Księga Wyjścia, 21

1. Te są prawa, które im przedstawisz.

1. hæc sunt judicia quæ propones eis

2. Jeśli kupisz niewolnika - Hebrajczyka, będzie ci służył sześć lat, w siódmym roku zwolnisz go bez wykupu.

2. si emeris servum hebræum sex annis serviet tibi in septimo egredietur liber gratis

3. Jeśli przyszedł sam, odejdzie sam, a jeśli miał żonę, odejdzie z żoną.

3. cum quali veste intraverit cum tali exeat si habens uxorem et uxor egredietur simul

4. Lecz jeśli jego pan dał mu żonę, która zrodziła mu synów i córki, żona jak i dzieci będą należeć do pana, a on odejdzie sam.

4. sin autem dominus dederit illi uxorem et peperit filios et filias mulier et liberi ejus erunt domini sui ipse vero exibit cum vestitu suo

5. A jeśliby niewolnik oświadczył wyraźnie: Miłuję mojego pana, moją żonę i moje dzieci i nie chcę odejść wolny,

5. quod si dixerit servus diligo dominum meum et uxorem ac liberos non egrediar liber

6. wówczas zaprowadzi go pan przed Boga i zawiedzie do drzwi albo do bramy, i przekłuje mu pan jego ucho szydłem, i będzie niewolnikiem jego na zawsze.

6. offeret eum dominus diis et adplicabitur ad ostium et postes perforabitque aurem ejus subula et erit ei servus in sæculum

7. Jeśliby ktoś sprzedał swą córkę w niewolę jako niewolnicę, nie odejdzie ona, jak odchodzą niewolnicy.

7. si quis vendiderit filiam suam in famulam non egredietur sicut ancillæ exire consuerunt

8. A jeśliby nie spodobała się panu, który przeznaczył ją dla siebie, niech pozwoli ją wykupić. Ale nie może jej sprzedać obcemu narodowi, gdyż byłoby to oszustwem wobec niej.

8. si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerit dimittet eam populo autem alieno vendendi non habet potestatem si spreverit eam

9. Jeśli zaś przeznaczył ją dla syna, to niech uczyni z nią, jak prawo nakazuje obejść się z córkami.

9. sin autem filio suo desponderit eam juxta morem filiarum faciet illi

10. Jeśli zaś weźmie sobie inną, nie może tamtej odmawiać pożywienia, odzieży i wspólnego mieszkania.

10. quod si alteram ei acceperit providebit puellæ nuptias et vestimenta et pretium pudicitiæ non negabit

11. Jeśli nie spełni wobec niej tych trzech warunków, wówczas odejdzie ona wolna bez wykupu.

11. si tria ista non fecerit egredietur gratis absque pecunia

12. Jeśli kto tak uderzy kogoś, że uderzony umrze, winien sam być śmiercią ukarany.

12. qui percusserit hominem volens occidere morte moriatur

13. W tym jednak wypadku, gdy nie czyhał na niego, a tylko Bóg dopuścił, że sam wpadł w ręce, wyznaczę ci miejsce, do którego będzie mógł uciekać zabójca.

13. qui autem non est insidiatus sed Deus illum tradidit in manu ejus constituam tibi locum quo fugere debeat

14. Jeśli zaś ktoś posunąłby się do tego, że bliźniego zabiłby podstępnie, oderwiesz go nawet od mego ołtarza, aby ukarać śmiercią.

14. si quis de industria occiderit proximum suum et per insidias ab altari meo evelles eum ut moriatur

15. Kto by uderzył swego ojca albo matkę, winien być ukarany śmiercią.

15. qui percusserit patrem suum et matrem morte moriatur

16. Kto by porwał człowieka i sprzedał go, albo znaleziono by go jeszcze w jego ręku, winien być ukarany śmiercią.

16. qui furatus fuerit hominem et vendiderit eum convictus noxæ morte moriatur

17. Kto by złorzeczył ojcu albo matce, winien być ukarany śmiercią.

17. qui maledixerit patri suo et matri morte moriatur

18. Kto by w kłótni uderzył bliźniego kamieniem albo pięścią, ale go nie zabił, tylko zmusił do pozostania w łóżku,

18. si rixati fuerint viri et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno et ille mortuus non fuerit sed jacuerit in lectulo

19. to gdy ten wstanie i będzie o lasce chodził na dworze, ten, który go uderzył, będzie wolny i tylko mu wynagrodzi przerwę w pracy, i dołoży starań, żeby go wyleczyć.

19. si surrexerit et ambulaverit foris super baculum suum innocens erit qui percussit ita tamen ut operas ejus et inpensas in medicos restituat

20. Kto by pobił kijem swego niewolnika lub niewolnicę, tak iżby zmarli pod jego ręką, winien być surowo ukarany.

20. qui percusserit servum suum vel ancillam virga et mortui fuerint in manibus ejus criminis reus erit

21. A jeśliby pozostali przy życiu jeden czy dwa dni, to nie będzie podlegał karze, gdyż są jego własnością.

21. sin autem uno die supervixerit vel duobus non subiacebit pœnæ quia pecunia illius est

22. Gdyby mężczyźni bijąc się uderzyli kobietę brzemienną powodując poronienie, ale bez jakiejkolwiek szkody, to winny zostanie ukarany grzywną, jaką na nich nałoży mąż tej kobiety, i wypłaci ją za pośrednictwem sędziów polubownych.

22. si rixati fuerint viri et percusserit quis mulierem prægnantem et abortivum quidem fecerit sed ipsa vixerit subiacebit damno quantum expetierit maritus mulieris et arbitri judicarint

23. Jeżeli zaś ona poniesie jakąś szkodę, wówczas on odda życie za życie,

23. sin autem mors ejus fuerit subsecuta reddet animam pro anima

24. oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę,

24. oculum pro oculo dentem pro dente manum pro manu pedem pro pede

25. oparzenie za oparzenie, ranę za ranę, siniec za siniec.

25. adustionem pro adustione vulnus pro vulnere livorem pro livore

26. Jeśliby ktoś uderzył niewolnika lub niewolnicę w oko i spowodował jego utratę, winien za oko obdarzyć ich wolnością.

26. si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancillæ et luscos eos fecerit dimittet liberos pro oculo quem eruit

27. Również gdyby wybił ząb niewolnikowi swemu lub niewolnicy, winien za ząb uczynić ich wolnymi.

27. dentem quoque si excusserit servo vel ancillæ suæ similiter dimittet eos liberos

28. Jeśliby wół pobódł mężczyznę lub kobietę tak, iż ponieśliby śmierć, wówczas wół musi być ukamienowany, lecz nie wolno spożyć jego mięsa, właściciel zaś wołu będzie wolny od kary.

28. si bos cornu petierit virum aut mulierem et mortui fuerint lapidibus obruetur et non comedentur carnes ejus dominusque bovis innocens erit

29. Gdy jednak wół bódł i dawniej, i zwracano uwagę na to właścicielowi, a on go nie pilnował, tak iż wół zabiłby mężczyznę lub kobietę, to nie tylko wół winien być ukamienowany, ale też i właściciel jego winien ponieść śmierć.

29. quod si bos cornipeta fuerit ab heri et nudius tertius et contestati sunt dominum ejus nec reclusit eum occideritque virum aut mulierem et bos lapidibus obruetur et dominum illius occident

30. Gdyby zaś nałożono mu zapłatę, to winien za swoje życie dać taki okup, jaki mu nałożą.

30. quod si pretium ei fuerit inpositum dabit pro anima sua quicquid fuerit postulatus

31. Jeśliby zaś wół pobódł chłopca lub dziewczynę, to też winno się postąpić według takiego samego przepisu.

31. filium quoque et filiam si cornu percusserit simili sententiæ subiacebit

32. Gdyby zaś wół zabódł niewolnika lub niewolnicę, jego właściciel winien wypłacić ich panu trzydzieści syklów srebrnych, wół zaś będzie ukamienowany.

32. si servum ancillamque invaserit triginta siclos argenti dabit domino bos vero lapidibus opprimetur

33. Jeśliby ktoś zostawił cysternę odkrytą albo jeśliby ktoś wykopał cysternę, a nie przykrył jej, i wpadł tam wół lub osioł,

33. si quis aperuerit cisternam et foderit et non operuerit eam cecideritque bos vel asinus in eam

34. właściciel cysterny winien dać właścicielowi bydlęcia odszkodowanie w pieniądzach, a zwierzę będzie należało do niego.

34. dominus cisternæ reddet pretium jumentorum quod autem mortuum est ipsius erit

35. Gdyby wół jednego właściciela uderzył wołu innego właściciela i zabiłby go, wówczas sprzedadzą żywego wołu i podzielą się zapłatą za niego, podzielą się też zabitym wołem.

35. si bos alienus bovem alterius vulnerarit et ille mortuus fuerit vendent bovem vivum et divident pretium cadaver autem mortui inter se dispertient

36. Lecz gdyby było wiadomo, że wół ten bódł od dawna, a jego właściciel go nie pilnował, wówczas odda on wołu za wołu, zabity zaś wół będzie należał do niego.

36. sin autem sciebat quod bos cornipeta esset ab heri et nudius tertius et non custodivit eum dominus suus reddet bovem pro bove et cadaver integrum accipiet

37. Jeśliby ktoś ukradł wołu lub owcę i zabiłby je lub sprzedał, wówczas zwróci pięć wołów za jednego wołu i cztery jagnięta za jedną owcę.

37.