Provérbios, 23

1. Quando te assentares à mesa com um grande, considera com atenção quem está diante de ti:

1. Gdy z możnym do stołu usiądziesz, pilnie uważaj, co masz przed sobą;

2. põe uma faca na tua garganta, se tu sentes muito apetite;

2. nóż sobie przyłóż do gardła, jeśli masz gardło żarłoczne.

3. não cobices seus manjares que são alimentos enganosos.

3. Nie pożądaj jego przysmaków, bo to pokarm zwodniczy.

4. Não te afadigues para te enriqueceres, evita aplicar a isso teu espírito.

4. O bogactwo się nie ubiegaj i odstąp od twojej chytrości!

5. Mal fixas os olhos nos bens, e nada mais há, porque a riqueza tem asas como a águia que voa para o céu.

5. Gdy utkwisz w nim wzrok - już go nie ma, bo skrzydła sobie przyprawi - jak orzeł, co odlatuje ku niebu.

6. Não comas com homem invejoso, não cobices seus manjares,

6. Z nieżyczliwym człowiekiem nie ucztuj, nie pożądaj jego przysmaków;

7. porque ele se mostra tal qual se calculou em si mesmo. Ele te diz: “Come e bebe”, mas seu coração não está contigo.*

7. jak ktoś, kto dogadza apetytowi, tak samo i on [postępuje]. Jedz i pij! - mówi do ciebie, a w sercu ci nie jest przychylny.

8. Comido o bocado, tu o vomitarás e desperdiçarás tuas amabilidades.

8. Zwrócisz spożyty kawałek, słów miłych użyjesz na próżno.

9. Não fales aos ouvidos do insensato porque ele desprezaria a sabedoria de tuas palavras.

9. Nie mów do uszu głupiego, bo wzgardzi mądrością twej mowy.

10. Não toques no marco antigo, não penetres na terra dos órfãos,

10. Nie przesuwaj prastarej miedzy, na pole sierot nie wstępuj,

11. porque seu vingador é poderoso e defenderá sua causa contra ti.*

11. bo mocny jest ich Obrońca, przeciw tobie ich sprawę obróci.

12. Aplica teu coração à instrução e teus ouvidos às palavras da ciência.

12. Do pouczeń serce swe nakłoń, do mądrych słów - swoje uszy!

13. Não poupes ao menino a correção: se tu o castigares com a vara, ele não morrerá,

13. Karcenia chłopcu nie żałuj, gdy rózgą uderzysz - nie umrze.

14. castigando-o com a vara, salvarás sua vida da morada dos mortos.

14. Ty go uderzysz rózgą, a od Szeolu zachowasz mu duszę.

15. Meu filho, se o teu espírito for sábio, meu coração se alegrará contigo!

15. Synu, gdy mądre twe serce, i własne me serce się cieszy;

16. Meus rins estremecerão de alegria, quando teus lábios proferirem palavras retas.*

16. moje wnętrze także się weseli, gdy usta twe mówią, co słuszne.

17. Que teu coração não inveje os pecadores, mas permaneça sempre no temor do Senhor

17. Niech twoje serce nie zazdrości grzesznikom, lecz zabiega tylko o bojaźń Pańską:

18. porque então haverá certamente um futuro e tua esperança não será frustrada.

18. gdyż przyszłe życie istnieje, nie zawiedzie cię twoja nadzieja.

19. Ouve, meu filho: sê sabio, dirige teu coração pelo caminho reto,

19. Słuchaj, mój synu - bądź dobry, prostą drogą prowadź twe serce,

20. não te ajuntes com os bebedores de vinho, com aqueles que devoram carnes,

20. nie bądź z tych, co winu hołdują lub mięsem się lubią obżerać;

21. pois o ébrio e o glutão se empobrecem e a sonolência veste-se com andrajos.*

21. bo pijak i żarłok jest w nędzy, ospałość chodzi w łachmanach.

22. Dá ouvidos a teu pai, àquele que te gerou e não desprezes tua mãe quando envelhecer.

22. Słuchaj ojca, który cię zrodził, i nie gardź twą matką, staruszką!

23. Adquire a verdade e não a vendas, adquire sabedoria, instruções e inteligência.

23. Nie sprzedawaj - nabywaj prawdę, mądrość, karność, rozwagę!

24. O pai do justo exultará de alegria; aquele que gerou um sábio se alegrará nele.

24. Raduje się ojciec prawego, kto zrodził mądrego, się cieszy;

25. Que teu pai se alegre por tua causa, que viva na alegria aquela que te deu à luz!

25. niech się weselą twój ojciec i matka, twa rodzicielka niech będzie szczęśliwa.

26. Meu filho, dá-me teu coração. Que teus olhos observem meus caminhos,

26. Synu, daj mi swe serce, dróg moich niech strzegą twe oczy,

27. pois a meretriz é uma fossa profunda e a entranha, um poço estreito:

27. bo dołem głębokim jest nierządnica, a ciasną studnią jest obca niewiasta,

28. como um salteador ele fica de emboscada e, entre os homens, multiplica os infiéis.

28. czatuje jakby rozbójnik, pomnaża niewiernych w narodzie.

29. Para quem os “ah”? Para quem os “ais”? Para quem as contendas? Para quem as queixas? Para quem as feridas sem motivo? Para quem o vermelho dos olhos?

29. U kogo " Ach! ", u kogo " Biada! ", u kogo swary, u kogo żale, u kogo rany bez powodu, u kogo oczy są mętne?

30. Para aqueles que permanecem junto ao vinho, para aqueles que vão saborear o vinho misturado.

30. U przesiadujących przy winie, u chodzących próbować amfory.

31. Não consideres o vinho: “como ele é vermelho, como brilha na taça, como corre suavemente!”.

31. Nie patrz na wino, jak się czerwieni, jak pięknie błyszczy w kielichu, jak łatwo płynie [przez gardło]:

32. Mas, no fim, morde como uma serpente e pica como um basilisco!

32. bo w końcu kąsa jak żmija, swój jad niby wąż wypuszcza;

33. Os teus olhos verão coisas estranhas, teu coração pronunciará coisas incoerentes.

33. twoje oczy dostrzegą rzeczy dziwne, a serce twe brednie wypowie.

34. Serás como um homem adormecido no fundo do mar, ou deitado no cimo dum mastro:

34. Zdajesz się spać na dnie morza lub spoczywać na szczycie masztu.

35. “Feriram-me – dirás tu –; e não sinto dor!”. “Bateram-me... e não sinto nada. Quando despertei eu? Quero mais ainda!”

35. Obili mnie, nic nie poczułem, chłostali, nic nie wiedziałem. Kiedyż się zbudzę? Jeszcze nadal go pragnę...