Maccabei 1, 1
1. Queste cose avvennero dopo che Alessandro il Macedone, figlio di Filippo, uscito dalla regione dei Kittim sconfisse Dario, re dei Persiani e dei Medi, e regnò al suo posto, cominciando dalla Grecia.
1. et factum est postquam percussit Alexander Philippi Macedo qui primus regnavit in Græcia egressus de terra Cetthim Darium regem Persarum et Medorum
2. Intraprese molte guerre, si impadronì di fortezze e uccise i re della terra;
2. constituit prœlia multa et omnium obtinuit munitiones et interfecit reges terræ
3. arrivò sino ai confini della terra e raccolse le spoglie di molti popoli. La terra si ridusse al silenzio davanti a lui; il suo cuore si esaltò e si gonfiò di orgoglio.
3. et pertransiit usque ad fines terræ et accepit spolia multitudinis gentium et siluit terra in conspectu ejus
4. Radunò forze ingenti e conquistò regioni, popoli e principi, che divennero suoi tributari.
4. et congregavit virtutem exercituum fortem nimis et exaltatum est et elevatum cor ejus
5. Dopo questo cadde ammalato e comprese che stava per morire.
5. et obtinuit regiones gentium et tyrannos et facti sunt illi in tributum
6. Allora chiamò i suoi luogotenenti più importanti, che erano cresciuti con lui fin dalla giovinezza e mentre era ancora vivo divise tra di loro il suo impero.
6. et post hæc decidit in lectum et cognovit quia moritur
7. Regnò dunque Alessandro dodici anni e morì.
7. et vocavit pueros suos nobiles qui secum erant nutriti a juventute et divisit illis regnum suum cum adhuc viveret
8. I suoi subalterni assunsero il potere, ognuno nella sua regione;
8. et regnavit Alexander annis duodecim et mortuus est
9. dopo la sua morte tutti cinsero il diadema e dopo di loro i loro figli per molti anni e si moltiplicarono i mali sulla terra.
9. et obtinuerunt pueri ejus regnum unusquisque in loco suo
10. Uscì da quelli una radice perversa, Antioco Epìfane, figlio del re Antioco che era stato ostaggio a Roma, e assunse il regno nell'anno centotrentasette del dominio dei Greci.
10. et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem ejus et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra
11. In quei giorni sorsero da Israele figli empi che persuasero molti dicendo: «Andiamo e facciamo lega con le nazioni che ci stanno attorno, perché da quando ci siamo separati da loro, ci sono capitati molti mali».
11. et exiit ex eis radix peccatrix Antiochus Inlustris filius Antiochi regis qui fuerat Romæ obses et regnavit in anno centesimo tricesimo et septimo regni Græcorum
12. Parve ottimo ai loro occhi questo ragionamento;
12. in diebus illis exierunt ex Israël filii iniqui et suaserunt multis dicentes eamus et disponamus testamentum cum gentibus quæ circa nos sunt quia ex quo recessimus ab eis invenerunt nos multa mala
13. alcuni del popolo presero l'iniziativa e andarono dal re, che diede loro facoltà di introdurre le istituzioni dei pagani.
13. et bonus visus est sermo in oculis eorum
14. Essi costruirono una palestra in Gerusalemme secondo le usanze dei pagani
14. et destinaverunt aliqui de populo et abierunt ad regem et dedit illis potestatem ut facerent justitiam gentium
15. e cancellarono i segni della circoncisione e si allontanarono dalla santa alleanza; si unirono alle nazioni pagane e si vendettero per fare il male.
15. et ædificaverunt gymnasium in Hierosolymis secundum leges nationum
16. Quando il regno fu consolidato in mano di Antioco, egli volle conquistare l'Egitto per dominare due regni:
16. et fecerunt sibi præputia et recesserunt a testamento sancto et juncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum
17. entrò nell'Egitto con un esercito imponente, con carri ed elefanti, con la cavalleria e una grande flotta
17. et paratum est regnum in conspectu Antiochi et cœpit regnare in terra Ægypti ut regnaret super duo regna
18. e venne a battaglia con Tolomeo re di Egitto. Tolomeo fu travolto davanti a lui e dovette fuggire e molti caddero colpiti a morte.
18. et intravit in Ægyptum in multitudine gravi in curribus et elefantis et equitibus et copiosa navium multitudine
19. Espugnarono le fortezze dell'Egitto e Antioco saccheggiò il paese di Egitto.
19. et constituit bellum adversus Ptolomeum regem Ægypti et veritus est Ptolomeus a facie ejus et fugit et ceciderunt vulnerati multi
20. Ritornò quindi Antioco dopo aver sconfitto l'Egitto nell'anno centoquarantatrè, si diresse contro Israele e mosse contro Gerusalemme con forze ingenti.
20. et conprehendit civitates munitas in terra Ægypti et accepit spolia terræ Ægypti
21. Entrò con arroganza nel santuario e ne asportò l'altare d'oro e il candelabro dei lumi con tutti i suoi arredi
21. et convertit Antiochus postquam percussit Ægyptum in centesimo et quadragesimo et tertio anno et ascendit ad Israël
22. e la tavola dell'offerta e i vasi per le libazioni, le coppe e gli incensieri d'oro, il velo, le corone e i fregi d'oro della facciata del tempio e lo sguarnì tutto;
22. et ascendit Hierosolymis in multitudine gravi
23. si impadronì dell'argento e dell'oro e d'ogni oggetto pregiato e asportò i tesori nascosti che riuscì a trovare;
23. et intravit in sanctificationem cum superbia et accepit altare aureum et candelabrum luminis et universa vasa ejus et mensam propositionis et libatoria et fialas et mortariola aurea et velum et coronas et ornamentum aureum quod in facie templi erat et comminuit omnia
24. quindi, raccolta ogni cosa, fece ritorno nella sua regione. Fece anche molte stragi e parlò con grande arroganza.
24. et accepit argentum et aurum et vasa concupiscibilia et accepit thesauros occultos quos invenit et sublatis omnibus abiit in terram suam
25. Allora vi fu lutto grande per gli Israeliti in ogni loro regione.
25. et fecit cædem hominum et locutus est superbia magna
26. Gemettero i capi e gli anziani, le vergini e i giovani persero vigore e la bellezza delle donne svanì.
26. et factus est planctus magnus in Israël et in omni loco eorum
27. Ogni sposo levò il suo lamento e la sposa nel talamo fu in lutto.
27. et ingemuerunt principes et seniores virgines et juvenes infirmati sunt et speciositas mulierum inmutata est
28. Tremò la terra per i suoi abitanti
28. omnis maritus sumpsit lamentum quæ sedebant in toro maritali lugebant
29. Due anni dopo, il re mandò alle città di Giuda un sovrintendente ai tributi. Egli venne in Gerusalemme con ingenti forze
29. et commota est terra super habitantes in ea et universa domus Jacob induit confusionem
30. e rivolse loro con perfidia parole di pace ed essi gli prestarono fede. Ma all'improvviso piombò sulla città, le inflisse colpi crudeli e mise a morte molta gente in Israele.
30. et post duos annos dierum misit rex principem tributorum in civitates Juda et venit Hierusalem cum turba magna
31. Mise a sacco la città, la diede alle fiamme e distrusse le sue abitazioni e le mura intorno.
31. et locutus est ad eos verba pacifica in dolo et crediderunt ei
32. Trassero in schiavitù le donne e i bambini e si impossessarono dei greggi.
32. et inruit super civitatem repente et percussit eam plaga et perdidit populum multum ex Israël
33. Poi costruirono attorno alla città di Davide un muro grande e massiccio, con torri solidissime, e questa divenne per loro una fortezza.
33. et accepit spolia civitatis et succendit eam igni et destruxit domos ejus et muros ejus in circuitu
34. Vi stabilirono una razza empia, uomini scellerati, che si fortificarono dentro,
34. et captivas duxerunt mulieres et natos et pecora possederunt
35. vi collocarono armi e vettovaglie e, radunato il bottino di Gerusalemme, lo depositarono colà e divennero come una grande trappola;
35. et ædificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem
36. questo fu un'insidia per il santuario e un avversario maligno per Israele in ogni momento
36. et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem
37. Versarono sangue innocente intorno al santuario e profanarono il luogo santo.
37. et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum
38. Fuggirono gli abitanti di Gerusalemme a causa loro e la città divenne abitazione di stranieri; divenne straniera alla sua gente e i suoi figli l'abbandonarono.
38. et factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israël
39. Il suo santuario fu desolato come il deserto, le sue feste si mutarono in lutto, i suoi sabati in vergogna il suo onore in disprezzo.
39. et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaverunt sanctificationem
40. Quanta era stata la sua gloria altrettanto fu il suo disonore e il suo splendore si cambiò in lutto.
40. et fugerunt habitatores Hierusalem propter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati ejus reliquerunt eam
41. Poi il re prescrisse con decreto a tutto il suo regno, che tutti formassero un sol popolo
41. sanctificatio ejus desolata est sicut solitudo dies festi ejus conversi sunt in luctum sabbata ejus in obprobrium honores ejus in nihilum
42. e ciascuno abbandonasse le proprie leggi. Tutti i popoli consentirono a fare secondo gli ordini del re.
42. secundum gloriam ejus multiplicata est ignominia ejus et sublimitas ejus conversa est in luctum
43. Anche molti Israeliti accettarono di servirlo e sacrificarono agli idoli e profanarono il sabato.
43. et scripsit rex Antiochus omni regno suo ut esset omnis populus unus et reliquerunt unusquisque legem suam
44. Il re spedì ancora decreti per mezzo di messaggeri a Gerusalemme e alle città di Giuda, ordinando di seguire usanze straniere al loro paese,
44. et consenserunt omnes gentes secundum verbum regis Antiochi
45. di far cessare nel tempio gli olocausti, i sacrifici e le libazioni, di profanare i sabati e le feste
45. et multi ex Israël consenserunt ei et sacrificaverunt idolis et coinquinaverunt sabbatum
46. e di contaminare il santuario e i fedeli,
46. et misit rex Antiochus libros per manus nuntiorum in Hierusalem et in omnes civitates Judæ ut sequerentur legem gentium terræ
47. di innalzare altari, templi ed edicole e sacrificare carni suine e animali immondi,
47. et prohiberent holocausta et sacrificia et placationes fieri in templo Dei
48. di lasciare che i propri figli, non circoncisi, si contaminassero con ogni impurità e profanazione,
48. et prohiberent celebrari sabbatum et dies sollemnes
49. così da dimenticare la legge e mutare ogni istituzione,
49. et coinquinari sancta et sanctum populum Israël
50. pena la morte a chiunque non avesse agito secondo gli ordini del re.
50. et jussit ædificari aras et templa et idola et immolari carnes suillas et pecora communia
51. Secondo questi ordini scrisse a tutto il regno, stabilì ispettori su tutto il popolo e intimò alle città di Giuda di sacrificare città per città.
51. et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes justificationes Dei
52. Anche molti del popolo si unirono a loro, tutti i traditori della legge, e commisero il male nella regione
52. et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretur
53. e ridussero Israele a nascondersi in ogni possibile rifugio.
53. secundum omnia verba hæc scripsit omni regno suo et præposuit principes populo qui hæc fieri cogerent
54. Nell'anno centoquarantacinque, il quindici di Casleu il re innalzò sull'altare un idolo. Anche nelle città vicine di Giuda eressero altari
54. et jusserunt civitatibus Judæ sacrificare
55. e bruciarono incenso sulle porte delle case e nelle piazze.
55. et congregati sunt multi de populo ad eos qui dereliquerant legem Domini et fecerunt mala super terram
56. Stracciavano i libri della legge che riuscivano a trovare e li gettavano nel fuoco.
56. et effugaverunt populum Israël in abditis et in absconditis fugitivorum locis
57. Se qualcuno veniva trovato in possesso di una copia del libro dell'alleanza o ardiva obbedire alla legge, la sentenza del re lo condannava a morte.
57. die quintadecima mensis casleu quinto et quadragesimo anno ædificavit rex Antiochus abominandum idolum desolationis super altare Dei et per universas civitates Judæ in circuitu ædificaverunt aras
58. Con prepotenza trattavano gli Israeliti che venivano scoperti ogni mese nella città
58. et ante januas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant
59. e specialmente al venticinque del mese, quando sacrificavano sull'ara che era sopra l'altare dei sacrifici.
59. et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos
60. Mettevano a morte, secondo gli ordini, le donne che avevano fatto circoncidere i loro figli,
60. et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et quicumque observabant legem Domini secundum edictum regis trucidabant eum
61. con i bambini appesi al collo e con i familiari e quelli che li avevano circoncisi.
61. in virtute sua faciebant hæc populo Israël qui inveniebantur in omni mense in civitatibus
62. Tuttavia molti in Israele si fecero forza e animo a vicenda per non mangiare cibi immondi
62. et quinta et vicesima die mensis sacrificabant super aram quæ erat contra altare
63. e preferirono morire pur di non contaminarsi con quei cibi e non disonorare la santa alleanza; così appunto morirono.
63. et mulieres quæ circumcidebant filios suos trucidabantur secundum jussum regis Antiochi
64. Sopra Israele fu così scatenata un'ira veramente grande.
64. et suspendebant pueros a cervicibus per universas domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant
65.
65. et multi de populo Israël definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori quam cibis coinquinari inmundis
66.
66. et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt
67.
67. et facta est ira magna super populum valde
