Biblia w rok.

W 299. dniu, 2 Księga Machabejska 2 ukazuje odwagę i poświęcenie bohaterów wiary. Syr 42-44 udziela rad na temat cnoty, przyjaźni i roztropności, a Księga Przysłów 24,8-9 ostrzega nas przed pułapkami i uczy, jak mądrze ich unikać, wzmacniając charakter i rozeznanie.

1. W dokumentach można znaleźć [wzmiankę], że prorok Jeremiasz rozkazał, aby ci, którzy byli uprowadzeni do niewoli, wzięli ze sobą ogień. Tak było powiedziane

2. i tak prorok przykazał tym, których uprowadzono do niewoli. Dał im Prawo, aby nie zapomnieli przykazań Pana i aby nie zamąciły się ich myśli, kiedy będą widzieli wizerunki [bóstw] złote i srebrne, a wokoło nich ozdoby.

3. Tymi i podobnymi słowami upomniał ich, aby nie dali usunąć Prawa ze swego serca.

4. Było w tym piśmie [napisane], jak z Bożego polecenia prorok kazał nieść za sobą namiot i arkę, gdy wyszedł. Kiedy zaś wszedł na górę, na którą Mojżesz wstąpił i [z której] przyglądał się dziedzictwu Bożemu,

5. przyszedłszy tam znalazł Jeremiasz pomieszczenie w postaci pieczary. Umieścił tam namiot, arkę i ołtarz kadzenia, a wejście zarzucił kamieniami.

6. Kilku z tych, którzy mu towarzyszyli, wróciło, aby zaznaczyć drogę, ale już nie mogli jej odnaleźć.

7. Kiedy zaś Jeremiasz dowiedział się o tym, czyniąc im wymówki powiedział: Miejsce to pozostanie nieznane, aż Bóg na powrót zgromadzi swój lud i okaże mu miłosierdzie.

8. Wtedy to Pan ponownie pokaże to [wszystko] i będzie można widzieć chwałę Pańską i obłok, podobnie jak za Mojżesza można ją było widzieć i jak wtedy, gdy Salomon modlił się, aby miejsce zostało w uroczysty sposób poświęcone.

9. Wyjaśniono również, jak on pełen mądrości złożył ofiarę przy poświęceniu i zakończeniu budowy świątyni.

10. Podobnie jak Mojżesz modlił się do Pana, a spadł ogień z nieba i pochłonął to, co złożono w ofierze, tak również Salomon modlił się, a ogień, który spadł, strawił całopalne żertwy.

11. Mojżesz powiedział: Zostało spalone, aby nikt nie jadł tego, co jest ofiarowane za grzech.

12. Podobnie również Salomon przez osiem dni świętował.

13. W pismach i pamiętnikach Nehemiasza jest opowiedziane nie tylko to, ale również o tym, jak zakładając bibliotekę zebrał on księgi o królach i księgi proroków, księgi Dawida i listy królów o ofiarach.

14. Tak samo również Juda zebrał nam wszystkie księgi, które były rozrzucone wskutek prowadzonej wojny, i mamy je u siebie.

15. Jeżeli więc potrzebujecie ich, przyślijcie tych, którzy by wam je zanieśli.

16. Piszemy do was mając obchodzić Święto Oczyszczenia [Świątyni]. Dobrze więc uczynicie, świętując w te dni.

17. Bóg zaś jest tym, który wyratował cały swój naród i który dał wszystkim dziedzictwo, królestwo, kapłaństwo i uświęcenie,

18. zgodnie z tym, co obiecał w Prawie, w tym Bogu nadzieję pokładamy, że niedługo nad nami się zmiłuje i że zgromadzi nas na święte miejsce z całej ziemi, która jest pod niebem. Uwolnił nas bowiem z wielkich nieszczęść i oczyścił miejsce [święte].

19. Opowiadanie o Judzie Machabeuszu i o jego braciach, o oczyszczeniu wielkiej świątyni i o poświęceniu ołtarza,

20. ponadto o walkach przeciwko Antiochowi Epifanesowi i przeciw jego synowi Eupatorowi,

21. o objawieniach pochodzących z nieba, jakie mieli ci, którzy w obronie żydowskiego obyczaju dokonywali czynów tak bohaterskich, że chociaż byli nieliczni, to jednak opanowali cały kraj i zmusili do ucieczki barbarzyńskie wojska,

22. odzyskali ponownie słynną na cały świat świątynię, uwolnili miasto, prawom, które zanikały, nadali moc obowiązującą - gdyż Pan w całej swej dobroci był dla nich łaskawy -

23. wszystko to, co Jazon Cyrenejczyk opisał w pięciu księgach, usiłowaliśmy streścić w jednym dziele.

24. Mając bowiem na uwadze wielką ilość cyfr i trudność, jaką bogactwo materiału sprawiało tym, którzy chcieliby się zagłębić w historyczne opowiadania,

25. usiłowaliśmy dać tym, którzy chcą czytać, przyjemne opowiadanie; tym, którzy w pamięci zachować [chcą] wypadki, ułatwienie, a wszystkim czytelnikom - pomoc.

26. Dla nas zaś samych, którzy podjęliśmy się trudu skracania, było to niełatwe [zadanie]: dzieło wymagające znoju i niedosypiania.

27. Podobnie niełatwo jest temu, kto przygotowuje ucztę i pragnie zaspokoić upodobania innych. My również chętnie podjęliśmy się trudu dlatego, aby zasłużyć na wdzięczność u wielu.

28. Staranie o szczegóły pozostawiamy autorowi, sami zaś usiłujemy ułożyć streszczenie opowiadania.

29. Podobnie bowiem jak w nowym domu budowniczy musi się zajmować całą budową, a ten, kto się podejmuje ozdobienia i pomalowania, zajmuje się tylko tym, co dotyczy wystroju, tak samo, jak się to wydaje, jest z nami.

30. Zagłębić się i swobodnie obracać się w opowiadaniach oraz dokładnie rozpoznać się w szczegółach, to zadanie tego, który układa historię.

31. Ułożyć zaś w krótkości opowiadanie, a strzec się szczegółowego przedstawienia wydarzeń, jest zadaniem tego, kto przygotowuje streszczenie.

32. Teraz więc po tak długim zatrzymywaniu się nad wstępem rozpoczynamy opowiadanie. Niemądrze byłoby bowiem zbytnio się rozwodzić przed rozpoczęciem historii, a samą historię przedstawić krótko.

Rozdział 42

1. Nie wstydź się następujących rzeczy i nie grzesz przez wzgląd na osobę:

2. Prawa Najwyższego i Przymierza, i wyroku, który usprawiedliwia nawet bezbożnych,

3. rozliczenia z towarzyszem i podróżnymi i [podziału] darów dziedzictwa bliskich,

4. dokładności wagi i ciężarków i zarobku wielkiego lub małego,

5. korzyści przy sprzedażach kupieckich, częstego karcenia dzieci, skrwawienia boków słudze niegodziwemu.

6. Wobec złej żony dobra jest pieczęć, i zamykaj na klucz, gdzie wiele jest rąk!

7. Cokolwiek przekazujesz, niech będzie pod liczbą i wagą, a dawanie i odbieranie - wszystko na piśmie.

8. [Nie wstydź się] upomnieć nierozumnego i głupiego ani zgrzybiałego starca, gdy prowadzi spór z młodymi, a będziesz prawdziwie wychowany i przez wszystkich, co żyją, będziesz uznany za sprawiedliwego.

9. Córka dla ojca to skryte czuwanie nocne, a troska o nią oddala sen: w młodości, aby przypadkiem nie przekwitła [jako niezamężna], a gdy wyjdzie za mąż, by przypadkiem nie została znienawidzona,

10. gdy jest dziewicą, by nie była zbezczeszczona, stając się w domu ojcowskim brzemienną - będąc z mężem, aby przypadkiem nie wykroczyła [niewiernością] i zamieszkawszy z nim, nie była niepłodna.

11. Nad córką zuchwałą wzmocnij czuwanie, aby nie uczyniła z ciebie pośmiewiska dla wrogów, przedmiotu gadania w mieście i zbiegowiska pospólstwa i by ci nie przyniosła wstydu wśród wielkiego tłumu.

12. Nie pokazuj jej piękności jakiemukolwiek mężczyźnie ani nie pozwalaj jej przebywać z mężatkami!

13. Jak bowiem z odzienia wychodzą mole, tak przewrotność kobiety - z jednej na drugą.

14. Lepsza przewrotność mężczyzny niż dobroć kobiety, a kobieta, która wstyd przynosi - to hańba!

15. Wspominać będę dzieła Pana i opowiadać będę to, co widziałem. Na słowa Pana powstały dzieła Jego.

16. Jak słońce świecąc patrzy na wszystkie rzeczy, tak chwała Pana napełnia Jego dzieło.

17. Nie jest dane świętym Pana, by mogli opowiedzieć wszystkie godne podziwu dzieła Jego, które Pan Wszechmocny utwierdził, aby wszystko mocno stanęło ku Jego chwale.

18. On zbadał przepaści i serca ludzkie i wszystkie ich knowania poznał, albowiem Najwyższy posiada całą wiedzę i przewiduje najdalszą przyszłość.

19. Ogłasza to, co minęło, i to, co będzie, i odsłania ślady ukrytych rzeczy.

20. Żadna myśl nie ujdzie Jego uwagi i nie ukryje się przed Nim ani jedno słowo.

21. On ustawił w pięknym porządku wielkie dzieła swej mądrości, ponieważ istnieje przed wiekami i na wieki, a nic Mu nie będzie dodane ani odjęte i nie potrzebuje żadnego doradcy.

22. Jakże godne ukochania są wszystkie Jego dzieła, i zaledwie iskierką są te, które poznajemy.

23. Wszystko to żyje i trwa na wieki i w każdej potrzebie wszystko jest Mu posłuszne.

24. Wszystko idzie parami, jedno naprzeciw drugiego, i nie mają żadnego braku;

25. przez jedno umacnia dobro drugiego, a któż się nasyci, patrząc na Jego chwałę?

Rozdział 43

1. Wspaniałość wysokości, sklepienie o przezroczystej jasności, tak wygląda niebo - przepiękny widok.

2. Widok wschodzącego słońca mówi [nam], że jest ono czymś najbardziej godnym podziwu, dziełem Najwyższego.

3. W południe wysusza ono ziemię, a któż może wytrzymać jego upał?

4. Jak rozżarza się podmuchem piec, przy pracach wymagających żaru, tak słońce trzy razy mocniej rozpala góry, wydaje ognistą parę, a świecąc promieniami, oślepia oczy.

5. Wielki jest Pan, który je uczynił i na którego rozkaz spieszy się ono w swoim biegu.

6. Księżyc też świeci zawsze w swojej porze, aby ustalać czas i być wiecznym znakiem.

7. Księżyc wyznacza dni świąt, to źródło światła, które się zmniejsza osiągnąwszy pełnię.

8. Miesiąc od niego ma swoje imię. Zwiększając się dziwnie wśród odmian, jest latarnią obozową wojska na wysokościach, świecącą na sklepieniu niebieskim.

9. Wspaniałość gwiazd jest pięknością nieba, błyszczącą ozdobą na wysokościach Pana.

10. Na polecenie Świętego trzymają się Jego wyroku i nie nużą się odbywaniem swych straży.

11. Patrz na tęczę i wychwalaj Tego, kto ją uczynił, nadzwyczaj piękna jest w swoim blasku:

12. otacza niebo kręgiem wspaniałym, a napięły ją ręce Najwyższego.

13. Rozkazem swoim rzuca On błyskawice i szybko wysyła pioruny, sługi swego sądu.

14. Przez Niego również otwierają się skarbce i wylatują chmury jak ptaki.

15. Swą potęgą wzmacnia chmury i bryły gradu zostają drobno pokruszone.

16. Na widok Jego zatrzęsły się góry, a na rozkaz woli Jego wieje wiatr południowy.

17. Głos Jego grzmotu karci ziemię, jak nawałnica wiatru północnego i kłębowisko wichru.

18. Rozrzuca On śnieg jak osiadające ptaki, a jego opad jak chmara szarańczy. Piękność jego bieli zadziwia oko, a takim opadem zachwyca się serce.

19. On szron jak sól rozsiewa po ziemi, który marznąc jeży się ostrymi kolcami.

20. Gdy mroźny wiatr północny zawieje, ścina się lód na wodzie i kładzie się na całym zbiorniku wód, przyodziewając go jakby pancerzem.

21. [Wicher] objada góry, wypala step i jak ogień pożera świeżą zieleń.

22. Nagle lekarstwem na to staje się mgła, a po upale rosa spadająca - pocieszeniem.

23. Według swej myśli On ujarzmił odmęty wód i osadził na nich wyspy.

24. Ci, którzy pływają po morzu, opowiadają o jego niebezpieczeństwach, i dziwimy się temu, co słyszą nasze uszy.

25. A tam, tak nadzwyczajne i dziwne dzieła, rozmaitość wszystkich zwierząt i świat potworów morskich!

26. Dzięki Niemu też Jego posłaniec będzie miał szczęśliwą drogę, bo słowo Jego wszystko układa.

27. Wiele moglibyśmy mówić, ale do końca byśmy nie doszli, zakończeniem zaś mów niech będzie: On jest wszystkim!

28. Jeżeli zechcemy jeszcze Go chwalić, gdzie się znajdziemy: Jest On bowiem większy niż wszystkie Jego dzieła.

29. Panem jest straszliwym i bardzo wielkim, a przedziwna Jego potęga.

30. Gdy wychwalać będziecie Pana, wywyższajcie Go, ile tylko możecie, albowiem i tak będzie jeszcze wyższym, a gdy Go wywyższać będziecie, pomnóżcie siły, nie ustawajcie, bo i tak nie dojdziecie [do końca].

31. Któż Go widział i mógł to opowiedzieć, i któż Go tak wysławił, jak tego jest godzien?

32. Istnieje wiele tajemnic jeszcze większych niż te, widzimy bowiem tylko nieliczne Jego dzieła.

33. Pan bowiem uczynił wszystko, a bogobojnym dał mądrość.

Rozdział 44

1. Wychwalajmy mężów sławnych i ojców naszych według następstwa ich pochodzenia.

2. Pan sprawił [w nich] wielką chwałę, wspaniałą swą wielkość od wieków.

3. Jedni panowali w swoich królestwach, byli mężami sławnymi z potęgi, doradcami dzięki swemu rozumowi, którzy się wypowiedzieli w proroctwach.

4. Byli panującymi nad krajami dzięki rozstrzygnięciom i władcami dzięki swej przenikliwości, mądrymi myślicielami przez swoją uczoność, a w służbie swej rządcami.

5. Byli twórcami melodii muzycznych i pisali poezje:

6. mężami bogatymi, obdarzonymi potęgą, zażywającymi pokoju w swych domach.

7. Wszyscy ci przez pokolenia byli wychwalani i stali się dumą swych czasów.

8. Niektórzy spomiędzy nich zostawili imię, tak że opowiada się ich chwałę;

9. ale są i tacy, o których nie pozostała pamięć: zginęli, jakby wcale nie istnieli, byli, ale jak gdyby nie byli, a dzieci ich po nich.

10. Lecz ci są mężowie pobożni, których cnoty nie zostały zapomniane,

11. pozostały one z ich potomstwem, dobrym dziedzictwem są ich następcy.

12. Potomstwo ich trzyma się przymierzy, a dzięki nim - ich dzieci.

13. Potomstwo ich trwa zawsze, a chwała ich nie będzie wymazana.

14. Ciała ich w pokoju pogrzebano, a imię ich żyje w pokoleniach.

15. Narody opowiadają ich mądrość, a zgromadzenie głosi chwałę.

16. Henoch podobał się Panu i został przeniesiony jako przykład nawrócenia dla pokoleń.

17. Noe okazał się doskonałym i sprawiedliwym, a w czasie gniewu stał się okupem, dzięki niemu ocalała Reszta dla ziemi, kiedy przyszedł potop.

18. [Pan] zawarł z nim wieczne przymierze, by już więcej nie zgładzić potopem wszystkiego, co żyje.

19. Abraham, wielki ojciec mnóstwa narodów, w chwale nikt mu nie dorównał.

20. On zachował prawo Najwyższego, wszedł z Nim w przymierze; na ciele jego został złożony [znak] przymierza, a w doświadczeniu okazał się wierny.

21. Dlatego Bóg przysięgą zapewnił go, że w jego potomstwie będą błogosławione narody, że go rozmnoży jak proch ziemi, jak gwiazdy wywyższy jego potomstwo, że da mu dziedzictwo od morza aż do morza i od Rzeki aż po krańce ziemi.

22. Z Izaakiem też uczynił to samo przez wzgląd na Abrahama, jego ojca.

23. Błogosławiństwo wszystkich ludzi i przymierze złożył na głowie Jakuba; uznał go w jego błogosławieństwach, dał mu [ziemię] w dziedzictwo, wymierzył jej części i podzielił między dwanaście pokoleń.

8. Kto zło dokładnie obmyśla, tego zwą wichrzycielem.

9. Grzech jest planem głupiego, szyderca jest wstrętny dla ludzi.