Mosaico decorativo

1. In diebus illis surrexit Mattha thias filius Ioannis filii Simeonis sacerdos ex filiis Ioarib ab Ierusalem et consedit in Modin.

1. In quei giorni sorse Mattatia, figlio di Giovanni, figlio di Simone, sacerdote dei figli di Ioarìb, di Gerusalemme, e si stabilì a Modin.

2. Et habebat filios quinque: Ioannem, qui cognominabatur Gaddis,

2. Aveva cinque figli: Giovanni, detto Gaddi;

3. et Simonem, qui vocabatur Thasi,

3. Simone, detto Tassi;

4. et Iudam, qui vocabatur Maccabaeus,

4. Giuda, detto Maccabeo;

5. et Eleazarum, qui vocabatur Abaran, et Ionathan, qui vocabatur Apphus.

5. Eleàzaro, detto Auaran; Gionata, detto Affus.

6. Et vidit blasphemias, quae fiebant in Iuda et in Ierusalem,

6. Egli vide le nefandezze che si commettevano in Giuda e in Gerusalemme

7. et dixit: “Vae mihi! Ut quid natus sum videre contritionem populi mei et contritionem civitatis sanctae? Et sederunt illic, cum daretur ea in manibus inimicorum, sanctificatio in manu extraneorum.

7. e disse: "Ohimè! Per questo sono nato, per vedere la rovina del mio popolo e la rovina della santa città, restando qui seduto, mentre essa è consegnata nelle mani dei nemici e il santuario nelle mani di stranieri?

8. Factum est templum eius sicut homo ignobilis,

8. Il suo tempio è divenuto come un uomo ignobile,

9. vasa gloriae eius captiva abducta sunt, trucidati sunt parvuli eius in plateis eius, iuvenes eius in gladio inimicorum.

9. i vasi della sua gloria sono stati portati in schiavitù, i suoi fanciulli sono uccisi sulle piazze e i suoi giovani con la spada del nemico.

10. Quae gens non hereditavit regnum eius et non obtinuit spolia eius?

10. Quale popolo non ha avuto parte dei suoi palazzi o non si è impadronito delle sue spoglie?

11. Omnis ornatus eius ablatus est; quae erat libera, facta est ancilla.

11. Ogni suo ornamento è stato rapito e da libera è diventata schiava.

12. Et ecce sancta nostra et pulchritudo nostra et gloria nostra desolata est, et polluerunt ea gentes.

12. Or ecco il nostro luogo santo, la nostra bellezza e la nostra gloria, è stato devastato e le genti l'hanno profanato.

13. Ut quid nobis adhuc vita?”.

13. A che ci serve ancora la vita?".

14. Et scidit vestimenta sua Matthathias et filii eius et operuerunt se ciliciis et planxerunt valde.

14. Mattatia e i suoi figli si stracciarono le vesti, si rivestirono di sacco e piansero a lungo.

15. Et venerunt, qui ex rege compellebant discessionem, in civitatem Modin, ut sacrificarent.

15. Gli ufficiali del re incaricati di imporre l'apostasia giunsero nella città di Modin per offrire sacrifici.

16. Et multi de Israel accesserunt ad eos, et Matthathias et filii eius congregati sunt.

16. Molti d'Israele si unirono a loro, ma Mattatia e i suoi figli si tennero in disparte.

17. Et responderunt, qui missi erant a rege, et dixerunt Matthathiae: “Princeps et nobilis et magnus es in hac civitate et confirmatus filiis et fratribus.

17. Allora, prendendo la parola, gli ufficiali del re si rivolsero a Mattatia dicendogli: "Tu sei un capo nobile e potente in questa città, sostenuto da figli e fratelli.

18. Nunc accede primus et fac iussum regis, sicut fecerunt omnes gentes et viri Iudae et qui remanserunt in Ierusalem, et eris tu et filii tui inter amicos regis et tu et filii tui glorificabimini et argento et auro et muneribus multis”.

18. Avvicinati perciò per primo ed esegui il comando del re, come fanno tutte le genti e gli stessi uomini di Giuda che sono rimasti in Gerusalemme. Sarai, tu e i tuoi figli, tra gli amici del re, e tu e i tuoi figli sarete onorati con argento, oro e doni copiosi".

19. Et respondit Matthathias et dixit magna voce: “Etsi omnes gentes, quae in domo regni sunt, regi oboediunt, ut discedat unusquisque ab officio patrum suorum, et consentiunt mandatis eius,

19. Rispose Mattatia e disse a voce alta: "Anche se tutte le genti che sono nell'ambito del regno del re ubbidiscono a lui, distaccandosi ciascuno dal culto dei suoi padri per conformarsi ai precetti di lui,

20. et ego et filii mei et fratres mei ibimus in testamento patrum nostrorum.

20. io, i miei figli e i miei fratelli continueremo a camminare nell'alleanza dei padri nostri.

21. Propitius sit nobis Dominus, ne derelinquamus legem et iustificationes.

21. Dio ci guardi dall'abbandonare la legge e le consuetudini!

22. Non audiemus verba regis, ut praetereamus officium nostrum dextra vel sinistra”.

22. Noi non ascolteremo mai gli ordini del re per trasgredire il nostro culto, a destra o a sinistra".

23. Et, ut cessavit loqui verba haec, accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare super aram in Modin secundum iussum regis.

23. Com'egli ebbe finito di pronunziare queste parole, un uomo di Giuda si avvicinò, sotto gli occhi di tutti, per sacrificare, sull'altare che era in Modin, secondo il comando del re.

24. Et vidit Matthathias et zelatus est, et contremuerunt renes eius; et attulit iram secundum iudicium et insiliens trucidavit eum super aram.

24. Come lo vide, Mattatia s'infiammò di zelo e fremettero le sue viscere; ribollì di giusta ira e precipitandosi lo trucidò sull'altare.

25. Et virum regis, qui cogebat immolare, occidit in ipso tempore et aram destruxit;

25. Uccise pure, nel medesimo tempo, l'uomo del re che costringeva a sacrificare e rovesciò l'altare.

26. et zelatus est legem, sicut fecit Phinees Zambri filio Salom.

26. Egli agiva per zelo per la legge, come aveva fatto Finees contro Zambri, figlio di Salom.

27. Et exclamavit Matthathias voce magna in civitate dicens: “Omnis, qui zelum habet legis statuens testamentum, exeat post me”.

27. Poi Mattatia si mise a gridare per la città: "Chiunque ha zelo per la legge e sta per l'alleanza, mi segua!".

28. Et fugit ipse et filii eius in montes, et reliquerunt quaecumque habebant in civitate.

28. Fuggì con i suoi figli verso i monti, lasciando tutto ciò che avevano nella città.

29. Tunc descenderunt multi quaerentes iustitiam et iudicium in desertum, ut sederent ibi,

29. Allora molti che avevano zelo per la giustizia e per il diritto discesero nel deserto e vi si stabilirono

30. ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum, quoniam induraverant super eos mala.

30. con i loro figli, le loro donne e il loro bestiame, poiché più duri si erano fatti i mali sopra di essi.

31. Et renuntiatum est viris regis et exercitui, qui erat in Ierusalem civitate David, quoniam descenderunt viri quidam, qui dissipaverant mandatum regis, in loca occulta in deserto.

31. Quando agli uomini del re e alle milizie che erano in Gerusalemme, nella Città di Davide, fu annunziato che quegli uomini i quali avevano infranto l'ordine del re erano discesi nei nascondigli nel deserto,

32. Et cucurrerunt post illos multi, et deprehendentes eos applicaverunt contra eos et constituerunt adversus eos proelium in die sabbatorum

32. molti corsero loro dietro e, raggiuntili, si accamparono di fronte ad essi, preparandosi a dar loro battaglia in giorno di sabato.

33. et dixerunt ad eos: “Usque hoc nunc! Exite et facite secundum verbum regis et vivetis”.

33. Quindi dissero loro: "Ora basta! Uscite fuori! Fate secondo l'ordine del re e vivrete".

34. Et dixerunt: “Non exibimus neque faciemus verbum regis, ut polluamus diem sabbatorum”.

34. Risposero: "Non usciremo, né faremo secondo l'ordine del re, profanando il sabato".

35. Et concitaverunt adversus eos proelium.

35. Quelli allora attaccarono subito battaglia.

36. Et non responderunt eis nec lapidem miserunt in eos nec oppilaverunt loca occulta

36. Ma essi non risposero; non lanciarono una sola pietra, né barricarono i nascondigli.

37. dicentes: “Moriamur omnes in simplicitate nostra, et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos”.

37. Dissero: "Moriamo tutti nella nostra semplicità! Ci è testimone il Cielo e la terra che ci uccidete ingiustamente".

38. Et insurrexerunt in eos in bello sabbatis; et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum.

38. Quelli però si lanciarono sopra di essi combattendo di sabato. In questo modo essi morirono con le loro donne, i loro bambini e il loro bestiame, in numero di mille uomini.

39. Et cognovit Matthathias et amici eius et luctum habuerunt super eos valde;

39. Quando Mattatia e i suoi amici ne vennero a conoscenza, si rattristarono fortemente per essi

40. et dixit vir proximo suo: “Si omnes fecerimus, sicut fratres nostri fecerunt, et non pugnaverimus adversus gentes pro animabus nostris et iustificationibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra”.

40. e si dissero l'un l'altro: "Se faremo tutti come hanno fatto i nostri fratelli, non combattendo contro i gentili per la nostra vita e per le nostre tradizioni, in breve ci stermineranno dalla terra".

41. Et cogitaverunt in die illa dicentes: “Omnis homo, quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum, pugnemus adversus eum et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis”.

41. E in quel giorno stesso presero questa decisione: "Chiunque verrà contro di noi per combatterci in giorno di sabato, noi combatteremo contro di lui e non morremo tutti come sono morti i nostri fratelli nei nascondigli".

42. Tunc congregata est ad eos synagoga Asidaeorum fortis viribus ex Israel, omnis voluntarius in lege;

42. Allora si unì ad essi un gruppo di Asidei, uomini molto forti in Israele, votato ciascuno alla legge.

43. et omnes, qui fugiebant a malis, additi sunt ad eos et facti sunt illis ad firmamentum.

43. Similmente tutti quelli che fuggivano a causa dei mali, si aggiunsero ad essi e furono loro di sostegno.

44. Et constituerunt exercitum et percusserunt peccatores in ira sua et viros iniquos in indignatione sua; et ceteri fugerunt ad nationes, ut se liberarent.

44. Costituirono così un esercito e colpirono nella loro ira i peccatori e gli uomini iniqui nella loro collera; i restanti, per salvarsi, si rifugiarono presso i gentili.

45. Et circuivit Matthathias et amici eius, et destruxerunt aras;

45. Mattatia poi e i suoi amici fecero un giro nel paese e distrussero gli altari,

46. et circumciderunt pueros incircumcisos, quotquot invenerunt in finibus Israel, in fortitudine.

46. circoncisero a forza i bambini incirconcisi che trovavano nel territorio d'Israele

47. Et persecuti sunt filios superbiae, et prosperatum est opus in manu eorum;

47. e diedero la caccia ai figli della superbia. Per loro merito l'impresa ebbe buon esito

48. et obtinuerunt legem de manu gentium et de manu regum et non dederunt cornu peccatori.

48. e riuscirono a strappare la legge dalle mani dei gentili e dei re, non permettendo ai peccatori di rinforzarsi.

49. Et appropinquaverunt dies Matthathiae moriendi, et dixit filiis suis: “Nunc confirmata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis.

49. Come si avvicinarono i giorni della morte, Mattatia disse ai suoi figli: "Ora trionfano l'insolenza e l'oltraggio; è un tempo di sconvolgimento e d'ira furente.

50. Nunc, o filii, aemulatores estote legis; et date animas vestras pro testamento patrum vestrorum.

50. Orsù, figlioli, abbiate zelo per la legge e donate le vostre vite per l'alleanza dei nostri padri.

51. Et mementote operum patrum, quae fecerunt in generationibus suis, et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum.

51. Ricordate le opere compiute dai padri nei loro giorni e ne riceverete una gloria grande e un nome eterno.

52. Abraham, nonne in tentatione inventus est fidelis, et reputatum est ei ad iustitiam?

52. Abramo non fu forse trovato fedele nella prova e non gli fu ciò computato a giustizia?

53. Ioseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum et factus est dominus Aegypti.

53. Giuseppe al tempo della sua angustia custodì i precetti e divenne signore dell'Egitto.

54. Phinees pater noster zelando zelum Dei accepit testamentum sacerdotii aeterni.

54. Finees, nostro padre, per aver avuto un grande zelo, ottenne l'alleanza di un sacerdozio eterno.

55. Iosue, dum implet verbum, factus est iudex in Israel.

55. Giosuè, per aver compiuto il suo mandato, divenne giudice in Israele.

56. Chaleb, dum testificatur in ecclesia, accepit hereditatem.

56. Caleb, per aver testimoniato nell'assemblea, ottenne l'eredità nel paese.

57. David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula.

57. Davide, per la sua pietà, ebbe in eredità un trono regale per i secoli.

58. Elias, dum zelat zelum legis, receptus est in caelum.

58. Elia, avendo avuto grande zelo per la legge, fu rapito fino in cielo.

59. Ananias et Azarias et Misael credentes liberati sunt de flamma.

59. Anania, Azaria e Misaele, avendo avuto fede, furono salvati dalle fiamme.

60. Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum.

60. Daniele, per la sua semplicità, fu liberato dalla bocca dei leoni.

61. Et ita cogitate per generationem et generationem, quia omnes, qui sperant in eum, non infirmabuntur.

61. E così, riflettete, di generazione in generazione: tutti quelli che sperano in lui non verranno meno.

62. Et a verbis viri peccatoris ne timueritis, quia gloria eius in stercora et in vermes;

62. Non abbiate paura delle parole dell'uomo peccatore, poiché la sua gloria finirà in letame e in vermi.

63. hodie extolletur et cras non invenietur, quia conversus est in pulverem suam, et cogitatio eius peribit.

63. Oggi egli è esaltato, ma domani non si troverà più, perché sarà già ritornato alla sua polvere e il suo disegno sarà annientato.

64. Filii, confortamini et viriliter agite in lege, quia in ipsa gloriosi eritis.

64. Figlioli, siate valorosi e state fermi nella legge, poiché per essa sarete glorificati.

65. Et ecce Simon frater vester, scio quod vir consilii est: ipsum audite semper; ipse erit vobis pater.

65. Ecco Simone, vostro fratello, io so che è un uomo di consiglio: ascoltatelo tutti i giorni; egli sarà il vostro padre.

66. Et Iudas Maccabaeus fortis viribus a iuventute sua erit vobis princeps militiae; et ipse pugnabit bellum populi.

66. Giuda Maccabeo, già tanto forte fin dalla sua giovinezza, egli sarà per voi il capo dell'esercito e guiderà la guerra contro i popoli.

67. Et adducetis ad vos omnes factores legis et vindicate vindictam populi vestri;

67. Radunate attorno a voi tutti quelli che osservano la legge e vendicate il vostro popolo.

68. retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis”.

68. Rendete ai gentili ciò che si meritano e attenetevi al prescritto della legge".

69. Et benedixit eos et appositus est ad patres suos.

69. Quindi li benedì e si riunì ai padri suoi.

70. Et defunctus est anno centesimo et quadragesimo sexto; et sepultus est in sepulcris patrum suorum in Modin, et planxerunt eum omnis Israel planctu magno.

70. Morì nell'anno 146 e fu sepolto nel sepolcro dei suoi padri in Modin. Tutto Israele lo pianse con grande lutto.



Pročitajte Bibliju u godinu dana

Pridružite se našoj zajednici i pročitajte cijelu Bibliju u 365 dana. Strukturirani i inspirativni put za produbljivanje vaše vjere i znanja o Svetom pismu.