeciw ludowi miasta ani nie uniżaj się przed pospólstwem!

8. Nie dodawaj ponownie grzechu do grzechu, albowiem i za jeden nie będziesz wolny od kary.

9. Nie mów: Wejrzy na wielką liczbę mych darów i kiedy złożę ofiarę Bogu Najwyższemu, przyjmie ją.

10. Niech ci nie zabraknie ufności w czasie twej modlitwy i nie zaniedbuj czynić jałmużny!

11. Nie naśmiewaj się z człowieka, który w duszy jest rozgoryczony, jest bowiem Ktoś, kto poniża ale i wywyższa.

12. Przeciw bratu nie uprawiaj kłamstwa ani nie czyń podobnie wobec przyjaciela!

13. Nie mów żadnego kłamstwa, albowiem trwanie w nim wcale nie prowadzi do dobrego.

14. Na zgromadzeniu starszych nie bądź gadatliwy, a w modlitwie swej nie powtarzaj [tylko] słów!

15. Nie czuj wstrętu do pracy uciążliwej i do uprawy roli, której Twórcą jest Najwyższy.

16. Nie doliczaj siebie do mnóstwa grzeszników, pamiętaj, że gniew karzący nie zwleka.

17. Upokórz bardzo swą duszę, albowiem karą dla bezbożnych ogień i robak.

18. Nie wymieniaj przyjaciela za pieniądze ani brata prawdziwego za złoto z Ofiru.

19. Nie odchodź od żony mądrej i dobrej, albowiem miłość jej cenniejsza niż złoto.

20. Nie krzywdź sługi rzetelnie pracującego ani najemnika oddającego się zajęciu z całej duszy!

21. Dusza twa niech miłuje rozumnego sługę i nie pozbawiaj go wolności!

22. Posiadasz stada? Doglądaj ich, a jeśli masz z nich pożytek, niech zostaną przy tobie!

23. Masz dzieci? Wychowuj je, zginaj im karki od młodości!

24. Córki posiadasz? Czuwaj nad ich ciałem, a nie uśmiechaj się do nich!

25. Wydaj za mąż córkę, a dokonasz wielkiego dzieła, ale daj ją mądremu mężowi!

26. Masz żonę według twego upodobania, nie odrzucaj jej, ale znienawidzonej nie obdarzaj zaufaniem.

27. Z całego serca czcij swego ojca, a boleści rodzicielki nie zapominaj!

28. Pamiętaj, że oni cię zrodzili, a cóż im zwrócisz za to, co oni tobie dali?

29. Z całej swej duszy czcij Pana i szanuj Jego kapłanów!

30. Z całej siły miłuj Tego, co cię stworzył, i nie porzucaj sług Jego ołtarza!

31. Bój się Pana i oddawaj cześć kapłanowi, oddaj cześć mu należną, jak ci nakazano: pierwociny z ofiary przebłagalnej, dar łopatek z ofiary oczyszczenia i pierwociny rzeczy świętych.

32. Wyciągnij rękę do ubogiego, aby twoje błogosławieństwo było pełne.

33. Miej dar łaskawy dla każdego, kto żyje, nawet umarłym nie odmawiaj oznak przywiązania!

34. Nie usuwaj się od płaczących i smuć się ze smucącymi!

35. Nie ociągaj się z odwiedzeniem chorego człowieka, albowiem za to będą cię miłować.

36. We wszystkich sprawach pamiętaj o swym kresie, a nigdy nie zgrzeszysz.

Rozdział 8

1. Nie sprzeczaj się z człowiekiem potężnym, abyś przypadkiem nie wpadł w jego ręce.

2. Nie spieraj się z człowiekiem bogatym, by nie przeciwstawił ci ciężaru [złota]. Złoto bowiem zgubiło wielu i serca królów uwiodło.

3. Nie sprzeczaj się z człowiekiem gadatliwym i nie dorzucaj drew do jego ognia!

4. Unikaj poufałości z prostakiem, aby twoi przodkowie nie byli znieważani.

5. Nie czyń wyrzutów człowiekowi, co się odwraca od grzechu, pamiętaj, że wszyscy jesteśmy godni kary.

6. Nie uwłaczaj człowiekowi w jego starości, albowiem i z nas niektórzy się zestarzeją.

7. Nie okazuj radości nad zmarłym, pamiętaj, że wszyscy pomrzemy.

8. Nie gardź opowiadaniem mędrców, a zajmuj się ich przypowieściami, albowiem od nich zdobędziesz naukę, abyś mógł urzędować u władców.

9. Nie odsuwaj od siebie opowiadania starców, albowiem i oni nauczyli się go od swoich ojców; od nich i ty nauczysz się rozumu, by w czasie potrzeby dać odpowiedź.

10. Nie podpalaj węgli grzesznika, abyś nie spłonął w ogniu ich płomienia.

11. Nie cofaj się przed zuchwalcem, aby się nie zasadził jak sidło przeciw tobie.

12. Nie pożyczaj człowiekowi możniejszemu od siebie, a jeślibyś pożyczył, uważaj to za stracone!

13. Nie ręcz ponad swoją możliwość, a jeśliś poręczył, troszcz się jako płatnik!

14. Nie prawuj się ze sędzią, ponieważ według jego uznania wydadzą mu wyrok.

15. Nie wyruszaj w drogę z człowiekiem nieroztropnie odważnym, aby ci nie był ciężarem: on bowiem według swej woli będzie postępować i mógłbyś zginąć przez jego szaleństwo.

16. Nie wadź się z popędliwym i nie wędruj z nim przez pustynię, albowiem krew w oczach jego jest niczym, a zabije cię tam, gdzie nie będzie pomocy.

17. Nie naradzaj się z głupim, bo nie potrafi rozmowy zachować w tajemnicy.

18. Wobec obcego nie zdradzaj tajemnic, nie wiesz bowiem, co wymyśli.

19. Nie otwieraj swego serca każdemu człowiekowi, abyś nie usunął od siebie szczęścia.

Rozdział 9

1. Nie podejrzewaj swej żony, byś nie nauczył jej złego postępowania przeciw sobie.

2. Nie zaprzedawaj kobiecie swej duszy, by się nie wyniosła nad twoją władzę.

3. Nie wychodź na spotkanie kobiety rozpustnej, byś nie wpadł w jej sidła.

4. Nie wchodź w zażyłość ze śpiewaczką, by jej zamiary cię nie usidliły.

5. Nie wpatruj się w dziewicę, abyś przypadkiem nie wpadł w sidła kar z jej powodu.

6. Nie oddawaj się nierządnicom, abyś nie stracił swego dziedzictwa.

7. Nie rozglądaj się po ulicach miasta ani nie wałęsaj się po jego pustych zaułkach.

8. Odwróć oko od pięknej kobiety, a nie przyglądaj się obcej piękności: przez piękność kobiety wielu zeszło na złe drogi, przez nią bowiem miłość namiętna rozpala się jak ogień.

9. Z kobietą zamężną nigdy razem nie siadaj ani nie ucztuj z nią przy winie, aby przypadkiem twa dusza nie skłoniła się ku niej, byś przez swą namiętność nie potknął się aż do zagłady.

10. Nie porzucaj starego przyjaciela; nowego nie można postawić wyżej niego. Wino nowe, przyjaciel nowy - jeśli się zestarzeje - z przyjemnością wypijesz.

11. Nie zazdrość chwały grzesznikowi, nie wiesz bowiem, jaka będzie jego zguba.

12. Nie miej upodobania w tym, co się podoba bezbożnym, pamiętaj, że nie będą usprawiedliwieni - aż do Otchłani.

13. Daleko bądź od człowieka, co ma władzę zabijania, a nie doznasz obawy śmierci, a jeśli się doń zbliżysz, nie popełniaj zdrożności, by nie odebrał ci życia. Pamiętaj, że chodzisz wśród sideł i na krawędzi murów miasta się przechadzasz.

14. Według możności staraj się zyskiwać życzliwość bliźnich, a naradzaj się z mądrymi!

15. Wiedź rozmowę z rozumnymi, a każda przemowa twoja niech będzie o Prawie Najwyższego.

16. Mężowie sprawiedliwi niech będą twoimi współbiesiadnikami, a w bojaźni Pańskiej niech będzie twoja radość!

17. Ręka rzemieślników czyni dzieło godne pochwały, a rządca ludu okaże mądrość przez swoją mowę.

18. Będą się bali w mieście człowieka, co umie władać językiem, a porywczy w mowie ściągnie na siebie nienawiść.

5. Ciernie, sidła na drodze złoczyńcy, kto życia strzeże, ten od nich jest z dala.

6. Wdrażaj chłopca w prawidła jego drogi, a nie zejdzie z niej i w starości.

7. Ubogimi kieruje bogaty, sługą wierzyciela jest dłużnik.

8. Kto sieje zło, zbiera nieszczęście, kij jego gniewu przepadnie.