Biblia w rok.

W 282. dniu studiowaliśmy początki buntu Machabeuszy przeciwko uciskowi, podkreślając odwagę i wiarę. Księga Syracha 1-3 przedstawia nam zasady mądrości i bojaźni Pańskiej. Księga Przysłów 21:29-31 oferuje praktyczne wskazówki dotyczące osądu i roztropności, wzmacniając nasze zrozumienie pobożnego życia.

1. Aleksander, syn Filipa Macedońskiego, wyruszył z kraju Kittim i po zwycięskich walkach pokonał Dariusza, króla Persów i Medów, i w jego miejsce objął panowanie najpierw nad Helladą.

2. Prowadził on wiele wojen: zdobył wiele umocnionych miejscowości i wytracił królów rządzących na swych ziemiach.

3. Przeszedł on aż na krańce świata, a nabrał łupów od wielu narodów. Cała ziemia przed nim zamilkła, jego zaś serce wbiło się w pychę.

4. Zebrał bowiem bardzo liczne wojsko i rządził państwami, narodami i ich władcami tak, że płacili mu daniny.

5. Potem jednak padł na łoże i uświadomił sobie, że będzie musiał umrzeć.

6. Przywołał więc najdostojniejszych swoich wodzów, tych, którzy od młodości z nim razem byli wychowani, i jeszcze za życia rozdzielił swoje królestwo pomiędzy nich.

7. Aleksander zmarł po dwunastoletnim panowaniu,

8. a jego wodzowie objęli władzę, każdy nad swoim działem.

9. Po jego śmierci wszyscy włożyli sobie na głowy diademy królewskie - po nich zaś ich synowie przez wiele lat - i dokonali wiele złego na ziemi.

10. Spomiędzy nich wyszedł korzeń wszelkiego grzechu - Antioch Epifanes, syn króla Antiocha. Przebywał on w Rzymie jako zakładnik, zaczął panować w sto trzydziestym siódmym roku panowania greckiego.

11. W tym to czasie wystąpili spośród Izraela synowie wiarołomni, którzy podburzyli wielu ludzi, mówiąc: Pójdźmy zawrzeć przymierze z narodami, które mieszkają wokoło nas. Wiele złego bowiem spotkało nas od tego czasu, kiedyśmy się od nich oddalili.

12. Słowa te w ich mniemaniu uchodziły za dobre.

13. Niektórzy zaś spomiędzy ludu zapalili się do tej sprawy i udali się do króla, a on dał im władzę, żeby wprowadzili pogańskie obyczaje.

14. W Jerozolimie więc wybudowali gimnazjum według pogańskich zwyczajów.

15. Pozbyli się też znaku obrzezania i odpadli od świętego przymierza. Sprzęgli się też z poganami i zaprzedali się im, aby robić to, co złe.

16. Kiedy Antioch opanował królestwo, uznał, że może rozciągnąć swoją władzę na ziemię egipską i że w ten sposób będzie królem nad dwoma państwami.

17. Wkroczył więc do Egiptu z wielkim wojskiem i rydwanami, słoniami, konnicą i silną flotą

18. i prowadził wojnę przeciwko Ptolemeuszowi, królowi Egiptu. Ptolemeusz wycofał się przed nim i uciekł, a padło wielu zabitych.

19. W Egipcie zdobyli obronne miasta, i zabrał Antioch łupy zdobyte w ziemi egipskiej.

20. Po zwycięstwie nad Egiptem w sto czterdziestym trzecim roku Antioch wycofał się i z wielkim wojskiem wyruszył przeciw Izraelowi i przeciwko Jerozolimie.

21. W swojej pysze wtargnął do świątyni i zabrał złoty ołtarz i świecznik razem z tym wszystkim, co do niego należało,

22. stół pokładny, naczynia do ofiar płynnych, czasze, złote kadzielnice, zasłonę, wieńce, złote ozdoby świątynnej fasady - i wszystko połamał.

23. Zabrał srebro, złoto i kosztowne naczynia; zabrał też ukryte skarby, które odnalazł.

24. Zabrawszy to wszystko, odszedł do swojego kraju, a w Jerozolimie uczynił rzeź i przemawiał z ogromną pychą.

25. Na Izraela zaś spadła głęboka żałoba po wszystkich ich siedzibach;

26. narzekali przełożeni i starsi, dziewczęta i młodzieńcy opadli z sił, a piękność niewiast zniknęła.

27. Każdy małżonek począł lamentować, i płakała ta, która siedziała na małżeńskim łożu.

28. Ziemia wzruszyła się nad tymi, którzy na niej mieszkali, a cały dom Jakuba okrył się wstydem.

29. Po dwóch latach król posłał do miast judzkich przełożonego nad Mizyjczykami, a on przybył do Jerozolimy w otoczeniu licznego wojska.

30. W zdradliwy sposób zapewniał ich o pokoju, a oni mu uwierzyli. Wtedy nagle napadł na miasto, zadał im wielką klęskę i spomiędzy Izraela zginęło wielu ludzi.

31. Zabrał łupy zdobyte w mieście, potem zaś miasto spalił, a domy jego i otaczające je mury porozwalał.

32. Kobiety i dzieci wzięli do niewoli, bydło zaś sobie przywłaszczyli.

33. Miasto Dawidowe otoczyli wysokim i mocnym murem i obronnymi wieżami, tak że stało się ono dla nich warownią.

34. Tam osadzili grzeszny naród, ludzi wiarołomnych, a ci się tam obwarowali.

35. I nagromadzili sobie broni i żywności, i złożyli tam łupy zdobyte w Jerozolimie, i stali się groźną matnią.

36. Zamek stał się dla świątyni zasadzką i złośliwym przeciwnikiem Izraela - bez przerwy.

37. Wokoło świątyni wylali krew niewinną i samą świątynię zbezcześcili.

38. To przez nich pouciekali mieszkańcy Jeruzalem i stało się ono siedzibą cudzoziemców, dla własnych obywateli stało się obcym miastem i własne dzieci musiały je opuścić.

39. Świątynia spustoszona, jak gdyby pustynia, uroczystości przemieniły się w płacz, szabaty jej stały się pośmiewiskiem, a cześć jej wniwecz się obróciła.

40. Jak wielka chwała kiedyś, tak wielkie teraz stało się jej upokorzenie: wielkość jej w żałobę się przemieniła.

41. Król wydał dekret dla całego państwa: Wszyscy mają być jednym narodem

42. i niech każdy zarzuci swoje obyczaje. Wszystkie narody przyjęły ten rozkaz królewski,

43. a nawet wielu Izraelitom spodobał się ten kult przez niego nakazany. Składali więc ofiary bożkom i znieważali szabat.

44. Król posłał swoich wysłańców do Jerozolimy i do miast judzkich z pisemnym poleceniem, żeby postępowały według obyczajów, które dla kraju były obce;

45. żeby w świątyni zaprzestano składać całopalenia, ofiary krwawe, a także ofiary płynne; żeby znieważano szabat i święta

46. i żeby zbezczeszczono świątynię i świętych,

47. żeby natomiast sporządzono ołtarze, święte gaje i posągi bożków oraz składano na ofiarę mięso świń i innych nieczystych zwierząt;

48. żeby synów swoich pozostawiali bez obrzezania i żeby dusze swoje brukali wszystkim, co jest nieczyste i światowe.

49. W ten sposób mieli zapomnieć o Prawie i zarzucić wszystkie jego nakazy.

50. Kto by zaś nie postąpił zgodnie z królewskim rozporządzeniem, miał być ukarany śmiercią.

51. Podobne do tego rozkazu pismo wystosował do całego swego królestwa, a nadto nad całym narodem ustanowił nadzorców. Miastom zaś judzkim polecił, aby jedno po drugim składało ofiary bogom.

52. Spomiędzy narodu wielu przyłączyło się do nich - mianowicie ci wszyscy, którzy odpadli od Prawa. Oni to wiele złego dokonali w kraju

53. i byli powodem tego, że Izraelici musieli się kryć i chować w miejscach dostępnych tylko dla zbiegów.

54. W dniu piętnastym miesiąca Kislew sto czterdziestego piątego roku na ołtarzu całopalenia wybudowano "ohydę spustoszenia", a w okolicznych miastach judzkich pobudowano także ołtarze -

55. ofiary kadzielne składano nawet przed drzwiami domów i na ulicach.

56. Księgi Prawa, które znaleziono, darto w strzępy i palono ogniem.

57. Wyrok królewski pozbawiał życia tego, u kogo gdziekolwiek znalazła się Księga Przymierza albo jeżeli ktoś postępował zgodnie z nakazami Prawa.

58. Tak z miesiąca na miesiąc stosowano przemoc przeciw Izraelowi, przeciwko każdemu, kogokolwiek udało im się pochwycić w miastach.

59. Dnia dwunastego piątego miesiąca Kislew składano ofiary na ołtarzu, który wzniesiono na ołtarzu całopalenia.

60. Wtedy to na mocy królewskiego dekretu wymordowano kobiety, które obrzezały swoje dzieci.

61. I powieszono im niemowlęta na szyjach. A także zabito domowników i tych, którzy dokonywali na nich obrzezania.

62. Wielu jednak spomiędzy Izraelitów postanowiło sobie i mocno trzymało się swego postanowienia, że nie będą jeść nieczystych pokarmów.

63. Woleli raczej umrzeć, aniżeli skalać się pokarmem i zbezcześcić święte przymierze. Oddali też swoje życie.

64. Wielki gniew Boży strasznie zaciążył nad Izraelem.

Rozdział 1

1. Cała mądrość od Boga pochodzi, jest z Nim na wieki.

2. Piasek morski, krople deszczu i dni wieczności któż może policzyć?

3. Wysokość nieba, szerokość ziemi, przepaść i mądrość któż potrafi zbadać?

4. Jako pierwsza przed wszystkim stworzona została mądrość, rozum roztropności od wieków. (5p) Zdrojem mądrości jest słowo Boże na wysokości, a drogi jej - to przykazania wieczne.

6. Korzeń mądrości komuż się objawił, a dzieła jej wszechstronnej umiejętności któż poznał? (7p) Wiedza mądrości komuż została objawiona i któż pojął jej mnogie doświadczenie.

8. Jest Jeden mądry, co bardzo lękiem przejmuje, siedzący na swym tronie.

9. To Pan ją stworzył, przejrzał, policzył i wylał na wszystkie swe dzieła,

10. na wszystkie stworzenia według swego daru, a tych, co Go miłują, hojnie nią wyposażył.

11. Bojaźń Pańska to chwała i chluba, wesele i korona radosnego uniesienia.

12. Bojaźń Pańska zadowala serca, daje wesele, radość i długie życie.

13. Temu, kto się Pana boi, dobrze będzie na końcu, a w dniu swej śmierci będzie błogosławiony.

14. Początkiem mądrości jest bojaźń Pana, i dla tych, którzy są Mu wierni, wraz z nimi została stworzona w łonie matki.

15. Założyła u ludzi fundament wieczny, a u ich potomstwa znajdzie zaufanie.

16. Pełnia mądrości to bać się Pana, który upoi ich owocami swoimi.

17. Cały ich dom napełni pożądanymi dobrami, a spichlerze swymi płodami.

18. Koroną mądrości - bojaźń Pańska, dająca pokój i czerstwe zdrowie.

19. A Pan ją przejrzał, policzył. Wiedzę i poznanie rozumu jak deszcz wylał, i wywyższył chwałę tych, co ją posiadają.

20. Korzeń mądrości to bać się Pana, a gałęzie jej - długie życie. (1p) Bojaźń Pańska oddala grzechy, a kto się jej trzyma odwraca gniew.

22. Niesłuszny gniew nie może być usprawiedliwiony , przebranie miary w gniewie jest jego upadkiem.

23. Cierpliwy do czasu dozna przykrości, ale później radość dla niego zakwitnie.

24. Do czasu będzie ukrywać swoje słowa, a wargi wielu wychwalać będą jego rozum.

25. W skarbcach mądrości są przypowieści wiedzy, w grzeszniku zaś pobożność budzi odrazę.

26. Jeżeli pożądasz mądrości, chowaj przykazania, a Pan cię nią obdarzy.

27. Albowiem mądrość i wykształcenie to bojaźń Pana, a w wierności i łagodności ma On upodobanie.

28. Bądź posłuszny bojaźni Pana i nie przystępuj do Niego z sercem dwoistym!

29. Nie bądź obłudnikiem wobec ludzi i zwróć uwagę na swoje wargi!

30. Nie wywyższaj siebie, abyś nie upadł i nie sprowadził hańby na swoją duszę. Pan odkryje wszystkie twe tajniki i pośród zgromadzenia cię poniży, dlatego że nie zbliżyłeś się do bojaźni Pańskiej, a serce twe pełne jest zdrady.

Rozdział 2

1. Synu, jeżeli masz zamiar służyć Panu, przygotuj swą duszę na doświadczenie!

2. Zachowaj spokój serca i bądź cierpliwy, a nie trać równowagi w czasie utrapienia!

3. Przylgnij do Niego, a nie odstępuj, abyś był wywyższony w twoim dniu ostatnim.

4. Przyjmij wszystko, co przyjdzie na ciebie, a w zmiennych losach utrapienia bądź wytrzymały!

5. Bo w ogniu doświadcza się złoto, a ludzi miłych Bogu - w piecu utrapienia.

6. Bądź Mu wierny, a On zajmie się tobą, prostuj swe drogi i Jemu zaufaj!

7. Którzy boicie się Pana, oczekujcie Jego zmiłowania, nie zbaczajcie z drogi, abyście nie upadli.

8. Którzy boicie się Pana, zawierzcie Mu, a nie przepadnie wasza zapłata.

9. Którzy boicie się Pana, spodziewajcie się dobra, wiecznego wesela i zmiłowania!

10. Popatrzcie na dawne pokolenia i zobaczcie: któż zaufał Panu, a został zawstydzony? Albo któż trwał w bojaźni Pańskiej i był opuszczony? Albo któż wzywał Go, a On nim wzgardził?

11. Dlatego że Pan jest litościwy i miłosierny, odpuszcza grzechy i zbawia w czasie utrapienia.

12. Biada sercom tchórzliwym, rękom opuszczonym i grzesznikowi chodzącemu dwiema ścieżkami.

13. Biada sercu zniechęconemu: ponieważ nie ma ufności, nie dozna opieki.

14. Biada wam, którzy straciliście cierpliwość: cóż uczynicie, kiedy Pan nawiedzi?

15. Którzy się Pana boją, będą posłuszni Jego słowom, a miłujący Go pójdą Jego drogami.

16. Którzy się Pana boją, będą szukać Jego upodobania, a miłujący Go w Prawie znajdą nasycenie.

17. Którzy się Pana boją, przygotują swe serca, a przed obliczem Jego uniżą swe dusze.

18. Wpadnijmy raczej w ręce Pana niż w ręce ludzi: jaka jest bowiem Jego wielkość, takie też i miłosierdzie.

Rozdział 3

1. Mnie, ojca, posłuchajcie, dzieci, i tak postępujcie, abyście były zbawione.

2. Albowiem Pan uczcił ojca przez dzieci, a prawa matki nad synami utwierdził.

3. Kto czci ojca, zyskuje odpuszczenie grzechów,

4. a kto szanuje matkę, jakby skarby gromadził.

5. Kto czci ojca, radość mieć będzie z dzieci, a w czasie modlitwy swej będzie wysłuchany.

6. Kto szanuje ojca, długo żyć będzie, a kto posłuszny jest Panu, da wytchnienie swej matce:

7. jak panom służy tym, co go zrodzili.

8. Czynem i słowem czcij ojca swego, aby spoczęło na tobie jego błogosławieństwo.

9. Albowiem błogosławieństwo ojca podpiera domy dzieci, a przekleństwo matki wywraca fundamenty.

10. Nie przechwalaj się niesławą ojca, albowiem hańba ojca nie jest dla ciebie chwałą.

11. Chwała dla każdego człowieka płynie ze czci ojca, a matka w niesławie jest ujmą dla dzieci.

12. Synu, wspomagaj swego ojca w starości, nie zasmucaj go w jego życiu.

13. A jeśliby nawet rozum stracił, miej wyrozumiałość, nie pogardzaj nim, choć jesteś w pełni sił.

14. Miłosierdzie względem ojca nie pójdzie w zapomnienie, w miejsce grzechów zamieszka u ciebie.

15. W dzień utrapienia wspomni się o tobie, jak szron w piękną pogodę, tak rozpłyną się twoje grzechy.

16. Kto porzuca ojca swego, jest jak bluźnierca, a przeklęty przez Pana, kto pobudza do gniewu swą matkę.

17. Synu, w sposób łagodny prowadź swe sprawy, a każdy, kto jest prawy, będzie cię miłował.

18. O ile wielki jesteś, o tyle się uniżaj, a znajdziesz łaskę u Pana. (9p) Wielu jest wyniosłych i pysznych, lecz On objawia swe tajemnice cichym.

20. Wielka jest bowiem potęga Pana i przez pokornych bywa chwalony.

21. Nie szukaj tego, co jest zbyt ciężkie, ani nie badaj tego, co jest zbyt trudne dla ciebie.

22. O tym rozmyślaj, co ci nakazane, bo rzeczy zakryte nie są ci potrzebne.

23. Nie trudź się niepotrzebnie nad tym, co siły twoje przechodzi - więcej, niż zniesie rozum ludzki, zostało ci objawione.

24. Wielu bowiem domysły ich w błąd wprowadziły i o złe przypuszczenia potknęły się ich rozumy. (5p) Nie mając źrenic, będziesz pozbawiony światła, nie mając udziału w mądrości nie chwal się nią.

26. Serce twarde na końcu dozna klęski, a miłujący niebezpieczeństwo w nim zginie.

27. Serce twarde obciąży się utrapieniami, a zuchwalec będzie dodawał grzech do grzechu.

28. Na chorobę pyszałka nie ma lekarstwa, albowiem nasienie zła w nim zapuściło korzenie.

29. Serce rozumnego rozważa przypowieści, a ucho słuchacza jest pragnieniem mędrca.

30. Woda gasi płonący ogień, a jałmużna gładzi grzechy.

31. Kto dobrodziejstwami za dobrodziejstwa odpłaca, pamięta o przyszłości, a w chwili potknięcia się znajdzie podporę.

29. Niewierny ma upór na twarzy, a prawy umacnia swe drogi.

30. Nie ma mądrości ani rozumu, ni rady przeciwko Panu.

31. Na dzień bitwy osiodła się konia, ale zwycięstwo zależy od Pana.