São João, 11

1. Lázaro caiu doente em Betânia, onde estavam Maria e sua irmã Marta.

1. Był pewien chory, Łazarz z Betanii, z miejscowości Marii i jej siostry Marty.

2. Maria era quem ungira o Senhor com o óleo perfumado e lhe enxugara os pés com os seus cabelos. E Lázaro, que estava enfermo, era seu irmão.

2. Maria zaś była tą, która namaściła Pana olejkiem i włosami swoimi otarła Jego nogi. Jej to brat Łazarz chorował.

3. Suas irmãs mandaram, pois, dizer a Jesus: “Senhor, aquele que tu amas está enfermo”.

3. Siostry zatem posłały do Niego wiadomość: Panie, oto choruje ten, którego Ty kochasz.

4. A essas palavras, disse-lhes Jesus: “Esta enfermidade não causará a morte, mas tem por finalidade a glória de Deus. Por ela será glorificado o Filho de Deus”.

4. Jezus usłyszawszy to rzekł: Choroba ta nie zmierza ku śmierci, ale ku chwale Bożej, aby dzięki niej Syn Boży został otoczony chwałą.

5. Ora, Jesus amava Marta, Maria, sua irmã, e Lázaro.

5. A Jezus miłował Martę i jej siostrę, i Łazarza.

6. Mas, embora tivesse ouvido que ele estava enfermo, demorou-se ainda dois dias no mesmo lugar.

6. Mimo jednak że słyszał o jego chorobie, zatrzymał się przez dwa dni w miejscu pobytu.

7. Depois, disse a seus discípulos: “Voltemos para a Judeia”.

7. Dopiero potem powiedział do swoich uczniów: Chodźmy znów do Judei.

8. “Mestre” – responderam eles –, “há pouco os judeus te queriam apedrejar, e voltas para lá?”.

8. Rzekli do Niego uczniowie: Rabbi, dopiero co Żydzi usiłowali Cię ukamienować i znów tam idziesz?

9. Jesus respondeu: “Não são doze as horas do dia? Quem caminha de dia não tropeça, porque vê a luz deste mundo.

9. Jezus im odpowiedział: Czyż dzień nie liczy dwunastu godzin? Jeżeli ktoś chodzi za dnia, nie potknie się, ponieważ widzi światło tego świata.

10. Mas quem anda de noite tropeça, porque lhe falta a luz”.

10. Jeżeli jednak ktoś chodzi w nocy, potknie się, ponieważ brak mu światła.

11. Depois dessas palavras, ele acrescentou: “Lázaro, nosso amigo, dorme, mas vou despertá-lo.”

11. To powiedział, a następnie rzekł do nich: Łazarz, przyjaciel nasz, zasnął, lecz idę, aby go obudzić.

12. Disseram-lhe os seus discípulos: “Senhor, se ele dorme, há de sarar”.

12. Uczniowie rzekli do Niego: Panie, jeżeli zasnął, to wyzdrowieje.

13. Jesus, entretanto, falara da sua morte, mas eles pensavam que falasse do sono como tal.

13. Jezus jednak mówił o jego śmierci, a im się wydawało, że mówi o zwyczajnym śnie.

14. Então, Jesus lhes declarou abertamente: “Lázaro morreu.

14. Wtedy Jezus powiedział im otwarcie: Łazarz umarł,

15. Alegro-me por vossa causa, por não ter estado lá, para que creiais. Mas vamos a ele.”

15. ale raduję się, że Mnie tam nie było, ze względu na was, abyście uwierzyli. Lecz chodźmy do niego.

16. A isso Tomé, chamado Dídimo, disse aos seus condiscípulos: “Vamos também nós, para morrermos com ele”.*

16. Na to Tomasz, zwany Didymos, rzekł do współuczniów: Chodźmy także i my, aby razem z Nim umrzeć.

17. À chegada de Jesus, já havia quatro dias que Lázaro estava no sepulcro.

17. Kiedy Jezus tam przybył, zastał Łazarza już do czterech dni spoczywającego w grobie.

18. Ora, Betânia distava de Jerusalém cerca de quinze estádios.*

18. A Betania była oddalona od Jerozolimy około piętnastu stadiów

19. Muitos judeus tinham vindo a Marta e a Maria, para lhes apresentar condolências pela morte de seu irmão.

19. i wielu Żydów przybyło przedtem do Marty i Marii, aby je pocieszyć po bracie.

20. Mal soube Marta da vinda de Jesus, saiu-lhe ao encontro. Maria, porém, estava sentada em casa.

20. Kiedy zaś Marta dowiedziała się, że Jezus nadchodzi, wyszła Mu na spotkanie. Maria zaś siedziała w domu.

21. Marta disse a Jesus: “Senhor, se tivesses estado aqui, meu irmão não teria morrido!

21. Marta rzekła do Jezusa: Panie, gdybyś tu był, mój brat by nie umarł.

22. Mas sei também, agora, que tudo o que pedires a Deus, Deus te concederá”.

22. Lecz i teraz wiem, że Bóg da Ci wszystko, o cokolwiek byś prosił Boga.

23. Disse-lhe Jesus: “Teu irmão ressurgirá”.

23. Rzekł do niej Jezus: Brat twój zmartwychwstanie.

24. Respondeu-lhe Marta: “Sei que há de ressurgir na ressurreição no último dia”.

24. Rzekła Marta do Niego: Wiem, że zmartwychwstanie w czasie zmartwychwstania w dniu ostatecznym.

25. Disse-lhe Jesus: “Eu sou a ressurreição e a vida. Aquele que crê em mim, ainda que esteja morto, viverá.

25. Rzekł do niej Jezus: Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we Mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie.

26. E todo aquele que vive e crê em mim, jamais morrerá. Crês nisso?”.*

26. Każdy, kto żyje i wierzy we Mnie, nie umrze na wieki. Wierzysz w to?

27. Respondeu ela: “Sim, Senhor. Eu creio que tu és o Cristo, o Filho de Deus, aquele que devia vir ao mundo”.*

27. Odpowiedziała Mu: Tak, Panie! Ja wciąż wierzę, żeś Ty jest Mesjasz, Syn Boży, który miał przyjść na świat.

28. A essas palavras, ela foi chamar sua irmã Maria, dizendo-lhe baixi­nho: “O Mestre está aí e te chama”.

28. Gdy to powiedziała, odeszła i przywołała po kryjomu swoją siostrę, mówiąc: Nauczyciel jest i woła cię.

29. Apenas ela o ouviu, levantou-se imediatamente e foi ao encontro dele.

29. Skoro zaś tamta to usłyszała, wstała szybko i udała się do Niego.

30. (Pois Jesus não tinha chegado à aldeia, mas estava ainda naquele lugar onde Marta o tinha encontrado.)

30. Jezus zaś nie przybył jeszcze do wsi, lecz był wciąż w tym miejscu, gdzie Marta wyszła Mu na spotkanie.

31. Os judeus que estavam com ela em casa, em visita de pêsames, ao verem Maria levantar-se depressa e sair, seguiram-na, crendo que ela ia ao sepulcro para ali chorar.

31. Żydzi, którzy byli z nią w domu i pocieszali ją, widząc, że Maria szybko wstała i wyszła, udali się za nią, przekonani, że idzie do grobu, aby tam płakać.

32. Quando, porém, Maria chegou onde Jesus estava e o viu, lançou-se aos seus pés e disse-lhe: “Senhor, se tivesses estado aqui, meu irmão não teria morrido!”.

32. A gdy Maria przyszła do miejsca, gdzie był Jezus, ujrzawszy Go upadła Mu do nóg i rzekła do Niego: Panie, gdybyś tu był, mój brat by nie umarł.

33. Ao vê-la chorar assim, como também todos os judeus que a acompanhavam, Jesus ficou intensamente comovido em espírito. E, sob o impulso de profunda emoção,

33. Gdy więc Jezus ujrzał jak płakała ona i Żydzi, którzy razem z nią przyszli, wzruszył się w duchu, rozrzewnił i zapytał: Gdzieście go położyli?

34. perguntou: “Onde o pusestes?”. Responderam-lhe: “Senhor, vinde ver.”

34. Odpowiedzieli Mu: Panie, chodź i zobacz.

35. Jesus pôs-se a chorar.

35. Jezus zapłakał.

36. Obser­varam por isso os judeus: “Vede como ele o amava!”.

36. A Żydzi rzekli: Oto jak go miłował!

37. Mas alguns deles disseram: “Não podia ele, que abriu os olhos do cego de nascença, fazer com que este não morresse.

37. Niektórzy z nich powiedzieli: Czy Ten, który otworzył oczy niewidomemu, nie mógł sprawić, by on nie umarł?

38. Tomado, novamente, de profunda emoção, Jesus foi ao sepul­cro. Era uma gruta, coberta por uma pedra.

38. A Jezus ponownie, okazując głębokie wzruszenie, przyszedł do grobu. Była to pieczara, a na niej spoczywał kamień.

39. Jesus ordenou: “Tirai a pedra”. Disse-lhe Marta, irmã do morto: “Senhor, já cheira mal, pois há quatro dias que ele está aí...”.

39. Jezus rzekł: Usuńcie kamień. Siostra zmarłego, Marta, rzekła do Niego: Panie, już cuchnie. Leży bowiem od czterech dni w grobie.

40. Respondeu-lhe Jesus: “Não te disse eu: Se creres, verás a glória de Deus?”. Tiraram, pois, a pedra.

40. Jezus rzekł do niej: Czyż nie powiedziałem ci, że jeśli uwierzysz, ujrzysz chwałę Bożą? Usunięto więc kamień.

41. Levantando Jesus os olhos ao alto, disse: “Pai, rendo-te graças, porque me ouviste.

41. Jezus wzniósł oczy do góry i rzekł: Ojcze, dziękuję Ci, żeś mnie wysłuchał.

42. Eu bem sei que sempre me ouves, mas falo assim por causa do povo que está em roda, para que creiam que tu me envias­te”.

42. Ja wiedziałem, że mnie zawsze wysłuchujesz. Ale ze względu na otaczający Mnie lud to powiedziałem, aby uwierzyli, żeś Ty Mnie posłał.

43. Depois dessas palavras, exclamou em alta voz: “Lázaro, vem para fora!”.

43. To powiedziawszy zawołał donośnym głosem: Łazarzu, wyjdź na zewnątrz!

44. E o morto saiu, tendo os pés e as mãos ligados com faixas, e o rosto coberto por um sudário. Ordenou então Jesus: “Desatai-o e deixai-o ir”.

44. I wyszedł zmarły, mając nogi i ręce powiązane opaskami, a twarz jego była zawinięta chustą. Rzekł do nich Jezus: Rozwiążcie go i pozwólcie mu chodzić.

45. Muitos dos judeus, que ti­nham vindo a Marta e Maria e viram o que Jesus fizera, creram nele.

45. Wielu więc spośród Żydów przybyłych do Marii ujrzawszy to, czego Jezus dokonał, uwierzyło w Niego.

46. Alguns deles, porém, foram aos fariseus e lhes contaram o que Jesus realizara.

46. Niektórzy z nich udali się do faryzeuszów i donieśli im, co Jezus uczynił.

47. Os pontífices e os fariseus convocaram o conselho e disseram: “Que faremos? Esse homem multiplica os milagres.

47. Wobec tego arcykapłani i faryzeusze zwołali Wysoką Radę i rzekli: Cóż my robimy wobec tego, że ten człowiek czyni wiele znaków?

48. Se o deixarmos proceder assim, todos crerão nele, e os romanos virão e arruinarão a nossa cidade e toda a nação”.*

48. Jeżeli Go tak pozostawimy, to wszyscy uwierzą w Niego, i przyjdą Rzymianie, i zniszczą nasze miejsce święte i nasz naród.

49. Um deles, chamado Caifás, que era o sumo sacerdote daquele ano, disse-lhes: “Vós não entendeis nada!

49. Wówczas jeden z nich, Kajfasz, który w owym roku był najwyższym kapłanem, rzekł do nich: Wy nic nie rozumiecie i nie bierzecie tego pod uwagę,

50. Nem considerais que vos convém que morra um só homem pelo povo, e que não pereça toda a nação”.

50. że lepiej jest dla was, gdy jeden człowiek umrze za lud, niż miałby zginąć cały naród.

51. E ele não disse isso por si mesmo, mas, como era o sumo sacerdote daquele ano, profetizava que Jesus havia de morrer pela nação,*

51. Tego jednak nie powiedział sam od siebie, ale jako najwyższy kapłan w owym roku wypowiedział proroctwo, że Jezus miał umrzeć za naród,

52. e não somente pela nação, mas também para que fossem reconduzidos à unidade os filhos de Deus dispersos.*

52. a nie tylko za naród, ale także, by rozproszone dzieci Boże zgromadzić w jedno.

53. E desde aquele momento resolveram tirar-lhe a vida.

53. Tego więc dnia postanowili Go zabić.

54. Em consequência disso, Jesus já não andava em público entre os judeus. Retirou-se para uma região vizinha do deserto, a uma cidade chamada Efraim, e ali se detinha com seus discípulos.

54. Odtąd Jezus już nie występował wśród Żydów publicznie, tylko odszedł stamtąd do krainy w pobliżu pustyni, do miasteczka, zwanego Efraim, i tam przebywał ze swymi uczniami.

55. Estava próxima a Páscoa dos judeus, e muita gente de todo o país subia a Jerusalém antes da Páscoa para se purificar.*

55. A była blisko Pascha żydowska. Wielu przed Paschą udawało się z tej okolicy do Jerozolimy, aby się oczyścić.

56. Procuravam Jesus e falavam uns com os outros no templo: “Que vos parece? Achais que ele não virá à festa?”.

56. Oni więc szukali Jezusa i gdy stanęli w świątyni, mówili jeden do drugiego: Cóż wam się zdaje? Czyżby nie miał przyjść na święto?

57. Mas os sumos sacerdotes e os fariseus tinham dado ordem para que todo aquele que soubesse onde ele estava o denunciasse, para o prenderem. (= Mt 26,6-13 = Mc 14,3-9)

57. Arcykapłani zaś i faryzeusze wydali polecenie, aby każdy, ktokolwiek będzie wiedział o miejscu Jego pobytu, doniósł o tym, aby Go można było pojmać.