Biblia w rok.

W 283. dniu śledzimy wyzwania i zwycięstwa Machabeuszy w ich walce o wolność i wierność Bogu. Syr 4-6 oferuje praktyczne wskazówki dotyczące postępowania i sprawiedliwości. Księga Przysłów 22,1-4 podkreśla znaczenie czci, pilności i bojaźni Pańskiej jako fundamentów prawego życia.

1. W tym czasie powstał Matatiasz, syn Jana, syna Symeona, kapłan z pokolenia Joariba z Jerozolimy, który mieszkał w Modin.

2. Miał on pięciu synów: Jana, który miał przydomek Gaddi,

3. Szymona, który miał przydomek Tassi,

4. Judę, który miał przydomek Machabeusz,

5. Eleazara, który miał przydomek Auaran, i Jonatana, który miał przydomek Apfus.

6. Kiedy zobaczył on świętokradztwa, które się działy między ludem w Judzie i w Jerozolimie,

7. powiedział: Biada mi! Dlaczego się urodziłem? Czy po to, żeby oglądać upadek mego narodu i upadek Świętego Miasta? Oto zasiedli tam po to, żeby wydać je w ręce nieprzyjaciół, a świątynię w ręce cudzoziemców.

8. Świątynia stała się podobna do człowieka bez czci,

9. a wspaniałe jej naczynia zabrano do niewoli. Niemowlęta jego mordowano na ulicach, a młodzieńcy padali pod nieprzyjacielskim mieczem.

10. Jakiż naród nie rozciągał nad nim władzy i siłą nie zabierał z niego łupów!

11. Wszystkie jego ozdoby zrabowano: niegdyś wolne - stało się niewolnikiem.

12. I oto wniwecz obrócona jest świętość nasza, piękność nasza i chwała nasza, a poganie je zbezcześcili.

13. Na cóż więc nam jeszcze życie?

14. Matatiasz i jego synowie rozdarli swoje szaty, włożyli na siebie wory i gorzko płakali.

15. Wtedy do miasta Modin przybyli królewscy wysłańcy, którzy zmuszali do odstępstwa przez uczestnictwo w składaniu ofiary.

16. Wielu spomiędzy Izraelitów przyszło do nich. Gdy jednak zebrali się Matatiasz i jego synowie,

17. wtedy królewscy wysłańcy zwrócili się do Matatiasza słowami: Ty jesteś zwierzchnikiem, sławnym i wielkim w tym mieście, a powagę twoją umacniają synowie i krewni.

18. Teraz więc ty pierwszy przystąp i wykonaj to, co jest polecone w królewskim dekrecie, tak jak to uczyniły już wszystkie narody, a nawet mieszkańcy Judy i ci, którzy pozostali w Jerozolimie. Za to ty i synowie twoi będziecie należeli do królewskich przyjaciół, ty i synowie twoi będziecie zaszczytnie obdarzeni srebrem, złotem i innymi darami.

19. Na to jednak Matatiasz odpowiedział donośnym głosem: Jeżeli nawet wszystkie narody, które mieszkają w państwie podległym królewskiej władzy, na znak posłuszeństwa swemu królowi odstąpiły od kultu swych ojców i zgodziły się na jego nakazy,

20. to jednak ja, moi synowie i moi krewni będziemy postępowali zgodnie z przymierzem, które zawarli nasi ojcowie.

21. Niech nas Bóg broni od przekroczenia prawa i jego nakazów!

22. Królewskim rozkazom nie będziemy posłuszni i od naszego kultu nie odstąpimy ani na prawo, ani na lewo.

23. Zaledwie skończył mówić te słowa, pewien człowiek, Judejczyk, przystąpił do ołtarza w Modin, ażeby złożyć ofiarę, zgodnie z królewskim dekretem.

24. Gdy zobaczył to Matatiasz, zapłonął gorliwością i zadrżały mu nerki, i zawrzał gniewem, który był słuszny. Pobiegł więc i zabił tamtego obok ołtarza.

25. Zabił wtedy także królewskiego urzędnika, który zmuszał do składania ofiar, ołtarz zaś rozwalił.

26. Zapałał gorliwością o Prawo i tak uczynił jak Finees Zambriemu, synowie Saloma.

27. Wtedy też Matatiasz zaczął w mieście wołać donośnym głosem: Niech idzie za mną każdy, kto płonie gorliwością o Prawo i obstaje za przymierzem.

28. Potem zaś on sam i jego synowie uciekli w góry, pozostawiając w mieście wszystko, co tylko posiadali.

29. Wtedy wielu z ludzi, którzy szukali tego, co sprawiedliwie i słuszne, udało się na pustynię i tam przebywało

30. razem ze swoimi dziećmi, żonami i bydłem. Wszystko bowiem, co złe, zwaliło się na nich.

31. Do urzędników zaś królewskich i do wojska, które było w Jerozolimie, w Mieście Dawidowym, doniesiono, że ludzie, którzy wzgardzili królewskim rozkazem, poszli na pustynię do jaskiń.

32. Wielu więc udało się za nimi w pościg, a kiedy ich napotkali, rozłożyli się obozem naprzeciwko nich. Potem rozpoczynali z nimi walkę w dzień szabatu.

33. Mówili do nich: Dość już! Wyjdźcie i uczyńcie to, co głosi królewski rozkaz, a będziecie żyli.

34. Odpowiedzieli: Nie wyjdziemy, nie będziemy robili tego, co głosi królewski rozkaz, i nie znieważymy szabatu.

35. Zaraz więc tamci zaczęli walczyć przeciwko nim.

36. Oni jednak ani im nie odpowiedzieli, ani kamieniami na nich nie rzucali, ani nawet jaskiń nie zatarasowali.

37. Mówili tylko: Umrzyjmy wszyscy z czystym sumieniem! Niebo i ziemia są naszymi świadkami, że wy niesprawiedliwie nas mordujecie.

38. Natarli tamci na nich w czasie walki prowadzonej w szabat, tak że zostali oni pozabijani, a także ich żony, dzieci - blisko tysiąc ludzi - i bydło.

39. Kiedy Matatiasz i jego przyjaciele dowiedzieli się o tym, bardzo ich opłakiwali,

40. a jeden do drugiego mówił: Jeżeli wszyscy będziemy tak postępowali jak nasi bracia i w szabat nie będziemy walczyć z poganami o nasze życie i nasze ustawy, to teraz bardzo szybko zgładzą nas z ziemi.

41. Tego więc dnia postanowili: Jeśliby jakikolwiek człowiek w dzień sobotni wyszedł walczyć przeciwko nam, my będziemy z nim walczyli, żebyśmy nie zginęli wszyscy, tak jak zginęli nasi bracia w jaskiniach.

42. Wtedy przyłączyło się do nich zgromadzenie asydejczyków. Izraelici mocni i odważni, z których każdy dobrowolnie stanął w obronie Prawa.

43. Wszyscy również, którzy uciekali od złego, przyłączyli się do nich i wzmocnili ich.

44. W ten sposób utworzyli on wojsko i w gniewie uderzyli na grzeszników, a w swej zapalczywości - na ludzi wiarołomnych; reszta zaś szukała ratunku w ucieczce do pogan.

45. Matatiasz i jego przyjaciele obchodzili wszystkie miejscowości i rozwalali ołtarze

46. oraz obrzezywali nieobrzezane dzieci, jakie tylko spotkali na izraelskich ziemiach.

47. Prześladowali synów pychy, a szczęście sprzyjało ich postępowaniu.

48. Tak więc bronili Prawa przed poganami i królami i nie pozostawili grzesznikowi pola do działania.

49. Kiedy zbliżyły się dni śmierci Matatiasza, powiedział do swoich synów: Teraz jest czas, w którym pycha jest górą, czas karania, czas, kiedy panuje żądza zniszczenia i straszliwy gniew.

50. Teraz więc, dzieci, brońcie Prawa, a nawet życie swoje oddajcie za przymierze, zawarte z waszymi ojcami.

51. Pamiętajcie o tym, jak postępowali ojcowie, co czynili za swojego życia, a zdobędziecie wielką chwałę i imię wasze wiecznie wspominać będą.

52. Czyż nie w czasie pokusy Abraham okazał się wiernym? I zostało mu to poczytane za sprawiedliwość.

53. Józef w czasie największych trudności zachował przykazanie i został panem Egiptu.

54. Nasz praojciec Finees za swoją wielką gorliwość otrzymał obietnicę kapłaństwa na wieki.

55. Jozue za zachowanie Bożego polecenia został sędzią Izraela.

56. Kaleb za to, że przed zgromadzeniem wydał świadectwo, otrzymał ziemię w dziedzictwo.

57. Dawid za swoją pobożność odziedziczył na wieki tron królewski.

58. Eliasz w nagrodę za swoją wielką gorliwość o Prawo został zabrany do nieba.

59. Chananiasz, Azariasz i Miszael przez wiarę zostali wyratowani z płomienia.

60. Daniel dzięki swej niewinności z paszczy lwów został ocalony.

61. Tak możecie przejść myślą jedno pokolenie po drugim i przekonacie się, że nie zawiedzie się ten, kto w Nim pokłada swe nadzieje.

62. Nie obawiajcie się zatem pogróżek grzesznego człowieka, bo jego chwała to gnój i robactwo;

63. dziś się wywyższa, a jutro już go się nie znajdzie, bo powrócił do swego prochu i przepadły jego zamysły.

64. Synowie! Bądźcie mężni i mocni w zachowaniu Prawa, przez nie bowiem dostąpicie chwały.

65. Oto wasz brat Szymon. Wiem, że jest on człowiekiem rozważnym. Jemu będziecie posłuszni po wszystkie dni, bo on będzie wam zastępował ojca,

66. a Juda Machabeusz, który od samej młodości odznacza się nadzwyczajną siłą, będzie dowódcą waszego wojska i będzie prowadził wojnę z ludami.

67. Wy więc ściągnijcie do siebie tych wszystkich, którzy przestrzegają Prawa, i w imieniu swego ludu wykonajcie pomstę!

68. Ściśle odpłaćcie poganom, a trzymajcie się przepisów Prawa!

69. Potem udzielił im swego błogosławieństwa i został dołączony do swoich przodków.

70. Zmarł w roku sto czterdziestym szóstym i został pochowany w rodzinnych grobach w Modin. Cały Izrael opłakiwał go z bardzo wielkim żalem.

Rozdział 4

1. Synu, nie odmawiaj biedakowi rzeczy niezbędnych do życia i oczu potrzebującego nie męcz zwlekaniem!

2. Nie dręcz duszy głodnego i nie pobudzaj do gniewu człowieka w jego niedostatku!

3. Serca rozgniewanego w większy zamęt nie wprowadzaj i nie zwlekaj z datkiem dla potrzebującego!

4. Nie odpychaj żebrzącego w strapieniu, a od ubogiego nie odwracaj swej twarzy!

5. Nie odwracaj oka od proszącego i nie dawaj człowiekowi sposobności, aby cię przeklinał.

6. Gdy bowiem przeklnie cię w gorzkości duszy, Ten, co go stworzył, wysłucha jego życzenia.

7. Czyń siebie godnym kochania w zgromadzeniu, a przed władcą skłaniaj głowę!

8. Nakłoń ucha swego biednemu i łagodnie odpowiedz mu spokojnymi słowami!

9. Wyrwij krzywdzonego z ręki krzywdzącego, a gdy sądzić będziesz, nie bądź małodusznym!

10. Bądź ojcem dla sierot, jakby mężem dla ich matki, a staniesz się jakby synem Najwyższego, i miłować cię On będzie bardziej niż twoja matka.

11. Mądrość wywyższa swych synów i ma pieczę o tych, którzy jej szukają.

12. Kto ją miłuje, miłuje życie, a kto dla niej rano wstaje, będzie napełniony weselem.

13. Kto ją posiądzie, odziedziczy chwałę, a gdzie ona wejdzie, tam Pan błogosławi.

14. Którzy jej służą, oddają cześć Świętemu, a miłujących ją Pan będzie miłował.

15. Kto jej słucha, sądzić będzie narody, a kto do niej się przykłada, mieszkać będzie spokojnie.

16. Kto jej zaufa, ten ją odziedziczy i posiadać ją będą jego pokolenia.

17. W początkach powiedzie go trudnymi drogami, bojaźnią i strachem go przejmie, dręczyć go będzie swoją nauką, aż nabierze zaufania do jego duszy i wypróbuje go przez swe nakazy;

18. następnie powróci do niego po drodze gładkiej i rozraduje go, i odkryje mu swe tajemnice.

19. A jeśliby zszedł na bezdroża, opuści go i odda w moc jego upadku.

20. Uważaj na okoliczności i strzeż się złego, a nie będziesz się wstydził samego siebie.

21. Jest bowiem wstyd, co grzech sprowadza, i wstyd, który jest chwałą i łaską.

22. Nie miej względu na osobę ze szkodą dla swej duszy i nie wstydź się aż tak, by to było twoim upadkiem.

23. Nie powstrzymuj mowy, gdy jej potrzeba,

24. mądrość bowiem poznaje się z mowy, a naukę - ze słów języka.

25. Nie sprzeciwiaj się prawdzie, ale wstydź się swej nieumiejętności!

26. Nie wstydź się wyznać swych grzechów, a nie zmagaj się z prądem rzeki!

27. Nie płaszcz się przed człowiekiem głupim i nie kieruj się względem na osobę władcy.

28. Aż do śmierci stawaj do zapasów o prawdę, a Pan Bóg będzie walczył o ciebie.

29. Nie bądź odważny w języku, a gnuśny i leniwy w swych czynach.

30. Nie bądź jak lew we własnym domu: nie podejrzewaj domowników z urojonych przyczyn.

31. Nie miej ręki wydłużonej do brania, a do dawania - skróconej.

Rozdział 5

1. Nie polegaj na swoich bogactwach i nie mów: Jestem samowystarczalny.

2. Nie daj się uwieść żądzom i sile, by iść za zachciankami swego serca.

3. Nie mów: Któż mi ma coś do rozkazywania? Albowiem Pan z całą pewnością wymierzy ci sprawiedliwość.

4. Nie mów: Zgrzeszyłem i cóż mi się stało? Albowiem Pan jest cierpliwy.

5. Nie bądź tak pewny darowania ci win, byś miał dodawać grzech do grzechu.

6. Nie mów: Jego miłosierdzie zgładzi mnóstwo moich grzechów. U Niego jest miłosierdzie, ale i zapalczywość, a na grzeszników spadnie Jego gniew karzący.

7. Nie zwlekaj z nawróceniem do Pana ani nie odkładaj tego z dnia na dzień: nagle bowiem gniew Jego przyjdzie i zginiesz w dniu wymiaru sprawiedliwości.

8. Nie polegaj na bogactwach niesprawiedliwie nabytych, nic ci bowiem nie pomogą w nieszczęściu.

9. Nie przewiewaj zboża przy każdym wietrze ani nie chodź po każdej ścieżce - takim jest bowiem grzesznik dwujęzyczny.

10. Twardo stój przy swym przekonaniu i jedno miej tylko słowo!

11. Bądź skory do słuchania, a odpowiadaj po namyśle!

12. Jeśli znasz się na rzeczy, odpowiedz bliźniemu, a jeśli nie, rękę twą połóż na ustach!

13. W mowie jest chwała i hańba człowieka, a język może sprowadzić jego upadek.

14. Bacz, abyś nie był nazwany oszczercą i nie czyń swym językiem zasadzek. Bo złodziej doznaje hańby, a dwujęzyczny najgorszego napiętnowania.

15. Nie uchybiaj ani w wielkich, ani w małych rzeczach, i nie stawaj się wrogiem zamiast być przyjacielem; jak bowiem złe imię odziedziczy hańbę i naganę, tak również grzesznik dwujęzyczny.

Rozdział 6

1. Jak złe imię powoduje wstyd i niesławę, tak nieszczęście spotka grzeszącego obłudą.

2. Nie wydawaj się na pastwę swych pożądliwości, żeby nie poszarpały twej duszy, jak rozwścieczone zwierzę.

3. Zjedzą z ciebie liście, zmarnują owoce, a potem zostawią cię jak uschnięte drzewo.

4. Każdą swą ofiarę niszczą ślepe żądze i czynią ją pośmiewiskiem dla okrutnych wrogów.

5. Słowem miłym pomnaża się przyjaciół i nikt nie stroni od ust dobrze mówiących.

6. Miej wielu takich, co cię pozdrawiają życzliwie, lecz ufaj w pełni jednemu na tysiąc.

7. Jeżeli chcesz mieć przyjaciela, najpierw go wypróbuj. Nie obdarzaj go zbyt szybko swoim zaufaniem.

8. Niektórzy stają się przyjaciółmi, bo tak im wygodnie, lecz przestają być nimi, gdy znajdziesz się w biedzie.

9. Niejeden przyjaciel staje się z czasem wrogiem i ujawnia wasze spory ku twemu zawstydzeniu.

10. Bywają przyjaciele jako goście przy stole, ale za dni ucisku nie znajdziesz ich nigdzie.

11. Gdy dobrze ci się wiedzie, wtedy jest jakby drugim tobą, gdy w nieszczęście popadniesz – odchodzi od ciebie.

12. Gdy znajdziesz się w biedzie, przeciw tobie się zwróci, albo przynajmniej skryje się przed tobą.

13. Trzymaj się z dala od swoim wrogów, a wobec przyjaciół miej się na baczności.

14. Wierny przyjaciel – to jak bezpieczne schronienie kto znajdzie takiego – to jakby skarb posiadł.

15. Na przyjaciela wiernego nie ma żadnej ceny, nic nie jest w stanie jemu dorównać.

16. Wierny przyjaciel jest balsamem życia, znajduje go ten tylko, kto boi się Boga.

17. Kto boi się Pana, znajdzie przyjaźń prawdziwą, i jakim on sam jest, takim jego przyjaciel.

18. Synu mój, od wczesnej młodości słuchaj nauk, a będziesz posiadał mądrość do późnej starości.

19. Oracz i siewca pole uprawia w nadziei, że zbierze kiedyś należyte plony: potrudzisz się trochę, lecz ucieszą cię wkrótce owoce twej pracy.

20. Twarda jest mądrość dla głupców i ten, kto nieroztropny, nigdy w niej nie wytrwa.

21. Ciąży mu niczym kamień olbrzymi, którego on czym prędzej chciałby się pozbyć.

22. Bo karność zgodnie ze swą nazwą nie jest wygodna dla każdego człowieka.

23. Posłuchaj mnie, mój synu, przyjmij mą naukę i nie odrzucaj rad moich.

24. Włóż swoje nogi w jej pęta, na szyję pozwól sobie włożyć jej jarzmo.

25. Weź jej ciężar na swe ramiona i podźwignij, i nie narzekaj tak bardzo na jej więzy.

26. Całym sercem staraj się do niej dotrzeć, wszystkimi siłami trzymaj się jej drogi.

27. Pytaj, badaj i szukaj, a znajdziesz, a gdy ją już posiądziesz, nie daj jej sobie wyrwać!

28. Bo w niej znajdziesz w końcu odpocznienie, a ona będzie ci samą radością.

29. Jej więzy zapewnią ci bezpieczne schronienie, a jej jarzmo – szczero–złotą ozdobę.

30. Ozdobą ze złota będzie ci jej jarzmo, a pęta – okażą się ze złotych nici.

31. Przyodziejesz się w nią jak w szatę wspaniałą, włożysz ją sobie na skronie jak drogą koronę.

32. Jeżeli tylko zechcesz, mój synu, możesz posiąść mądrość, mądrym będziesz, jeśli zapragniesz tego całym sercem.

33. Jeśli jesteś gotów słuchać, otrzymasz mądre wskazania, nadstaw tylko uszu, a staniesz się mądry.

34. Śpiesz chętnie na zgromadzenia starszych i przyłączaj się do każdego, kto już jest mądry.

35. Słuchaj chętnie każdej zbożnej mowy, staraj się zapamiętać każde mądre zdanie.

36. Przypatruj się pilnie temu, który mądrość posiada, niech twoje stopy przekraczają często jego progi.

37. I rozważaj ciągle przykazania Pana, I zastanawiaj się nad nakazami Jego. Pan bowiem umocni twoje serce i będzie ci dana mądrość, której tak pożądasz.

1. Lepszy szacunek niż wielkie bogactwo, lepsze uznanie niż srebro i złoto.

2. Spotykają się bogacz i nędzarz - Pan obydwu jest Stwórcą.

3. Rozważny zło widzi i odwraca się, nierozważni tam idą - i szkodę ponoszą.

4. Owocem pokory jest bojaźń Pańska, bogactwo, szacunek i życie.