Eclesiástico, 31
1. El insomnio por la riqueza consume las carnes, las preocupaciones que trae ahuyentan el sueño.
1. vigilia honestatis tabefacit carnes et cogitatus illius auferet somnum
2. Las preocupaciones del día impiden dormir, la enfermedad grave quita el sueño.
2. cogitatus præsentiæ avertit sensum et infirmitas gravis sobriam facit animam
3. Se afana el rico por juntar riquezas, y cuando descansa, se hastía de sus placeres.
3. laboravit dives in congregatione substantiæ et in requie sua replebitur bonorum suorum
4. Se afana el pobre por falta de sustento, y cuando descansa, se acaba en la indigencia.
4. laboravit pauper in diminutione victus et in fine inops fit
5. El que ama el oro no se verá justificado, el que anda tras el lucro se extraviará en él.
5. qui aurum diligit non justificabitur et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea
6. Muchos se arruinaron por causa del oro, su perdición la tenían delante.
6. multi dati sunt in auri casus et facta est in facie ipsius perditio illorum
7. Es leño de tropiezo para los que le ofrecen sacrificios, y todo insensato queda preso en él.
7. lignum offensionis est aurum sacrificantium væ illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo
8. Feliz el rico que fue hallado intachable, que tras el oro no se fue.
8. beatus dives qui inventus est sine macula et qui post aurum non abiit nec speravit in pecunia et thesauris
9. ¿Quién es, y le felicitaremos?, pues obró maravillas en su pueblo.
9. quis est hic et laudabimus eum fecit enim mirabilia in vita sua
10. ¿Quién sufrió esta prueba y fue hallado perfecto? será para él motivo de gloria. ¿Quién pudo prevaricar y no prevaricó, hacer mal y no lo hizo?
10. quis probatus est in illo et perfectus est et erit illi in gloria æterna qui potuit transgredi et non est transgressus et facere mala et non fecit
11. Sus bienes se consolidarán, y la asamblea hablará de sus bondades.
11. ideo stabilita sunt bona illius in Deo et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum
12. ¿En mesa suntuosa te has sentado?, no abras hacia ella tus fauces, no digas: «¡Qué de cosas hay aquí!»
12. de continentia supra mensam magnam sedisti non aperias super illam faucem tuam prior
13. Recuerda que es cosa mala tener un ojo ávido, ¿qué ha sido creado peor que el ojo? por eso, por cualquier cosa llora.
13. non dicas simulata sunt quæ super illa sunt
14. Donde mire tu huésped no extiendas tú la mano, y no te eches sobre el plato al tiempo que él.
14. memento quoniam malum oculus nequa
15. Juzga al prójimo como a ti mismo, y en todo asunto actúa con reflexión.
15. nequius oculo quid creatum est ideo ab omni facie sua lacrimabitur cum viderit
16. Come como hombre bien educado lo que tienes delante, no te muestres glotón, para no hacerte odioso.
16. ne extendas manum tuam prior et invidia contaminatus obrubescas
17. Termina el primero por educación, no seas insaciable, y no tendrás tropiezo.
17. nec conprimaris in convivio
18. Si en medio de muchos te has sentado a la mesa, no alargues tu mano antes que ellos.
18. intellege proximi tui ex te ipso
19. ¡Qué poco le basta a un hombre bien educado!, y luego en el lecho no resuella.
19. utere quasi homo frugi quæ tibi adponuntur et non cum manducas multum odio habearis
20. A vientre moderado, sueño saludable, se levanta temprano y es dueño de sí. Insomnio, vómitos y cólicos le esperan al hombre insaciable.
20. cessa prior causa disciplinæ et noli nimius esse ne forte offendas
21. Si te viste obligado a comer demasiado, levántate, vomítalo lejos, y quedarás tranquilo.
21. et si in medio multorum sedisti prior illis non extendas manum tuam nec prior poscas bibere
22. Oyeme, hijo, y no me desprecies, al fin comprenderás mis palabras. En todo lo que hagas sé moderado, y no te vendrá enfermedad alguna.
22. quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum et in dormiendo non laborabis ab illo et non senties dolorem
23. Al espléndido en las comidas le bendicen los labios, el testimonio de su munificencia es firme.
23. vigilia et cholera et tortura viro infrunito
24. Al mezquino en la comida le murmura la ciudad, el testimonio de su mezquindad es minucioso.
24. somnus sanitatis in homine parco dormiet usque in mane et anima illius cum ipso delectabitur
25. Con el vino no te hagas el valiente, porque a muchos ha perdido el vino.
25. et si coactus fueris in edendo multum surge e medio et vome et refrigerabit te et non adduces corpori tuo infirmitates
26. El horno prueba el temple del acero, así el vino a los corazones en disputa de orgullosos.
26. audi me fili et ne spernas me et in novissimo invenies mea verba
27. Como la vida es el vino para el hombre, si lo bebes con medida. ¿Qué es la vida a quien le falta el vino, que ha sido creado para contento de los hombres?
27. in omnibus operibus tuis esto velox et omnis infirmitas non occurret tibi
28. Regocijo del corazón y contento del alma es el vino bebido a tiempo y con medida.
28. splendidum in panibus benedicent labia multorum et testimonium veritatis illius fidele
29. Amargura del alma, el vino bebido con exceso por provocación o desafío.
29. in nequissimo pane murmurabit civitas et testimonium nequitiæ illius verum est
30. La embriaguez acrecienta el furor del insensato hasta su caída, disminuye la fuerza y provoca las heridas.
30. diligentes in vino noli provocare multos enim exterminavit vinum
31. En banquete no reproches a tu prójimo, no le desprecies cuando está contento, palabra injuriosa no le digas ni le molestes reclamándole dinero.
31. ignis probat ferrum durum sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum
32.
32. æquavit in vita vinum hominibus si bibas illud moderate eris sobrius
33.
33. quæ est vita quæ minuitur vino
34.
34. quid defraudat vitam mors
35.
35. vinum in jucunditate creatum est non in ebrietate ab initio
36.
36. exultatio animæ et cordis vinum moderate potatum
37.
37. sanitas est et corpori et animæ
38.
38. vinum multum potatum inritationem et iram et ruinas multas facit
39.
39. amaritudo animæ vinum multum potatum
40.
40. ebrietatis animositas inprudentis offensio minorans virtutem et faciens vulnera
41.
41. in convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in jucunditate illius
42.
42. verba inproperii non dicas illi et non premas illum in repetendo
