List do Hebrajczyków, 11

1. Wiara zaś jest poręką tych dóbr, których się spodziewamy, dowodem tych rzeczywistości, których nie widzimy.

1. est autem fides sperandorum substantia rerum argumentum non parentum

2. Dzięki niej to przodkowie otrzymali świadectwo.

2. in hac enim testimonium consecuti sunt senes

3. Przez wiarę poznajemy, że słowem Boga światy zostały tak stworzone, iż to, co widzimy, powstało nie z rzeczy widzialnych.

3. fide intellegimus aptata esse sæcula verbo Dei ut ex invisibilibus visibilia fierent

4. Przez wiarę Abel złożył Bogu ofiarę cenniejszą od Kaina, za co otrzymał świadectwo, iż jest sprawiedliwy. Bóg bowiem zaświadczył o jego darach, toteż choć umarł, przez nią jeszcze mówi.

4. fide plurimam hostiam Abel quam Cain obtulit Deo per quam testimonium consecutus est esse justus testimonium perhibente muneribus ejus Deo et per illam defunctus adhuc loquitur

5. Przez wiarę Henoch został przeniesiony, aby nie oglądał śmierci. I nie znaleziono go, ponieważ Bóg go zabrał. Przed zabraniem bowiem otrzymał świadectwo, iż podobał się Bogu.

5. fide Enoch translatus est ne videret mortem et non inveniebatur quia transtulit illum Deus ante translationem enim testimonium habebat placuisse Deo

6. Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu. Przystępujący bowiem do Boga musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że wynagradza tych, którzy Go szukają.

6. sine fide autem inpossibile placere credere enim oportet accedentem ad Deum quia est et inquirentibus se remunerator fit

7. Przez wiarę Noe został pouczony cudownie o tym, czego jeszcze nie można było ujrzeć, i pełen bojaźni zbudował arkę, aby zbawić swą rodzinę. Przez wiarę też potępił świat i stał się dziedzicem sprawiedliwości, którą otrzymuje się przez wiarę.

7. fide Nœ responso accepto de his quæ adhuc non videbantur metuens aptavit arcam in salutem domus suæ per quam damnavit mundum et justitiæ quæ per fidem est heres est institutus

8. Przez wiarę ten, którego nazwano Abrahamem, usłuchał wezwania Bożego, by wyruszyć do ziemi, którą miał objąć w posiadanie. Wyszedł nie wiedząc, dokąd idzie.

8. fide qui vocatur Abraham obœdivit in locum exire quem accepturus erat in hereditatem et exiit nesciens quo iret

9. Przez wiarę przywędrował do Ziemi Obiecanej, jako ziemi obcej, pod namiotami mieszkając z Izaakiem i Jakubem, współdziedzicami tej samej obietnicy.

9. fide moratus est in terra repromissionis tamquam in aliena in casulis habitando cum Isaac et Jacob coheredibus repromissionis ejusdem

10. Oczekiwał bowiem miasta zbudowanego na silnych fundamentach, którego architektem i budowniczym jest sam Bóg.

10. expectabat enim fundamenta habentem civitatem cujus artifex et conditor Deus

11. Przez wiarę także i sama Sara, mimo podeszłego wieku, otrzymała moc poczęcia. Uznała bowiem za godnego wiary Tego, który udzielił obietnicy.

11. fide et ipsa Sarra sterilis virtutem in conceptionem seminis accepit etiam præter tempus ætatis quoniam fidelem credidit esse qui promiserat

12. Przeto z człowieka jednego, i to już niemal obumarłego, powstało potomstwo tak liczne, jak gwiazdy niebieskie, jak niezliczony piasek, który jest nad brzegiem morskim.

12. propter quod et ab uno orti sunt et hæc emortuo tamquam sidera cæli in multitudinem et sicut harena quæ est ad oram maris innumerabilis

13. W wierze pomarli oni wszyscy, nie osiągnąwszy tego, co im przyrzeczono, lecz patrzyli na to z daleka i pozdrawiali, uznawszy siebie za gości i pielgrzymów na tej ziemi.

13. juxta fidem defuncti sunt omnes isti non acceptis repromissionibus sed a longe eas aspicientes et salutantes et confitentes quia peregrini et hospites sunt supra terram

14. Ci bowiem, co tak mówią, okazują, że szukają ojczyzny.

14. qui enim hæc dicunt significant se patriam inquirere

15. Gdyby zaś tę wspominali, z której wyszli, znaleźliby sposobność powrotu do niej.

15. et si quidem illius meminissent de qua exierunt habebant utique tempus revertendi

16. Teraz zaś do lepszej dążą, to jest do niebieskiej. Dlatego Bóg nie wstydzi się nosić imienia ich Boga, gdyż przysposobił im miasto.

16. nunc autem meliorem appetunt id est cælestem ideo non confunditur Deus vocari Deus eorum paravit enim illis civitatem

17. Przez wiarę Abraham, wystawiony na próbę, ofiarował Izaaka, i to jedynego syna składał na ofiarę, on, który otrzymał obietnicę,

17. fide obtulit Abraham Isaac cum temptaretur et unigenitum offerebat qui susceperat repromissiones

18. któremu powiedziane było: Z Izaaka będzie dla ciebie potomstwo.

18. ad quem dictum est quia in Isaac vocabitur tibi semen

19. Pomyślał bowiem, iż Bóg mocen wskrzesić także umarłych, i dlatego odzyskał go, jako podobieństwo [śmierci i zmartwychwstania Chrystusa].

19. arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus unde eum et in parabola accepit

20. Przez wiarę w przyszłość Izaak pobłogosławił Jakuba i Ezawa.

20. fide et de futuris benedixit Isaac Jacob et Esau

21. Przez wiarę umierający Jakub pobłogosławił każdego z synów Józefa i pochylił się głęboko przed wierzchołkiem jego laski.

21. fide Jacob moriens singulis filiorum Joseph benedixit et adoravit fastigium virgæ ejus

22. Przez wiarę konający Józef wspomniał o wyjściu synów Izraela i dał zlecenie w sprawie swoich kości.

22. fide Joseph moriens de profectione filiorum Israël memoratus est et de ossibus suis mandavit

23. Przez wiarę Mojżesz był ukrywany przez swoich rodziców w ciągu trzech miesięcy po swoim narodzeniu, ponieważ widzieli, że powabne jest dzieciątko, a nie przerazili się nakazem króla.

23. fide Moses natus occultatus est mensibus tribus a parentibus suis eo quod vidissent elegantem infantem et non timuerunt regis edictum

24. Przez wiarę Mojżesz, gdy dorósł, odmówił nazywania się synem córki faraona,

24. fide Moses grandis factus negavit se esse filium filiæ Pharaonis

25. wolał raczej cierpieć z ludem Bożym, niż używać przemijających rozkoszy grzechu.

25. magis eligens adfligi cum populo Dei quam temporalis peccati habere jucunditatem

26. Uważał bowiem za większe bogactwo znoszenie zniewag dla Chrystusa niż wszystkie skarby Egiptu, gdyż patrzył na zapłatę.

26. majores divitias æstimans thesauro Ægyptiorum inproperium Christi aspiciebat enim in remunerationem

27. Przez wiarę opuścił Egipt, nie uląkłszy się gniewu królewskiego; wytrwał, jakby [na oczy] widział Niewidzialnego.

27. fide reliquit Ægyptum non veritus animositatem regis invisibilem enim tamquam videns sustinuit

28. Przez wiarę uczynił Paschę i pokropienie krwią, aby nie dotknął się ich ten, który zabijał to, co pierworodne.

28. fide celebravit pascha et sanguinis effusionem ne qui vastabat primitiva tangeret eos

29. Przez wiarę przeszli Morze Czerwone jak po suchej ziemi, a gdy Egipcjanie spróbowali to uczynić, potonęli.

29. fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram quod experti Ægyptii devorati sunt

30. Przez wiarę upadły mury Jerycha, gdy je obchodzili dokoła w ciągu siedmiu dni.

30. fide muri Hiericho ruerunt circuiti dierum septem

31. Przez wiarę nierządnica Rachab nie zginęła razem z niewierzącymi, bo przyjęła gościnnie wysłanych na zwiady.

31. fide Raab meretrix non periit cum incredulis excipiens exploratores cum pace

32. I co jeszcze mam powiedzieć? Nie wystarczyłoby mi bowiem czasu na opowiadanie o Gedeonie, Baraku, Samsonie, Jeftem, Dawidzie, Samuelu i o prorokach,

32. et quid adhuc dicam deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon Barac Samson Jepthæ David et Samuhel et prophetis

33. którzy przez wiarę pokonali królestwa, dokonali czynów sprawiedliwych, otrzymali obietnicę, zamknęli paszcze lwom,

33. qui per fidem devicerunt regna operati sunt justitiam adepti sunt repromissiones obturaverunt ora leonum

34. przygasili żar ognia; uniknęli ostrza miecza i wyleczyli się z niemocy, stali się bohaterami w wojnie i do ucieczki zmusili nieprzyjacielskie szyki.

34. extinxerunt impetum ignis effugerunt aciem gladii convaluerunt de infirmitate fortes facti sunt in bello castra verterunt exterorum

35. Dzięki dokonanym przez nich wskrzeszeniom niewiasty otrzymały swoich zmarłych. Jedni ponieśli katusze, nie przyjąwszy uwolnienia, aby otrzymać lepsze zmartwychwstanie.

35. acceperunt mulieres de resurrectione mortuos suos alii autem distenti sunt non suscipientes redemptionem ut meliorem invenirent resurrectionem

36. Inni zaś doznali zelżywości i biczowania, a nadto kajdan i więzienia.

36. alii vero ludibria et verbera experti insuper et vincula et carceres

37. Kamienowano ich, przerzynano piłą, "kuszono", przebijano mieczem; tułali się w skórach owczych, kozich, w nędzy, w utrapieniu, w ucisku -

37. lapidati sunt secti sunt temptati sunt in occisione gladii mortui sunt circumierunt in melotis in pellibus caprinis egentes angustiati adflicti

38. świat nie był ich wart - i błąkali się po pustyniach i górach, po jaskiniach i rozpadlinach ziemi.

38. quibus dignus non erat mundus in solitudinibus errantes et montibus et speluncis et in cavernis terræ

39. A ci wszyscy, choć ze względu na swą wiarę stali się godni pochwały, nie otrzymali przyrzeczonej obietnicy,

39. et hii omnes testimonio fidei probati non acceperunt repromissionem

40. gdyż Bóg, który nam lepszy los zgotował, nie chciał, aby oni doszli do doskonałości bez nas.

40. Deo pro nobis melius aliquid providente ut ne sine nobis consummarentur