I Reis, 8

1. kai egeneto en tw suntelesai salwmwn tou oikodomhsai ton oikon kuriou kai ton oikon eautou meta eikosi eth tote exekklhsiasen o basileuV salwmwn pantaV touV presbuterouV israhl en siwn tou anenegkein thn kibwton diaqhkhV kuriou ek polewV dauid auth estin siwn

1. tunc congregavit omnes majores natu Israël cum principibus tribuum et duces familiarum filiorum Israël ad regem Salomonem in Hierusalem ut deferrent arcam fœderis Domini de civitate David id est de Sion

2. en mhni aqanin

2. convenitque ad regem Salomonem universus Israël in mense hethanim in sollemni die ipse est mensis septimus

3. kai hran oi iereiV thn kibwton

3. veneruntque cuncti senes ex Israël et tulerunt sacerdotes arcam

4. kai to skhnwma tou marturiou kai panta ta skeuh ta agia ta en tw skhnwmati tou marturiou

4. et portaverunt arcam Domini et tabernaculum fœderis et omnia vasa sanctuarii quæ erant in tabernaculo et ferebant ea sacerdotes et Levitæ

5. kai o basileuV kai paV israhl emprosqen thV kibwtou quonteV probata kai boaV anariqmhta

5. rex autem Salomon et omnis multitudo Israël quæ convenerat ad eum gradiebatur cum illo ante arcam et immolabant oves et boves absque æstimatione et numero

6. kai eisferousin oi iereiV thn kibwton eiV ton topon authV eiV to dabir tou oikou eiV ta agia twn agiwn upo taV pterugaV twn ceroubin

6. et intulerunt sacerdotes arcam fœderis Domini in locum suum in oraculum templi in sanctum sanctorum subter alas cherubin

7. oti ta ceroubin diapepetasmena taiV pteruxin epi ton topon thV kibwtou kai periekalupton ta ceroubin epi thn kibwton kai epi ta agia authV epanwqen

7. siquidem cherubin expandebant alas super locum arcæ et protegebant arcam et vectes ejus desuper

8. kai upereicon ta hgiasmena kai enebleponto ai kefalai twn hgiasmenwn ek twn agiwn eiV proswpon tou dabir kai ouk wptanonto exw

8. cumque eminerent vectes et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum non apparebant ultra extrinsecus qui et fuerunt ibi usque in præsentem diem

9. ouk hn en th kibwtw plhn duo plakeV liqinai plakeV thV diaqhkhV aV eqhken ekei mwushV en cwrhb a dieqeto kurioV meta twn uiwn israhl en tw ekporeuesqai autouV ek ghV aiguptou

9. in arca autem non est aliud nisi duæ tabulæ lapideæ quas posuerat in ea Moses in Horeb quando pepigit fœdus Dominus cum filiis Israël cum egrederentur de terra Ægypti

10. kai egeneto wV exhlqon oi iereiV ek tou agiou kai h nefelh eplhsen ton oikon

10. factum est autem cum exissent sacerdotes de sanctuario nebula implevit domum Domini

11. kai ouk hdunanto oi iereiV sthnai leitourgein apo proswpou thV nefelhV oti eplhsen doxa kuriou ton oikon

11. et non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam impleverat enim gloria Domini domum Domini

12.

12. tunc ait Salomon Dominus dixit ut habitaret in nebula

13.

13. ædificans ædificavi domum in habitaculum tuum firmissimum solium tuum in sempiternum

14. kai apestreyen o basileuV to proswpon autou kai euloghsen o basileuV panta israhl kai pasa ekklhsia israhl eisthkei

14. convertitque rex faciem suam et benedixit omni ecclesiæ Israël omnis enim ecclesia Israël stabat

15. kai eipen euloghtoV kurioV o qeoV israhl shmeron oV elalhsen en tw stomati autou peri dauid tou patroV mou kai en taiV cersin autou eplhrwsen legwn

15. et ait benedictus Dominus Deus Israël qui locutus est ore suo ad David patrem meum et in manibus ejus perfecit dicens

16. af' hV hmeraV exhgagon ton laon mou ton israhl ex aiguptou ouk exelexamhn en polei en eni skhptrw israhl tou oikodomhsai oikon tou einai to onoma mou ekei kai exelexamhn en ierousalhm einai to onoma mou ekei kai exelexamhn ton dauid tou einai epi ton laon mou ton israhl

16. a die qua eduxi populum meum Israël de Ægypto non elegi civitatem de universis tribubus Israël ut ædificaretur domus et esset nomen meum ibi sed elegi David ut esset super populum meum Israël

17. kai egeneto epi thV kardiaV dauid tou patroV mou oikodomhsai oikon tw onomati kuriou qeou israhl

17. voluitque David pater meus ædificare domum nomini Domini Dei Israël

18. kai eipen kurioV proV dauid ton patera mou anq' wn hlqen epi thn kardian sou tou oikodomhsai oikon tw onomati mou kalwV epoihsaV oti egenhqh epi thn kardian sou

18. et ait Dominus ad David patrem meum quod cogitasti in corde tuo ædificare domum nomini meo bene fecisti hoc ipsum mente tractans

19. plhn su ouk oikodomhseiV ton oikon all' h o uioV sou o exelqwn ek twn pleurwn sou outoV oikodomhsei ton oikon tw onomati mou

19. verumtamen tu non ædificabis domum sed filius tuus qui egredietur de renibus tuis ipse ædificabit domum nomini meo

20. kai anesthsen kurioV to rhma autou o elalhsen kai anesthn anti dauid tou patroV mou kai ekaqisa epi tou qronou israhl kaqwV elalhsen kurioV kai wkodomhsa ton oikon tw onomati kuriou qeou israhl

20. confirmavit Dominus sermonem suum quem locutus est stetique pro David patre meo et sedi super thronum Israël sicut locutus est Dominus et ædificavi domum nomini Domini Dei Israël

21. kai eqemhn ekei topon th kibwtw en h estin ekei diaqhkh kuriou hn dieqeto kurioV meta twn paterwn hmwn en tw exagagein auton autouV ek ghV aiguptou

21. et constitui ibi locum arcæ in qua fœdus est Domini quod percussit cum patribus nostris quando egressi sunt de terra Ægypti

22. kai esth salwmwn kata proswpon tou qusiasthriou kuriou enwpion pashV ekklhsiaV israhl kai diepetasen taV ceiraV autou eiV ton ouranon

22. stetit autem Salomon ante altare Domini in conspectu ecclesiæ Israël et expandit manus suas in cælum

23. kai eipen kurie o qeoV israhl ouk estin wV su qeoV en tw ouranw anw kai epi thV ghV katw fulasswn diaqhkhn kai eleoV tw doulw sou tw poreuomenw enwpion sou en olh th kardia autou

23. et ait Domine Deus Israël non est similis tui Deus in cælo desuper et super terra deorsum qui custodis pactum et misericordiam servis tuis qui ambulant coram te in toto corde suo

24. a efulaxaV tw doulw sou dauid tw patri mou kai elalhsaV en tw stomati sou kai en cersin sou eplhrwsaV wV h hmera auth

24. qui custodisti servo tuo David patri meo quæ locutus es ei ore locutus es et manibus perfecisti ut et hæc dies probat

25. kai nun kurie o qeoV israhl fulaxon tw doulw sou tw dauid tw patri mou a elalhsaV autw legwn ouk exarqhsetai sou anhr ek proswpou mou kaqhmenoV epi qronou israhl plhn ean fulaxwntai ta tekna sou taV odouV autwn tou poreuesqai enwpion emou kaqwV eporeuqhV enwpion emou

25. nunc igitur Domine Deus Israël conserva famulo tuo David patri meo quæ locutus es ei dicens non auferetur de te vir coram me qui sedeat super thronum Israël ita tamen si custodierint filii tui viam suam ut ambulent coram me sicut tu ambulasti in conspectu meo

26. kai nun kurie o qeoV israhl pistwqhtw dh to rhma sou tw dauid tw patri mou

26. et nunc Deus Israël firmentur verba tua quæ locutus es servo tuo David patri meo

27. oti ei alhqwV katoikhsei o qeoV meta anqrwpwn epi thV ghV ei o ouranoV kai o ouranoV tou ouranou ouk arkesousin soi plhn kai o oikoV outoV on wkodomhsa tw onomati sou

27. ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram si enim cælum et cæli cælorum te capere non possunt quanto magis domus hæc quam ædificavi

28. kai epibleyh epi thn dehsin mou kurie o qeoV israhl akouein thV teryewV hV o douloV sou proseucetai enwpion sou proV se shmeron

28. sed respice ad orationem servi tui et ad preces ejus Domine Deus meus audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie

29. tou einai ofqalmouV sou hnewgmenouV eiV ton oikon touton hmeraV kai nuktoV eiV ton topon on eipaV estai to onoma mou ekei tou eisakouein thV proseuchV hV proseucetai o douloV sou eiV ton topon touton hmeraV kai nuktoV

29. ut sint oculi tui aperti super domum hanc nocte et die super domum de qua dixisti erit nomen meum ibi ut exaudias orationem qua orat te servus tuus in loco isto

30. kai eisakoush thV dehsewV tou doulou sou kai tou laou sou israhl a an proseuxwntai eiV ton topon touton kai su eisakoush en tw topw thV katoikhsewV sou en ouranw kai poihseiV kai ilewV esh

30. ut exaudias deprecationem servi tui et populi tui Israël quodcumque oraverint in loco isto et exaudies in loco habitaculi tui in cælo et cum exaudieris propitius eris

31. osa an amarth ekastoV tw plhsion autou kai ean labh ep' auton aran tou arasqai auton kai elqh kai exagoreush kata proswpon tou qusiasthriou sou en tw oikw toutw

31. si peccaverit homo in proximum suum et habuerit aliquod juramentum quo teneatur adstrictus et venerit propter juramentum coram altari tuo in domum tuam

32. kai su eisakousei ek tou ouranou kai poihseiV kai krineiV ton laon sou israhl anomhqhnai anomon dounai thn odon autou eiV kefalhn autou kai tou dikaiwsai dikaion dounai autw kata thn dikaiosunhn autou

32. tu exaudies in cælo et facies et judicabis servos tuos condemnans impium et reddens viam suam super caput ejus justificansque justum et retribuens ei secundum justitiam suam

33. en tw ptaisai ton laon sou israhl enwpion ecqrwn oti amarthsontai soi kai epistreyousin kai exomologhsontai tw onomati sou kai proseuxontai kai dehqhsontai en tw oikw toutw

33. si fugerit populus tuus Israël inimicos suos quia peccaturus est tibi et agentes pænitentiam et confitentes nomini tuo venerint et oraverint et deprecati te fuerint in domo hac

34. kai su eisakoush ek tou ouranou kai ilewV esh taiV amartiaiV tou laou sou israhl kai apostreyeiV autouV eiV thn ghn hn edwkaV toiV patrasin autwn

34. exaudi in cælo et dimitte peccatum populi tui Israël et reduces eos in terram quam dedisti patribus eorum

35. en tw susceqhnai ton ouranon kai mh genesqai ueton oti amarthsontai soi kai proseuxontai eiV ton topon touton kai exomologhsontai tw onomati sou kai apo twn amartiwn autwn apostreyousin otan tapeinwshV autouV

35. si clausum fuerit cælum et non pluerit propter peccata eorum et orantes in loco isto pænitentiam egerint nomini tuo et a peccatis suis conversi fuerint propter adflictionem suam

36. kai eisakoush ek tou ouranou kai ilewV esh taiV amartiaiV tou doulou sou kai tou laou sou israhl oti dhlwseiV autoiV thn odon thn agaqhn poreuesqai en auth kai dwseiV ueton epi thn ghn hn edwkaV tw law sou en klhronomia

36. exaudi eos in cælo et dimitte peccata servorum tuorum et populi tui Israël et ostende eis viam bonam per quam ambulent et da pluviam super terram tuam quam dedisti populo tuo in possessionem

37. limoV ean genhtai qanatoV ean genhtai oti estai empurismoV broucoV erusibh ean genhtai kai ean qliyh auton ecqroV autou en mia twn polewn autou pan sunanthma pan ponon

37. fames si oborta fuerit in terra aut pestilentia aut corruptus ær aurugo lucusta rubigo et adflixerit eum et inimicus ejus portas obsidens omnis plaga universa infirmitas

38. pasan proseuchn pasan dehsin ean genhtai panti anqrwpw wV an gnwsin ekastoV afhn kardiaV autou kai diapetash taV ceiraV autou eiV ton oikon touton

38. cuncta devotatio et inprecatio quæ acciderit omni homini de populo tuo Israël si quis cognoverit plagam cordis sui et expanderit manus suas in domo hac

39. kai su eisakoush ek tou ouranou ex etoimou katoikhthriou sou kai ilewV esh kai poihseiV kai dwseiV andri kata taV odouV autou kaqwV an gnwV thn kardian autou oti su monwtatoV oidaV thn kardian pantwn uiwn anqrwpwn

39. tu audies in cælo in loco habitationis tuæ et repropitiaberis et facies ut des unicuique secundum omnes vias suas sicut videris cor ejus quia tu nosti solus cor omnium filiorum hominum

40. opwV fobwntai se pasaV taV hmeraV aV autoi zwsin epi thV ghV hV edwkaV toiV patrasin hmwn

40. ut timeant te cunctis diebus quibus vivunt super faciem terræ quam dedisti patribus nostris

41. kai tw allotriw oV ouk estin apo laou sou outoV

41. insuper et alienigena qui non est de populo tuo Israël cum venerit de terra longinqua propter nomen tuum audietur enim nomen tuum magnum et manus tua fortis et brachium tuum

42. kai hxousin kai proseuxontai eiV ton topon touton

42. extentum ubique cum venerit ergo et oraverit in loco hoc

43. kai su eisakoush ek tou ouranou ex etoimou katoikhthriou sou kai poihseiV kata panta osa an epikaleshtai se o allotrioV opwV gnwsin panteV oi laoi to onoma sou kai fobwntai se kaqwV o laoV sou israhl kai gnwsin oti to onoma sou epikeklhtai epi ton oikon touton on wkodomhsa

43. tu exaudies in cælo in firmamento habitaculi tui et facies omnia pro quibus invocaverit te alienigena ut discant universi populi terrarum nomen tuum timere sicut populus tuus Israël et probent quia nomen tuum invocatum est super domum hanc quam ædificavi

44. oti exeleusetai o laoV sou eiV polemon epi touV ecqrouV autou en odw h epistreyeiV autouV kai proseuxontai en onomati kuriou odon thV polewV hV exelexw en auth kai tou oikou ou wkodomhsa tw onomati sou

44. si egressus fuerit populus tuus ad bellum contra inimicos suos per viam quocumque miseris eos orabunt te contra viam civitatis quam elegisti et contra domum quam ædificavi nomini tuo

45. kai eisakousei ek tou ouranou thV dehsewV autwn kai thV proseuchV autwn kai poihseiV to dikaiwma autoiV

45. et exaudies in cælo orationem eorum et preces eorum et facies judicium eorum

46. oti amarthsontai soi oti ouk estin anqrwpoV oV ouc amarthsetai kai epaxeiV ep' autouV kai paradwseiV autouV enwpion ecqrwn kai aicmalwtiousin autouV oi aicmalwtizonteV eiV ghn makran kai egguV

46. quod si peccaverint tibi non est enim homo qui non peccet et iratus tradideris eos inimicis suis et capti ducti fuerint in terram inimicorum longe vel prope

47. kai epistreyousin kardiaV autwn en th gh ou methcqhsan ekei kai epistreywsin kai dehqwsin sou en gh metoikiaV autwn legonteV hmartomen hnomhsamen hdikhsamen

47. et egerint pænitentiam in corde suo in loco captivitatis et conversi deprecati te fuerint in captivitate sua dicentes peccavimus inique egimus impie gessimus

48. kai epistreywsin proV se en olh kardia autwn kai en olh yuch autwn en th gh ecqrwn autwn ou methgageV autouV kai proseuxontai proV se odon ghV autwn hV edwkaV toiV patrasin autwn thV polewV hV exelexw kai tou oikou ou wkodomhka tw onomati sou

48. et reversi fuerint ad te in universo corde suo et tota anima sua in terra inimicorum suorum ad quam captivi ducti sunt et oraverint te contra viam terræ suæ quam dedisti patribus eorum et civitatis quam elegisti et templi quod ædificavi nomini tuo

49. kai eisakoush ek tou ouranou ex etoimou katoikhthriou sou

49. exaudies in cælo in firmamento solii tui orationem eorum et preces et facies judicium eorum

50. kai ilewV esh taiV adikiaiV autwn aiV hmarton soi kai kata panta ta aqethmata autwn a hqethsan soi kai dwseiV autouV eiV oiktirmouV enwpion aicmalwteuontwn autouV kai oiktirhsousin autouV

50. et propitiaberis populo tuo qui peccavit tibi et omnibus iniquitatibus eorum quibus prævaricati sunt in te et dabis misericordiam coram eis qui eos captivos habuerint ut misereantur eis

51. oti laoV sou kai klhronomia sou ouV exhgageV ek ghV aiguptou ek mesou cwneuthriou sidhrou

51. populus enim tuus est et hereditas tua quos eduxisti de terra Ægypti de medio fornacis ferreæ

52. kai estwsan oi ofqalmoi sou kai ta wta sou hnewgmena eiV thn dehsin tou doulou sou kai eiV thn dehsin tou laou sou israhl eisakouein autwn en pasin oiV an epikaleswntai se

52. ut sint oculi tui aperti ad deprecationem servi tui et populi tui Israël et exaudias eos in universis pro quibus invocaverint te

53. oti su diesteilaV autouV sautw eiV klhronomian ek pantwn twn lawn thV ghV kaqwV elalhsaV en ceiri doulou sou mwush en tw exagagein se touV pateraV hmwn ek ghV aiguptou kurie kurie [53a] tote elalhsen salwmwn uper tou oikou wV sunetelesen tou oikodomhsai auton hlion egnwrisen en ouranw kurioV eipen tou katoikein en gnofw oikodomhson oikon mou oikon ekpreph sautw tou katoikein epi kainothtoV ouk idou auth gegraptai en bibliw thV wdhV

53. tu enim separasti eos tibi in hereditatem de universis populis terræ sicut locutus es per Mosen servum tuum quando eduxisti patres nostros de Ægypto Domine Deus

54. kai egeneto wV sunetelesen salwmwn proseucomenoV proV kurion olhn thn proseuchn kai thn dehsin tauthn kai anesth apo proswpou tou qusiasthriou kuriou oklakwV epi ta gonata autou kai ai ceireV autou diapepetasmenai eiV ton ouranon

54. factum est autem cum conplesset Salomon orans Dominum omnem orationem et deprecationem hanc surrexit de conspectu altaris Domini utrumque enim genu in terram fixerat et manus expanderat ad cælum

55. kai esth kai euloghsen pasan ekklhsian israhl fwnh megalh legwn

55. stetit ergo et benedixit omni ecclesiæ Israël voce magna dicens

56. euloghtoV kurioV shmeron oV edwken katapausin tw law autou israhl kata panta osa elalhsen ou diefwnhsen logoV eiV en pasin toiV logoiV autou toiV agaqoiV oiV elalhsen en ceiri mwush doulou autou

56. benedictus Dominus qui dedit requiem populo suo Israël juxta omnia quæ locutus est non cecidit ne unus quidem sermo ex omnibus bonis quæ locutus est per Mosen servum suum

57. genoito kurioV o qeoV hmwn meq' hmwn kaqwV hn meta twn paterwn hmwn mh egkatalipoito hmaV mhde apostreyoito hmaV

57. sit Dominus Deus noster nobiscum sicut fuit cum patribus nostris non derelinquens nos neque proiciens

58. epiklinai kardiaV hmwn proV auton tou poreuesqai en pasaiV odoiV autou kai fulassein pasaV taV entolaV autou kai prostagmata autou a eneteilato toiV patrasin hmwn

58. sed inclinet corda nostra ad se ut ambulemus in universis viis ejus et custodiamus mandata ejus et cærimonias et judicia quæcumque mandavit patribus nostris

59. kai estwsan oi logoi outoi ouV dedehmai enwpion kuriou qeou hmwn eggizonteV proV kurion qeon hmwn hmeraV kai nuktoV tou poiein to dikaiwma tou doulou sou kai to dikaiwma laou sou israhl rhma hmeraV en hmera autou

59. et sint sermones mei isti quibus deprecatus sum coram Domino adpropinquantes Domino Deo nostro die et nocte ut faciat judicium servo suo et populo suo Israël per singulos dies

60. opwV gnwsin panteV oi laoi thV ghV oti kurioV o qeoV autoV qeoV kai ouk estin eti

60. et sciant omnes populi terræ quia Dominus ipse est Deus et non est ultra absque eo

61. kai estwsan ai kardiai hmwn teleiai proV kurion qeon hmwn kai osiwV poreuesqai en toiV prostagmasin autou kai fulassein entolaV autou wV h hmera auth

61. sit quoque cor nostrum perfectum cum Domino Deo nostro ut ambulemus in decretis ejus et custodiamus mandata ejus sicut et hodie

62. kai o basileuV kai panteV oi uioi israhl equsan qusian enwpion kuriou

62. igitur rex et omnis Israël cum eo immolabant victimas coram Domino

63. kai equsen o basileuV salwmwn taV qusiaV twn eirhnikwn aV equsen tw kuriw bown duo kai eikosi ciliadaV kai probatwn ekaton eikosi ciliadaV kai enekainisen ton oikon kuriou o basileuV kai panteV oi uioi israhl

63. mactavitque Salomon hostias pacificas quas immolavit Domino boum viginti duo milia ovium centum viginti milia et dedicaverunt templum Domini rex et filii Israël

64. th hmera ekeinh hgiasen o basileuV to meson thV aulhV to kata proswpon tou oikou kuriou oti epoihsen ekei thn olokautwsin kai taV qusiaV kai ta steata twn eirhnikwn oti to qusiasthrion to calkoun to enwpion kuriou mikron tou mh dunasqai thn olokautwsin kai taV qusiaV twn eirhnikwn upenegkein

64. in die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum quia altare æreum quod erat coram Domino minus erat et capere non poterat holocausta et sacrificium et adipem pacificorum

65. kai epoihsen salwmwn thn eorthn en th hmera ekeinh kai paV israhl met' autou ekklhsia megalh apo thV eisodou hmaq ewV potamou aiguptou enwpion kuriou qeou hmwn en tw oikw w wkodomhsen esqiwn kai pinwn kai eufrainomenoV enwpion kuriou qeou hmwn epta hmeraV

65. fecit ergo Salomon in tempore illo festivitatem celebrem et omnis Israël cum eo multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Ægypti coram Domino Deo nostro septem diebus et septem diebus id est quattuordecim diebus

66. kai en th hmera th ogdoh exapesteilen ton laon kai euloghsen auton kai aphlqon ekastoV eiV ta skhnwmata autou caironteV kai agaqh kardia epi toiV agaqoiV oiV epoihsen kurioV tw dauid doulw autou kai tw israhl law autou

66. et in die octava dimisit populos qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula sua lætantes et alacri corde super omnibus bonis quæ fecerat Dominus David servo suo et Israël populo suo