Atti degli Apostoli, 7
1. Gli disse allora il sommo sacerdote: «Queste cose stanno proprio così?».
1. dixit autem princeps sacerdotum si hæc ita se habent
2. Ed egli rispose: «Fratelli e padri, ascoltate: il Dio della gloria apparve al nostro padre Abramo quando era ancora in Mesopotamia, prima che egli si stabilisse in Carran,
2. qui ait viri fratres et patres audite Deus gloriæ apparuit patri nostro Abraham cum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram
3. e gli disse: Esci dalla tua terra e dalla tua gente e và nella terra che io ti indicherò.
3. et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero
4. Allora, uscito dalla terra dei Caldei, si stabilì in Carran; di là, dopo la morte del padre, Dio lo fece emigrare in questo paese dove voi ora abitate,
4. tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater ejus transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis
5. ma non gli diede alcuna proprietà in esso, neppure quanto l'orma di un piede, ma gli promise di darlo in possesso a lui e alla sua discendenza dopo di lui, sebbene non avesse ancora figli.
5. et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in possessionem et semini ejus post ipsum cum non haberet filium
6. Poi Dio parlò così: La discendenza di Abramo sarà pellegrina in terra straniera, tenuta in schiavitù e oppressione per quattrocento anni.
6. locutus est autem Deus quia erit semen ejus accola in terra aliena et servituti eos subicient et male tractabunt eos annis quadringentis
7. Ma del popolo di cui saranno schiavi io farò giustizia, disse Dio: dopo potranno uscire e mi adoreranno in questo luogo.
7. et gentem cui servierint judicabo ego dixit Deus et post hæc exibunt et deservient mihi in loco isto
8. E gli diede l'alleanza della circoncisione. E così Abramo generò Isacco e lo circoncise l'ottavo giorno e Isacco generò Giacobbe e Giacobbe i dodici patriarchi.
8. et dedit illi testamentum circumcisionis et sic genuit Isaac et circumcidit eum die octava et Isaac Jacob et Jacob duodecim patriarchas
9. Ma i patriarchi, gelosi di Giuseppe, lo vendettero schiavo in Egitto. Dio però era con lui
9. et patriarchæ æmulantes Joseph vendiderunt in Ægyptum et erat Deus cum eo
10. e lo liberò da tutte le sue afflizioni e gli diede grazia e saggezza davanti al faraone re d'Egitto, il quale lo nominò amministratore dell'Egitto e di tutta la sua casa.
10. et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Ægypti et constituit eum præpositum super Ægyptum et super omnem domum suam
11. Venne una carestia su tutto l'Egitto e in Canaan e una grande miseria, e i nostri padri non trovavano da mangiare.
11. venit autem fames in universam Ægyptum et Chanaan et tribulatio magna et non inveniebant cibos patres nostri
12. Avendo udito Giacobbe che in Egitto c'era del grano, vi inviò i nostri padri una prima volta;
12. cum audisset autem Jacob esse frumentum in Ægypto misit patres nostros primum
13. la seconda volta Giuseppe si fece riconoscere dai suoi fratelli e fu nota al faraone la sua origine.
13. et in secundo cognitus est Joseph a fratribus suis et manifestatum est Pharaoni genus ejus
14. Giuseppe allora mandò a chiamare Giacobbe suo padre e tutta la sua parentela, settantacinque persone in tutto.
14. mittens autem Joseph accersivit Jacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque
15. E Giacobbe si recò in Egitto, e qui egli morì come anche i nostri padri;
15. et descendit Jacob in Ægyptum et defunctus est ipse et patres nostri
16. essi furono poi trasportati in Sichem e posti nel sepolcro che Abramo aveva acquistato e pagato in denaro dai figli di Emor, a Sichem.
16. et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem
17. Mentre si avvicinava il tempo della promessa fatta da Dio ad Abramo, il popolo crebbe e si moltiplicò in Egitto,
17. cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahæ crevit populus et multiplicatus est in Ægypto
18. finché salì al trono d'Egitto un altro re, che non conosceva Giuseppe.
18. quoadusque surrexit rex alius in Ægypto qui non sciebat Joseph
19. Questi, adoperando l'astuzia contro la nostra gente, perseguitò i nostri padri fino a costringerli a esporre i loro figli, perché non sopravvivessero.
19. hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infantes suos ne vivificarentur
20. In quel tempo nacque Mosè e piacque a Dio; egli fu allevato per tre mesi nella casa paterna, poi,
20. eodem tempore natus est Moses et fuit gratus Deo qui nutritus est tribus mensibus in domo patris sui
21. essendo stato esposto, lo raccolse la figlia del faraone e lo allevò come figlio.
21. exposito autem illo sustulit eum filia Pharaonis et enutrivit eum sibi in filium
22. Così Mosè venne istruito in tutta la sapienza degli Egiziani ed era potente nelle parole e nelle opere.
22. et eruditus est Moses omni sapientia Ægyptiorum et erat potens in verbis et in operibus suis
23. Quando stava per compiere i quarant'anni, gli venne l'idea di far visita ai suoi fratelli, i figli di Israele,
23. cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus ascendit in cor ejus ut visitaret fratres suos filios Israël
24. e vedendone uno trattato ingiustamente, ne prese le difese e vendicò l'oppresso, uccidendo l'Egiziano.
24. et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum et fecit ultionem ei qui iniuriam sustinebat percusso Ægyptio
25. Egli pensava che i suoi connazionali avrebbero capito che Dio dava loro salvezza per mezzo suo, ma essi non compresero.
25. existimabat autem intellegere fratres quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis at illi non intellexerunt
26. Il giorno dopo si presentò in mezzo a loro mentre stavano litigando e si adoperò per metterli d'accordo, dicendo: Siete fratelli; perché vi insultate l'un l'altro?
26. sequenti vero die apparuit illis litigantibus et reconciliabat eos in pacem dicens viri fratres estis ut quid nocetis alterutrum
27. Ma quello che maltrattava il vicino lo respinse, dicendo: Chi ti ha nominato capo e giudice sopra di noi?
27. qui autem iniuriam faciebat proximo reppulit eum dicens quis te constituit principem et judicem super nos
28. Vuoi forse uccidermi, come hai ucciso ieri l'Egiziano?
28. numquid interficere me tu vis quemadmodum interfecisti heri Ægyptium
29. Fuggì via Mosè a queste parole, e andò ad abitare nella terra di Madian, dove ebbe due figli.
29. fugit autem Moses in verbo isto et factus est advena in terra Madiam ubi generavit filios duos
30. Passati quarant'anni, gli apparve nel deserto del monte Sinai un angelo, in mezzo alla fiamma di un roveto ardente.
30. et expletis annis quadraginta apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammæ rubi
31. Mosè rimase stupito di questa visione; e mentre si avvicinava per veder meglio, si udì la voce del Signore:
31. Moses autem videns admiratus est visum et accedente illo ut consideraret facta est vox Domini
32. Io sono il Dio dei tuoi padri, il Dio di Abramo, di Isacco e di Giacobbe. Esterrefatto, Mosè non osava guardare.
32. ego Deus patrum tuorum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob tremefactus autem Moses non audebat considerare
33. Allora il Signore gli disse: Togliti dai piedi i calzari, perché il luogo in cui stai è terra santa.
33. dixit autem illi Dominus solve calciamentum pedum tuorum locus enim in quo stas terra sancta est
34. Ho visto l'afflizione del mio popolo in Egitto, ho udito il loro gemito e sono sceso a liberarli; ed ora vieni, che ti mando in Egitto.
34. videns vidi adflictionem populi mei qui est in Ægypto et gemitum eorum audivi et descendi liberare eos et nunc veni et mittam te in Ægyptum
35. Questo Mosè che avevano rinnegato dicendo: Chi ti ha nominato capo e giudice?, proprio lui Dio aveva mandato per esser capo e liberatore, parlando per mezzo dell'angelo che gli era apparso nel roveto.
35. hunc Mosen quem negaverunt dicentes quis te constituit principem et judicem hunc Deus principem et redemptorem misit cum manu angeli qui apparuit illi in rubo
36. Egli li fece uscire, compiendo miracoli e prodigi nella terra d'Egitto, nel Mare Rosso, e nel deserto per quarant'anni.
36. hic eduxit illos faciens prodigia et signa in terra Ægypti et in Rubro mari et in deserto annis quadraginta
37. Egli è quel Mosè che disse ai figli d'Israele: Dio vi farà sorgere un profeta tra i vostri fratelli, al pari di me.
37. hic est Moses qui dixit filiis Israël prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris tamquam me
38. Egli è colui che, mentre erano radunati nel deserto, fu mediatore tra l'angelo che gli parlava sul monte Sinai e i nostri padri; egli ricevette parole di vita da trasmettere a noi.
38. hic est qui fuit in ecclesia in solitudine cum angelo qui loquebatur ei in monte Sina et cum patribus nostris qui accepit verba vitæ dare nobis
39. Ma i nostri padri non vollero dargli ascolto, lo respinsero e si volsero in cuor loro verso l'Egitto,
39. cui noluerunt obœdire patres nostri sed reppulerunt et aversi sunt cordibus suis in Ægyptum
40. dicendo ad Aronne: Fà per noi una divinità che ci vada innanzi, perché a questo Mosè che ci condusse fuori dall'Egitto non sappiamo che cosa sia accaduto.
40. dicentes ad Aaron fac nobis deos qui præcedant nos Moses enim hic qui eduxit nos de terra Ægypti nescimus quid factum sit ei
41. E in quei giorni fabbricarono un vitello e offrirono sacrifici all'idolo e si rallegrarono per l'opera delle loro mani.
41. et vitulum fecerunt in illis diebus et obtulerunt hostiam simulacro et lætabantur in operibus manuum suarum
42. Ma Dio si ritrasse da loro e li abbandonò al culto dell'esercito del cielo, come è scritto nel libro dei Profeti:
42. convertit autem Deus et tradidit eos servire militiæ cæli sicut scriptum est in libro Prophetarum numquid victimas aut hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto domus Israël
43. Mi avete forse offerto vittime e sacrifici per quarant'anni nel deserto, o casa d'Israele? Avete preso con voi la tenda di Mòloch, e la stella del dio Refàn, simulacri che vi siete fabbricati per adorarli! Perciò vi deporterò al di là di Babilonia.
43. et suscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rempham figuras quas fecistis adorare eas et transferam vos trans Babylonem
44. I nostri padri avevano nel deserto la tenda della testimonianza, come aveva ordinato colui che disse a Mosè di costruirla secondo il modello che aveva visto.
44. tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto sicut disposuit loquens ad Mosen ut faceret illud secundum formam quam viderat
45. E dopo averla ricevuta, i nostri padri con Giosuè se la portarono con sé nella conquista dei popoli che Dio scacciò davanti a loro, fino ai tempi di Davide.
45. quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Jesu in possessionem gentium quas expulit Deus a facie patrum nostrorum usque in diebus David
46. Questi trovò grazia innanzi a Dio e domandò di poter trovare una dimora per il Dio di Giacobbe;
46. qui invenit gratiam ante Deum et petiit ut inveniret tabernaculum Deo Jacob
47. Salomone poi gli edificò una casa.
47. Salomon autem ædificavit illi domum
48. Ma l'Altissimo non abita in costruzioni fatte da mano d'uomo, come dice il Profeta:
48. sed non Excelsus in manufactis habitat sicut propheta dicit
49. Il cielo è il mio trono e la terra sgabello per i miei piedi. Quale casa potrete edificarmi, dice il Signore, o quale sarà il luogo del mio riposo?
49. cælum mihi sedis est terra autem scabillum pedum meorum quam domum ædificabitis mihi dicit Dominus aut quis locus requietionis meæ est
50. Non forse la mia mano ha creato tutte queste cose?
50. nonne manus mea fecit hæc omnia
51. O gente testarda e pagana nel cuore e nelle orecchie, voi sempre opponete resistenza allo Spirito Santo; come i vostri padri, così anche voi.
51. dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus vos semper Spiritui Sancto resistitis sicut patres vestri et vos
52. Quale dei profeti i vostri padri non hanno perseguitato? Essi uccisero quelli che preannunciavano la venuta del Giusto, del quale voi ora siete divenuti traditori e uccisori;
52. quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri et occiderunt eos qui prænuntiabant de adventu Justi cujus vos nunc proditores et homicidæ fuistis
53. voi che avete ricevuto la legge per mano degli angeli e non l'avete osservata».
53. qui accepistis legem in dispositionem angelorum et non custodistis
54. All'udire queste cose, fremevano in cuor loro e digrignavano i denti contro di lui.
54. audientes autem hæc dissecabantur cordibus suis et stridebant dentibus in eum
55. Ma Stefano, pieno di Spirito Santo, fissando gli occhi al cielo, vide la gloria di Dio e Gesù che stava alla sua destra
55. cum autem esset plenus Spiritu Sancto intendens in cælum vidit gloriam Dei et Jesum stantem a dextris Dei et ait ecce video cælos apertos et Filium hominis a dextris stantem Dei
56. e disse: «Ecco, io contemplo i cieli aperti e il Figlio dell'uomo che sta alla destra di Dio».
56. exclamantes autem voce magna continuerunt aures suas et impetum fecerunt unianimiter in eum
57. Proruppero allora in grida altissime turandosi gli orecchi; poi si scagliarono tutti insieme contro di lui,
57. et eicientes eum extra civitatem lapidabant et testes deposuerunt vestimenta sua secus pedes adulescentis qui vocabatur Saulus
58. lo trascinarono fuori della città e si misero a lapidarlo. E i testimoni deposero il loro mantello ai piedi di un giovane, chiamato Saulo.
58. et lapidabant Stephanum invocantem et dicentem Domine Jesu suscipe spiritum meum
59. E così lapidavano Stefano mentre pregava e diceva: «Signore Gesù, accogli il mio spirito».
59. positis autem genibus clamavit voce magna Domine ne statuas illis hoc peccatum et cum hoc dixisset obdormivit Saulus autem erat consentiens neci ejus
60. Poi piegò le ginocchia e gridò forte: «Signore, non imputar loro questo peccato». Detto questo, morì.
60.
