Mosaico decorativo

1. Entonces el sumo sacerdote le preguntó: «¿Es verdad lo que dicen?»

1. Dixit autem princeps sacerdo tum: “Si haec ita se habent?”.

2. Esteban respondió: «Hermanos y padres, escúchenme: El Dios glorioso se apareció a nuestro padre Abrahán mientras estaba en Mesopotamia, antes de que fuera a vivir a Jarán.

2. Qui ait: “Viri fratres et patres, audite. Deus gloriae apparuit patri nostro Abraham, cum esset in Mesopotamia, priusquam moraretur in Charran,

3. Y le dijo: "Deja tu país y tu parentela y vete al país que te indicaré."

3. et dixit ad illum: “Exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram, quam tibi monstravero”.

4. Entonces abandonó el país de los caldeos y se estableció en Jarán. Después de la muerte de su padre, Dios hizo que se trasladara a este país en que ustedes habitan ahora.

4. Tunc egressus de terra Chaldaeorum habitavit in Charran. Et inde, postquam mortuus est pater eius, transtulit illum in terram istam, in qua nunc vos habitatis;

5. Y no le dio en él propiedad alguna, ni siquiera un pedacito de tierra donde poner el pie, sino que le prometió dárselo en posesión a él y a su descendencia después de él. Se lo dijo a pesar de que no tenía hijos.

5. et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in possessionem et semini eius post ipsum, cum non haberet filium.

6. Dios le habló así: "Tus descendientes vivirán en tierra extranjera y serán esclavizados y maltratados durante cuatrocientos años.

6. Locutus est autem sic Deus: “Erit semen eius accola in terra aliena, et servituti eos subicient et male tractabunt annis quadringentis;

7. Pero yo pediré cuentas a la nación a la que sirvan como esclavos. Después saldrán y me darán culto en este lugar.

7. et gentem, cui servierint, iudicabo ego, dixit Deus; et post haec exibunt et deservient mihi in loco isto”.

8. Luego hizo con él el pacto de la circuncisión. Y así, al nacer su hijo Isaac, Abrahán lo circuncidó al octavo día. Lo mismo hizo Isaac con Jacob, y Jacob con los doce patriarcas.

8. Et dedit illi testamentum circumcisionis; et sic genuit Isaac et circumcidit eum die octava, et Isaac Iacob, et Iacob duodecim patriarchas.

9. Los patriarcas se pusieron celosos de José, hasta que lo vendieron, y fue llevado a Egipto. Pero Dios estaba con él

9. Et patriarchae aemulantes Ioseph vendiderunt in Aegyptum; et erat Deus cum eo

10. y lo libró de todas sus tribulaciones; le concedió sabiduría y lo hizo grato a los ojos de Faraón, rey de Egipto, quien lo nombró gobernador de Egipto y de toda su casa.

10. et eripuit eum ex omnibus tribulationibus eius et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu pharaonis regis Aegypti; et constituit eum praepositum super Aegyptum et super omnem domum suam.

11. Sobrevino el hambre por toda la tierra de Egipto y de Canaán, y la miseria fue tan enorme que nuestros padres no encontraban qué comer.

11. Venit autem fames in universam Aegyptum et Chanaan et tribulatio magna, et non inveniebant cibos patres nostri.

12. Al enterarse Jacob de que había trigo en Egipto, mandó allí a nuestros padres una primera vez.

12. Cum audisset autem Iacob esse frumentum in Aegypto, misit patres nostros primum;

13. La segunda vez José se dio a conocer a sus hermanos y así Faraón conoció a la raza de José.

13. et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis, et manifestatum est pharaoni genus Ioseph.

14. Luego José mandó buscar a su padre Jacob con toda su familia, que se componía de setenta y cinco personas.

14. Mittens autem Ioseph accersivit Iacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque;

15. Jacob entonces bajó a Egipto, donde murió él, y más tarde también nuestros padres.

15. et descendit Iacob in Aegyptum. Et defunctus est ipse et patres nostri;

16. Sus cuerpos fueron llevados a Siquem y descansan en la tumba que Abrahán había comprado en Siquem a los hijos de Hamorpor cierta suma de plata.

16. et translati sunt in Sichem et positi sunt in sepulcro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Hemmor in Sichem.

17. Ya se iba acercando el tiempo de la promesa que Dios había hecho a Abrahán; el pueblo creció y se multiplicó en Egipto,

17. Cum appropinquaret autem tempus repromissionis, quam confessus erat Deus Abrahae, crevit populus et multiplicatus est in Aegypto,

18. hasta que llegó otro rey a Egipto que no había conocido a José.

18. quoadusque surrexit rex alius super Aegypto, qui non sciebat Ioseph.

19. Este rey, actuando con astucia contra nuestra raza, obligó a nuestros padres a que abandonaran a sus hijos recién nacidos para que no tuvieran más familia.

19. Hic circumveniens genus nostrum, afflixit patres, ut exponerent infantes suos, ne vivi servarentur.

20. Fue en ese tiempo cuando nació Moisés, al que Dios amaba. Durante tres meses fue criado en la casa de su padre,

20. Eodem tempore natus est Moyses et erat formosus coram Deo; qui nutritus est tribus mensibus in domo patris.

21. y cuando tuvieron que abandonarlo, la hija de Faraón lo recogió y lo crió como hijo suyo.

21. Exposito autem illo, sustulit eum filia pharaonis et enutrivit eum sibi in filium;

22. Así Moisés fue educado en toda la sabiduría de los egipcios,

22. et eruditus est Moyses in omni sapientia Aegyptiorum; et erat potens in verbis et in operibus suis.

23. y llegó a ser poderoso en sus palabras y en sus obras. Tenía cuarenta años cumplidos cuando sintió deseos de visitar a sus hermanos, los israelitas.

23. Cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus, ascendit in cor eius, ut visitaret fratres suos filios Israel.

24. Al ver cómo uno de ellos era maltratado, salió en defensa del oprimido y mató al egipcio.

24. Et cum vidisset quendam iniuriam patientem, vindicavit et fecit ultionem ei, qui opprimebatur, percusso Aegyptio.

25. ¿Comprenderían sus hermanos que Dios lo enviaba a ellos como un libertador? Moisés lo creía, pero ellos no lo entendieron.

25. Existimabat autem intellegere fratres, quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis; at illi non intellexerunt.

26. Al día siguiente vio a dos israelitas que se estaban peleando y trató de pacificarlos diciéndoles: "Ustedes son hermanos, ¿por qué se hacen daño el uno al otro?"

26. Atque sequenti die apparuit illis litigantibus et reconciliabat eos in pacem dicens: “Viri, fratres estis; ut quid nocetis alterutrum?”.

27. Pero el que maltrataba a su compañero lo rechazó diciendo:

27. Qui autem iniuriam faciebat proximo, reppulit eum dicens: “Quis te constituit principem et iudicem super nos?

28. "¿Quién te ha nombrado jefe y juez sobre nosotros? ¿Quieres matarme a mí como hiciste ayer con el egipcio?"

28. Numquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium?”.

29. Al oír esto Moisés huyó y fue a vivir en la tierra de Madián, donde tuvo dos hijos.

29. Fugit autem Moyses propter verbum istud; et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos.

30. Pasados cuarenta años se le apareció un ángel en el desierto del monte Sinaí en la llama de una zarza que ardía.

30. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sinai angelus in ignis flamma rubi.

31. Moisés quedó perplejo ante esta visión y, al acercarse para mirar, oyó la voz del Señor:

31. Moyses autem videns admirabatur visum; accedente autem illo, ut consideraret, facta est vox Domini:

32. «Yo soy el Dios de tus padres, el Dios de Abrahán, de Isaac y de Jacob.» Moisés sintió tanto miedo que no se atrevía ni a mirar.

32. “Ego Deus patrum tuorum, Deus Abraham et Isaac et Iacob”. Tremefactus autem Moyses non audebat considerare.

33. Pero el Señor le dijo: «Quítate las sandalias, porque el lugar que estás pisando es tierra santa.

33. Dixit autem illi Dominus: “Solve calceamentum pedum tuorum; locus enim, in quo stas, terra sancta est.

34. He visto cómo maltratan a mi pueblo en Egipto, he oído su llanto y he bajado para liberarlo. Y ahora ven, que te voy a enviar a Egipto.»

34. Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi et descendi liberare eos; et nunc veni, mittam te in Aegyptum”.

35. A este Moisés, al que rechazaron diciendo: "¿Quién te nombró jefe y juez?", Dios lo envió como jefe y libertador, con la asistencia del ángel que se le apareció en la zarza.

35. Hunc Moysen, quem negaverunt dicentes: “Quis te constituit principem et iudicem?”, hunc Deus et principem et redemptorem misit cum manu angeli, qui apparuit illi in rubo.

36. Y los hizo salir de aquel país, realizando prodigios y señales en Egipto, en el mar Rojo y en el desierto durante cuarenta años.

36. Hic eduxit illos faciens prodigia et signa in terra Aegypti et in Rubro mari et in deserto annis quadraginta.

37. Este Moisés es el que dijo a los israelitas: «Dios les dará un profeta como yo de entre sus hermanos.»

37. Hic est Moyses, qui dixit filiis Israel: “Prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris tamquam me”.

38. Este es el que estaba con nuestros padres en la asamblea del desierto, con el ángel que le hablaba en el Monte Sinaí, y el que recibió las palabras de vida para comunicárselas a ustedes.

38. Hic est qui fuit in ecclesia in solitudine cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sinai, et cum patribus nostris; qui accepit verba viva dare nobis;

39. Nuestros padres no quisieron obedecerle, lo rechazaron y pensaron volverse a Egipto.

39. cui noluerunt oboedire patres nostri, sed reppulerunt et aversi sunt in cordibus suis in Aegyptum

40. Incluso dijeron a Aarón: "Danos dioses que vayan delante de nosotros, porque no sabemos qué ha sido de este Moisés que nos sacó de Egipto."

40. dicentes ad Aaron: “Fac nobis deos, qui praecedant nos; Moyses enim hic, qui eduxit nos de terra Aegypti, nescimus quid factum sit ei”.

41. Y fabricaron en aquellos días un becerro, ofrecieron sacrificios al ídolo y festejaron la obra de sus manos.

41. Et vitulum fecerunt in illis diebus et obtulerunt hostiam simulacro et laetabantur in operibus manuum suarum.

42. Entonces Dios se apartó de ellos y dejó que adoraran a los astros del cielo, como está escrito en el Libro de los Profetas: "¿Acaso me ofrecieron ustedes víctimas y sacrificios durante cuarenta años en el desierto?

42. Convertit autem Deus et tradidit eos servire militiae caeli, sicut scriptum est in libro Prophetarum: “Numquid victimas et hostias obtulistis mihi annis quadraginta in deserto, domus Israel?

43. Más bien llevaban con ustedes la tienda de Moloc y la estrella del dios Refán, imágenes que ustedes mismos se fabricaron para adorarlas. Por eso yo los desterraré más allá de Babilonia."

43. Et suscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rhaephan, figuras, quas fecistis ad adorandum eas. Et transferam vos trans Babylonem”.

44. Nuestros padres tenían en el desierto la Tienda del Testimonio; el que hablaba a Moisés le había ordenado que la fabricara según el modelo que había visto.

44. Tabernaculum testimonii erat patribus nostris in deserto, sicut disposuit, qui loquebatur ad Moysen, ut faceret illud secundum formam, quam viderat;

45. Después de recibirla, nuestros padres la introdujeron, al mando de Josué, en la tierra conquistada a los paganos a quienes Dios expulsó delante de ellos. Esto duró hasta los días de David.

45. quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Iesu in possessionem gentium, quas expulit Deus a facie patrum nostrorum, usque in diebus David,

46. David agradó a Dios y quiso darle un lugar donde descansara entre los hijos de Jacob.

46. qui invenit gratiam ante Deum et petiit, ut inveniret tabernaculum domui Iacob.

47. De hecho fue Salomón quien le edificó un templo.

47. Salomon autem aedificavit illi domum.

48. En realidad, el Altísimo no vive en casas fabricadas por manos de hombres, como dice el Profeta:

48. Sed non Altissimus in manufactis habitat, sicut propheta dicit:

49. El cielo es mi trono y la tierra el apoyo de mis pies. ¿Qué casa me podrían edificar?, dice el Señor. ¿Cuál sería el lugar de mi descanso?

49. “Caelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum aedificabitis mihi, dicit Dominus, aut quis locus requietionis meae?

50. ¿No fui yo quien hizo todas estas cosas?

50. Nonne manus mea fecit haec omnia?”.

51. Ustedes son un pueblo de cabeza dura, y la circuncisión no les abrió el corazón ni los oídos. Ustedes siempre resisten al Espíritu Santo, al igual que sus padres.

51. Duri cervice et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui Sancto resistitis; sicut patres vestri, et vos.

52. ¿Hubo algún profeta que sus padres no hayan perseguido? Ellos mataron a los que anunciaban la venida del Justo, y ustedes ahora lo han entregado y asesinado;

52. Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? Et occiderunt eos, qui praenuntiabant de adventu Iusti, cuius vos nunc proditores et homicidae fuistis,

53. ustedes, que recibieron la Ley por medio de ángeles, pero que no la han cumplido.»

53. qui accepistis legem in dispositionibus angelorum et non custodistis”.

54. Al oír este reproche se enfurecieron y rechinaban los dientes de rabia contra Esteban.

54. Audientes autem haec, dissecabantur cordibus suis et stridebant dentibus in eum.

55. Pero él, lleno del Espíritu Santo, fijó sus ojos en el cielo y vio la gloria de Dios y a Jesús a su derecha,

55. Cum autem esset plenus Spiritu Sancto, intendens in caelum vidit gloriam Dei et Iesum stantem a dextris Dei

56. y exclamó: «Veo los cielos abiertos y al Hijo del Hombre a la derecha de Dios.»

56. et ait: “Ecce video caelos apertos et Filium hominis a dextris stantem Dei”.

57. Entonces empezaron a gritar, se taparon los oídos y todos a una se lanzaron contra él. Lo empujaron fuera de la ciudad y empezaron a tirarle piedras.

57. Exclamantes autem voce magna continuerunt aures suas et impetum fecerunt unanimiter in eum

58. Los testigos habían dejado sus ropas a los pies de un joven llamado Saulo.

58. et eicientes extra civitatem lapidabant. Et testes deposuerunt vestimenta sua secus pedes adulescentis, qui vocabatur Saulus.

59. Mientras era apedreado, Esteban oraba así: «Señor Jesús, recibe mi espíritu.»

59. Et lapidabant Stephanum invocantem et dicentem: “Domine Iesu, suscipe spiritum meum”.

60. Después se arrodilló y dijo con fuerte voz: «Señor, no les tomes en cuenta este pecado.» Y dicho esto, se durmió en el Señor.

60. Positis autem genibus clamavit voce magna: “Domine, ne statuas illis hoc peccatum”; et cum hoc dixisset, obdormivit.



Przeczytaj Biblię w rok

Dołącz do naszej społeczności i przeczytaj całą Biblię w 365 dni. Ustrukturyzowana i inspirująca ścieżka pogłębiająca Twoją wiarę i wiedzę o Piśmie Świętym.