Dzieje Apostolskie, 2

1. Kiedy nadszedł wreszcie dzień Pięćdziesiątnicy, znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu.

1. et cum conplerentur dies pentecostes erant omnes pariter in eodem loco

2. Nagle dał się słyszeć z nieba szum, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, w którym przebywali.

2. et factus est repente de cælo sonus tamquam advenientis spiritus vehementis et replevit totam domum ubi erant sedentes

3. Ukazały się im też języki jakby z ognia, które się rozdzieliły, i na każdym z nich spoczął jeden.

3. et apparuerunt illis dispertitæ linguæ tamquam ignis seditque supra singulos eorum

4. I wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i zaczęli mówić obcymi językami, tak jak im Duch pozwalał mówić.

4. et repleti sunt omnes Spiritu Sancto et cœperunt loqui aliis linguis prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis

5. Przebywali wtedy w Jerozolimie pobożni Żydzi ze wszystkich narodów pod słońcem.

5. erant autem in Hierusalem habitantes Judæi viri religiosi ex omni natione quæ sub cælo sunt

6. Kiedy więc powstał ów szum, zbiegli się tłumnie i zdumieli, bo każdy słyszał, jak przemawiali w jego własnym języku.

6. facta autem hac voce convenit multitudo et mente confusa est quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes

7. Czyż ci wszyscy, którzy przemawiają, nie są Galilejczykami? - mówili pełni zdumienia i podziwu.

7. stupebant autem omnes et mirabantur dicentes nonne omnes ecce isti qui loquuntur Galilæi sunt

8. Jakżeż więc każdy z nas słyszy swój własny język ojczysty? -

8. et quomodo nos audivimus unusquisque lingua nostra in qua nati sumus

9. Partowie i Medowie, i Elamici, i mieszkańcy Mezopotamii, Judei oraz Kapadocji, Pontu i Azji,

9. Parthi et Medi et Elamitæ et qui habitant Mesopotamiam et Judæam et Cappadociam Pontum et Asiam

10. Frygii oraz Pamfilii, Egiptu i tych części Libii, które leżą blisko Cyreny, i przybysze z Rzymu,

10. Frygiam et Pamphiliam Ægyptum et partes Lybiæ quæ est circa Cyrenen et advenæ romani

11. Żydzi oraz prozelici, Kreteńczycy i Arabowie - słyszymy ich głoszących w naszych językach wielkie dzieła Boże.

11. Judæi quoque et proselyti Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei

12. Zdumiewali się wszyscy i nie wiedzieli, co myśleć: Co ma znaczyć? - mówili jeden do drugiego.

12. stupebant autem omnes et mirabantur ad invicem dicentes quidnam hoc vult esse

13. Upili się młodym winem - drwili inni.

13. alii autem inridentes dicebant quia musto pleni sunt isti

14. Wtedy stanął Piotr razem z Jedenastoma i przemówił do nich donośnym głosem: Mężowie Judejczycy i wszyscy mieszkańcy Jerozolimy, przyjmijcie do wiadomości i posłuchajcie uważnie mych słów.

14. stans autem Petrus cum undecim levavit vocem suam et locutus est eis viri judæi et qui habitatis Hierusalem universi hoc vobis notum sit et auribus percipite verba mea

15. Ci ludzie nie są pijani, jak przypuszczacie, bo jest dopiero trzecia godzina dnia,

15. non enim sicut vos æstimatis hii ebrii sunt cum sit hora diei tertia

16. ale spełnia się przepowiednia proroka Joela:

16. sed hoc est quod dictum est per prophetam Johel

17. W ostatnich dniach - mówi Bóg - wyleję Ducha mojego na wszelkie ciało, i będą prorokowali synowie wasi i córki wasze, młodzieńcy wasi widzenia mieć będą, a starcy - sny.

17. et erit in novissimis diebus dicit Dominus effundam de Spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii vestri et filiæ vestræ et juvenes vestri visiones videbunt et seniores vestri somnia somniabunt

18. Nawet na niewolników i niewolnice moje wyleję w owych dniach Ducha mego, i będą prorokowali.

18. et quidem super servos meos et super ancillas meas in diebus illis effundam de Spiritu meo et prophetabunt

19. I sprawię dziwy na górze - na niebie, i znaki na dole - na ziemi. Krew i ogień, i kłęby dymu,

19. et dabo prodigia in cælo sursum et signa in terra deorsum sanguinem et ignem et vaporem fumi

20. słońce zamieni się w ciemności, a księżyc w krew, zanim nadejdzie dzień Pański, wielki i wspaniały.

20. sol convertetur in tenebras et luna in sanguinem antequam veniat dies Domini magnus et manifestus

21. Każdy, kto wzywać będzie imienia Pańskiego, będzie zbawiony.

21. et erit omnis quicumque invocaverit nomen Domini salvus erit

22. Mężowie izraelscy, słuchajcie tego, co mówię: Jezusa Nazarejczyka, Męża, którego posłannictwo Bóg potwierdził wam niezwykłymi czynami, cudami i znakami, jakich Bóg przez Niego dokonał wśród was, o czym sami wiecie,

22. viri israhelitæ audite verba hæc Jesum Nazarenum virum adprobatum a Deo in vobis virtutibus et prodigiis et signis quæ fecit per illum Deus in medio vestri sicut vos scitis

23. tego Męża, który z woli postanowienia i przewidzenia Bożego został wydany, przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście.

23. hunc definito consilio et præscientia Dei traditum per manus iniquorum adfigentes interemistis

24. Lecz Bóg wskrzesił Go, zerwawszy więzy śmierci, gdyż niemożliwe było, aby ona panowała nad Nim,

24. quem Deus suscitavit solutis doloribus inferni juxta quod inpossibile erat teneri illum ab eo

25. bo Dawid mówił o Nim: Miałem Pana zawsze przed oczami, gdyż stoi po mojej prawicy, abym się nie zachwiał.

25. David enim dicit in eum providebam Dominum coram me semper quoniam a dextris meis est ne commovear

26. Dlatego ucieszyło się moje serce i rozradował się mój język, także i moje ciało spoczywać będzie w nadziei,

26. propter hoc lætatum est cor meum et exultavit lingua mea insuper et caro mea requiescet in spe

27. że nie zostawisz duszy mojej w Otchłani ani nie dasz Świętemu Twemu ulec skażeniu.

27. quoniam non derelinques animam meam in inferno neque dabis Sanctum tuum videre corruptionem

28. Dałeś mi poznać drogi życia i napełnisz mnie radością przed obliczem Twoim.

28. notas fecisti mihi vias vitæ replebis me jucunditate cum facie tua

29. Bracia, wolno powiedzieć do was otwarcie, że patriarcha Dawid umarł i został pochowany w grobie, który znajduje się u nas aż po dzień dzisiejszy.

29. viri fratres liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David quoniam et defunctus est et sepultus est et sepulchrum ejus est apud nos usque in hodiernum diem

30. Więc jako prorok, który wiedział, że Bóg przysiągł mu uroczyście, iż jego Potomek zasiądzie na jego tronie,

30. propheta igitur cum esset et sciret quia jurejurando jurasset illi Deus de fructu lumbi ejus sedere super sedem ejus

31. widział przyszłość i przepowiedział zmartwychwstanie Mesjasza, że ani nie pozostanie w Otchłani, ani ciało Jego nie ulegnie rozkładowi.

31. providens locutus est de resurrectione Christi quia neque derelictus est in inferno neque caro ejus vidit corruptionem

32. Tego właśnie Jezusa wskrzesił Bóg, a my wszyscy jesteśmy tego świadkami.

32. hunc Jesum resuscitavit Deus cui omnes nos testes sumus

33. Wyniesiony na prawicę Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i zesłał Go,

33. dextera igitur Dei exaltatus et promissione Spiritus Sancti accepta a Patre effudit hunc quem vos videtis et audistis

34. jak to sami widzicie i słyszycie. Bo Dawid nie wstąpił do nieba, a jednak powiada: Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej,

34. non enim David ascendit in cælos dicit autem ipse dixit Dominus Domino meo sede a dextris meis

35. aż położę nieprzyjaciół Twoich podnóżkiem stóp Twoich.

35. donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum

36. Niech więc cały dom Izraela wie z niewzruszoną pewnością, że tego Jezusa, którego wyście ukrzyżowali, uczynił Bóg i Panem, i Mesjaszem.

36. certissime ergo sciat omnis domus Israël quia et Dominum eum et Christum Deus fecit hunc Jesum quem vos crucifixistis

37. Gdy to usłyszeli, przejęli się do głębi serca: Cóż mamy czynić, bracia? - zapytali Piotra i pozostałych Apostołów.

37. his auditis conpuncti sunt corde et dixerunt ad Petrum et ad reliquos apostolos quid faciemus viri fratres

38. Nawróćcie się - powiedział do nich Piotr - i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na odpuszczenie grzechów waszych, a weźmiecie w darze Ducha Świętego.

38. Petrus vero ad illos pænitentiam inquit agite et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Jesu Christi in remissionem peccatorum vestrorum et accipietis donum Sancti Spiritus

39. Bo dla was jest obietnica i dla dzieci waszych, i dla wszystkich, którzy są daleko, a których powoła Pan Bóg nasz.

39. vobis enim est repromissio et filiis vestris et omnibus qui longe sunt quoscumque advocaverit Dominus Deus noster

40. W wielu też innych słowach dawał świadectwo i napominał: Ratujcie się spośród tego przewrotnego pokolenia!

40. aliis etiam verbis pluribus testificatus est et exhortabatur eos dicens salvamini a generatione ista prava

41. Ci więc, którzy przyjęli jego naukę, zostali ochrzczeni. I przyłączyło się owego dnia około trzech tysięcy dusz.

41. qui ergo receperunt sermonem ejus baptizati sunt et adpositæ sunt in illa die animæ circiter tria milia

42. Trwali oni w nauce Apostołów i we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwie.

42. erant autem perseverantes in doctrina apostolorum et communicatione fractionis panis et orationibus

43. Bojaźń ogarniała każdego, gdyż Apostołowie czynili wiele znaków i cudów.

43. fiebat autem omni animæ timor multa quoque prodigia et signa per apostolos fiebant in Hierusalem et metus erat magnus in universis

44. Ci wszyscy, co uwierzyli, przebywali razem i wszystko mieli wspólne.

44. omnes etiam qui credebant erant pariter et habebant omnia communia

45. Sprzedawali majątki i dobra i rozdzielali je każdemu według potrzeby.

45. possessiones et substantias vendebant et dividebant illa omnibus prout cuique opus erat

46. Codziennie trwali jednomyślnie w świątyni, a łamiąc chleb po domach, przyjmowali posiłek z radością i prostotą serca.

46. cotidie quoque perdurantes unianimiter in templo et frangentes circa domos panem sumebant cibum cum exultatione et simplicitate cordis

47. Wielbili Boga, a cały lud odnosił się do nich życzliwie. Pan zaś przymnażał im codziennie tych, którzy dostępowali zbawienia.

47. conlaudantes Deum et habentes gratiam ad omnem plebem Dominus autem augebat qui salvi fierent cotidie in id ipsum