Biblia w rok.

W 296. dniu, 1 Księga Machabejska 15 opisuje chwile niezachwianej wiary i odwagi. Syr 36-37 uczy nas kierować naszymi sercami i pielęgnować cnoty, a Księga Przysłów 23, 26-28 podkreśla szczere poddanie serca Bogu i praktykowanie codziennej mądrości.

1. Antioch, syn króla Demetriusza, wysłał z wysp morskich do arcykapłana i etnarchy Szymona i do ludu żydowskiego

2. list następującej treści: Król Antioch arcykapłanowi i etnarsze, a także narodowi żydowskiemu - pozdrowienie.

3. Ponieważ niektórzy złoczyńcy stali się panami królestwa naszych ojców, postanowiłem objąć królestwo w swoje posiadanie i przywrócić je do poprzedniego stanu. Zebrałem więc wiele wojska i przygotowałem okręty wojenne.

4. Postanowiłem wylądować w swym kraju i ukarać tych, którzy zniszczyli mój kraj i wiele miast mego królestwa zrównali z ziemią.

5. Teraz więc potwierdzam ci zwolnienie od wszystkich podatków, od których zwolnili cię ci królowie, którzy byli przede mną, a tak samo od wszystkich innych danin, od których cię zwolnili.

6. Pozwalam ci też bić własną monetę legalną dla twojego kraju.

7. Jerozolima i świątynia niech będą wolne, a niech przy tobie pozostanie wszelka broń, którą przygotowałeś, i te twierdze, które pobudowałeś i którymi władasz.

8. Darowuję ci wszystko, co jesteś winien królewskiemu skarbcowi i co na przyszłość królowi się będzie należało od dziś aż po wszystkie czasy.

9. Gdy zaś przywrócimy nasze panowanie, wtedy ciebie, naród twój i świątynię uczcimy wielkim odznaczeniem, tak że wasza chwała będzie jawna na całym świecie.

10. W roku sto siedemdziesiątym czwartym wyruszył Antioch do kraju swych przodków, a wszyscy żołnierze przeszli do niego, tak że garść tylko pozostała przy Tryfonie.

11. Antioch ścigał go, a on uciekał i przybył do Dory, która leży nad morzem.

12. Wiedział bowiem, że spadło na niego nieszczęście, bo wojska go opuściły.

13. Antioch rozłożył się obozem pod Dorą. Było z nim sto dwadzieścia tysięcy wojowników i osiem tysięcy konnicy.

14. Otoczył miasto ze wszystkich stron, a okręty nacierały z morza. W ten sposób ścisnął miasto od strony lądu i od strony morza i nikomu nie pozwolił ani wyjść z niego, ani wejść.

15. Numeniusz razem z towarzyszami powrócił z Rzymu przywożąc listy do królów i do krajów. Było w nich napisane, co następuje:

16. Konsul rzymski Lucjusz królowi Ptolemeuszowi - pozdrowienie.

17. Przybyli do nas posłowie żydowscy, przyjaciele nasi i sprzymierzeńcy, wysłani przez arcykapłana Szymona i lud żydowski w tym celu, aby odnowić dawno już zawartą przyjaźń i przymierze,

18. a przynieśli ze sobą złotą tarczę wagi tysiąca min.

19. Postanowiliśmy więc napisać do królów i do krajów, aby nie wyrządzali im nic złego, żeby nie walczyli przeciwko nim, przeciwko ich miastom ani przeciwko ich krajowi i żeby nie wspomagali tych, którzy będą z nimi prowadzili wojnę.

20. Wydało nam się słuszne przyjąć od niech tę tarczę.

21. Jeżeli więc jacy przestępcy uciekną z ich kraju do was, wydajcie ich arcykapłanowi Szymonowi, żeby ich ukarał według swojego Prawa.

22. Napisał tak samo do króla Demetriusza i do Attalosa, do Ariataresa, do Arsakesa

23. i do wszystkich krajów: do Sampsamy, do Spartan, do Delos, do Mindos, do Sykionu, do Karii, do Samos, do Pamfilii, do Licji, do Halikarnasu, do Rodos, do Faselis, do Kos, do Side, do Arados, do Gortyny, do Knidos, do Cypru i do Cyreny.

24. Odpis zaś tych listów posłał arcykapłanowi Szymonowi.

25. Król Antioch leżał obozem koło Dory, na przedmieściu; sprowadzał do niego coraz to nowe oddziały, budował machiny oblężnicze i tak zamknął Tryfona, że ten nie mógł ani wyjść, ani wejść.

26. Szymon zaś posłał mu do pomocy dwa tysiące wyborowych żołnierzy, srebra, złota i wiele broni.

27. On jednak nie chciał tego przyjąć, a nawet unieważnił to, co poprzednio postanowił na jego korzyść; stał się jego nieprzyjacielem.

28. Posłał też do niego Atenobiusza, jednego ze swych przyjaciół, ażeby się z nim rozmówić. Mówił on: Wy zajmujecie Jafę, Gezer i zamek jerozolimski, które są miastami należącymi do mego królestwa.

29. Ziemie ich spustoszyliście, dla kraju staliście się wielkim nieszczęściem i zawładnęliście jeszcze wielu miejscowościami w moim królestwie.

30. Teraz więc oddajcie miasta, które zabraliście, i podatki z tych miejscowości, które opanowaliście poza granicami Judei,

31. albo też wypłacicie za nie pięćset talentów srebra, a za zniszczenie, jakiegoście się dopuścili, i za podatki od miast - drugie pięćset talentów. W przeciwnym wypadku przybędziemy i pobijemy was.

32. Przyjaciel królewski, Atenobiusz, przybył do Jerozolimy. Gdy zobaczył bogactwo Szymona, stół, na którym stały złote i srebrne naczynia, oraz liczną służbę, nie mógł wyjść z podziwu. Kiedy wypowiedział, jakie są królewskie żądania,

33. wtedy mu Szymon odpowiedział: Ani nie przywłaszczyliśmy sobie kraju cudzego, ani nie wzięliśmy własności obcej, ale dziedzictwo naszych ojców, nad którymi nasi wrogowie niesprawiedliwie przez pewien czas panowali.

34. Mając więc sposobność objęliśmy w posiadanie dziedzictwo naszych ojców.

35. Co zaś do Jafy i Gezer, których żądasz, to one ludowi naszemu i krajowi wyrządzały wiele krzywdy. Wypłacimy za nie sto talentów.

36. Tamten nie rzekł mu ani słowa, tylko z gniewem powrócił do króla, odniósł mu tę odpowiedź i opowiedział o bogactwie Szymona i o wszystkim, co widział. Król więc zapłonął wielkim gniewem.

37. Tryfon zaś dostał się na okręt i odpłynął do Ortozji.

38. Wtedy król mianował Kendebajosa zastępcą wodza nadbrzeżnej krainy i oddał mu pod rozkazy piechotę i konnicę.

39. Rozkazał mu rozbić swój obóz na granicy Judei. Rozkazał mu także odbudować Kedron, wzmocnić jego bramy i walczyć przeciwko ludności. Król zaś ścigał Tryfona.

40. Kendebajos przybył do Jamnii i zaczął trapić lud: wpadał na obszar Judei, brał ludność do niewoli i mordował.

41. Odbudował też Kedron i umieścił tam jeźdźców oraz [inne] wojska, ażeby wypadali i przebiegali drogi Judei zgodnie z danym mu królewskim rozkazem.

Rozdział 36

1. Zmiłuj się nad nami, Panie, Boże wszystkich rzeczy, i spojrzyj, ześlij bojaźń przed Tobą na wszystkie narody,

2. wyciągnij rękę przeciw obcym narodom, aby widziały Twoją potęgę.

3. Tak jak przez nas wobec nich okazałeś się świętym, tak przez nich wobec nas okaż się wielkim!

4. Niech Cię uznają, jak my uznaliśmy, że nie ma Boga prócz Ciebie, o Panie!

5. Odnów znaki i powtórz cuda, wsław rękę i prawe ramię!

6. Wzbudź gniew i wylej oburzenie, zniszcz przeciwnika i zetrzyj wroga!

7. Przyspiesz czas i pomnij na przysięgę, aby wysławiano wielkie Twoje dzieła.

8. Ogień gniewu niech strawi tego, kto się ratuje, a ci, którzy krzywdzą Twój lud, niech znajdą zagładę!

9. Zetrzyj głowy panujących wrogów, którzy mówią: Prócz nas nie ma nikogo!

10. Zgromadź wszystkie pokolenia Jakuba i weź je w posiadanie, jak było od początku.

11. Panie, zlituj się nad narodem, który jest nazwany Twoim imieniem, nad Izraelem, którego przyrównałeś do pierworodnego.

12. Miej miłosierdzie nad Twoim świętym miastem, nad Jeruzalem, miejsce Twego odpoczynku!

13. Napełnij Syjon wysławianiem Twej mocy i lud Twój chwałą swoją!

14. Daj świadectwo tym, którzy od początku są Twoimi stworzeniami, i wypełnij proroctwa, dane w Twym imieniu!

15. Daj zapłatę tym, którzy oczekują Ciebie, i prorocy Twoi niech się okażą prawdomówni!

16. Wysłuchaj, Panie, błagania Twych sług, zgodnie z błogosławieństwem Aaronowym nad Twoim ludem.

17. Niech wszyscy na ziemi poznają, że jesteś Panem i Bogiem wieków.

18. Żołądek przyjmuje każde pożywienie, ale jeden pokarm jest lepszy od drugiego.

19. Jak podniebienie rozróżni pokarm z dziczyzny, tak serce mądre - mowy kłamliwe.

20. Serce przewrotne wyrządza przykrości, ale człowiek z wielkim doświadczeniem będzie umiał mu odpłacić.

21. Kobieta przyjmie każdego męża, lecz jedna dziewczyna jest lepsza od drugiej.

22. Piękność kobiety rozwesela oblicze i przewyższa wszystkie pożądania człowieka;

23. a jeśli w słowach swych mieć będzie ona współczucie i słodycz, mąż jej nie jest już jak inni ludzie.

24. Kto zdobędzie żonę, ma początek pomyślności, pomoc podobną do siebie i słup oparcia.

25. Gdzie nie ma ogrodzenia, rozdrapią posiadłość, a gdzie brakuje żony, tam mąż wzdycha zbłąkany.

26. Któż będzie ufał gromadzie żołnierzy, co chodzi od miasta do miasta?

27. Tak samo - człowiekowi, który nie ma gniazda i zatrzymuje się tam, gdzie go mrok zastanie.

Rozdział 37

1. Każdy przyjaciel mówi: Jestem i ja twoim przyjacielem, ale zdarza się przyjaciel tylko z imienia.

2. Czyż nie jest śmiertelną udręką, gdy towarzysz i przyjaciel zmienia się w nieprzyjaciela?

3. O przewrotna skłonności! Czemu zostałaś stworzona, by okryć ziemię podstępem?

4. W pomyślności towarzysz cieszy się wraz z przyjacielem, a w czasie utrapienia staje przeciw niemu.

5. Towarzysz z przyjacielem trudzi się, by mieć pokarm, a w razie wojny chwyci za tarczę.

6. Nie zapomnij w duszy swej o przyjacielu i nie trać pamięci o nim wśród bogactw!

7. Każdy doradca wysoko ceni swą radę, a przecież bywa i taki, który doradza na swoją korzyść.

8. Strzeż się doradcy, a najpierw poznaj, jakie są jego potrzeby, - albowiem taki na swoją korzyść doradza - czy czasem nie zyska on czegoś na tobie, jakby losem,

9. i aby, mówiąc ci: Dobra jest twoja droga, nie stanął z przeciwka, by patrzeć na to, co przyjdzie na ciebie.

10. Nie naradzaj się z tym, kto na cię patrzy krzywym okiem, a przed tymi, co ci zazdroszczą, ukryj zamiary!

11. [Nie naradzaj się] z kobietą co do jej rywalki, z tchórzliwym co do wojny, z kupcem co do zamiany towarów, z handlarzem co do sprzedaży, z zawistnym co do wdzięczności, z niemiłosiernym co do dobroczynności, z leniwym co do jakiejkolwiek pracy, z okresowym najemnikiem co do zakończenia zajęcia, z niewolnikiem opieszałym co do wielkiej pracy - gdy

12. Natomiast z człowiekiem pobożnym podtrzymuj znajomość, a także z tym, o którym wiesz, że strzeże przykazań, którego dusza podobna do twej duszy, i kto jeślibyś upadł, będzie współczuł tobie.

13. Następnie trzymaj się rady twego serca, gdyż nad nią nie masz nic godniejszego wiary.

14. Dusza bowiem człowieka zwykła czasem więcej objawić niż siedem czat siedzących wysoko dla wypatrywania.

15. A ponad to wszystko proś Najwyższego, aby po drodze prawdy kierował twoimi krokami.

16. Początkiem każdego dzieła - słowo, a przed każdym działaniem - myśl.

17. Korzeniem zamierzeń jest serce, skąd wyrastają cztery gałęzie:

18. dobro i zło, życie i śmierć, a nad tym wszystkim język ma pełną władzę.

19. Bywa mędrzec, który jest mądry dla wielu innych, a dla siebie samego jest niczym;

20. bywa mędrzec, który przez swe mowy jest znienawidzony i wykluczą go z każdej wspaniałej uczty,

21. nie da mu Pan uznania u innych, gdyż nie ma on żadnej mądrości.

22. Bywa mędrzec, który jest mądry dla siebie samego, a owoce jego wiedzy okazują się na jego ciele.

23. Bywa mędrzec, który naród swój wychowuje, a owoce jego rozumu są niezawodne.

24. Kto jest mądry dla siebie, napełniony będzie zadowoleniem, a wszyscy, którzy go widzieć będą, nazwą go szczęśliwym.

25. Życie człowieka ma dni ograniczone, lecz nieprzeliczone są dni Izraela.

26. Mądry uzyska chwałę u swego narodu, a imię jego żyć będzie na wieki.

27. Synu, w życiu doświadczaj siebie samego, patrz, co jest złem dla ciebie, i tego sobie odmów!

28. Nie wszystko służy wszystkim i nie każdy we wszystkim ma upodobanie.

29. Na żadnej uczcie nie bądź nienasycony i nie rzucaj się na potrawy!

30. Z przejedzenia powstaje choroba, a nieumiarkowanie powoduje rozstrój żołądka.

31. Z przejedzenia wielu umarło, ale umiarkowany przedłuży swe życie.

26. Synu, daj mi swe serce, dróg moich niech strzegą twe oczy,

27. bo dołem głębokim jest nierządnica, a ciasną studnią jest obca niewiasta,

28. czatuje jakby rozbójnik, pomnaża niewiernych w narodzie.